Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_1-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
270
TASHKILOTLARDA XODIMLARNING MAQSADLI MALAKASINI
OSHIRISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH YO’LLARI
Saitova Xulkara Ahmadovna
O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi
General banking yo‘nalishi magistranti
Tel:+99888159-44-40
Tashkilotlarda
xodimlarning
maqsadli
malakasini
oshirish
tizimini
takomillashtirish hozirgi kunda iqtisodiy, ijtimoiy va texnologik o'zgarishlarga
moslashish uchun zaruriy elementlardan biri hisoblanadi. Xodimlar malakasini
oshirish nafaqat ularning professional rivojlanishini ta'minlab, balki tashkilotlarning
raqobatbardoshligini oshirishga ham xizmat qiladi. Shu bois, bu jarayonni samarali
tashkil etish uchun qonuniy asoslar, xalqaro tajriba va zamonaviy metodlarni o‘rganish,
shuningdek, metodologik yondashuvlar va ularning ish beruvchi va xodimlar
o‘rtasidagi o‘zaro aloqalari alohida e'tiborga olinishi lozim. Ushbu maqolada
xodimlarning malakasini oshirish tizimining takomillashtirilishiga qaratilgan qonuniy,
tashkiliy va metodologik jihatlar, shuningdek, xalqaro tajriba va samarali metodlar
haqida batafsil so‘z yuritiladi.
O'zbekistonda
xodimlarning
maqsadli
malakasini
oshirish
tizimini
takomillashtirish borasida bir qator muvaffaqiyatli dasturlar va tashabbuslar amalga
oshirilgan. Bu tizimning samaradorligini oshirish uchun davlat va xususiy sektor
hamkorligida turli metodlar va dasturlar ishlab chiqilgan. Quyida O'zbekistonda
malaka oshirishga oid ba'zi misollarni keltiraman.
1.
"O'zbekistonda kasb-hunar ta'limi tizimini modernizatsiya qilish" dasturi:
O'zbekistonda kasb-hunar ta'limini takomillashtirish va xodimlarning
malakasini oshirish bo'yicha davlat tomonidan katta e'tibor qaratilmoqda. 2017
yilda boshlangan va hozirda davom etayotgan "Kasb-hunar ta'limini
modernizatsiya qilish" dasturi doirasida ko'plab o'quv kurslari va treninglar
tashkil etildi. Ushbu dastur, ayniqsa, qishloq joylaridagi aholi uchun malaka
oshirish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan. Dastur doirasida o'qitish
usullari yangilandi, amaliy mashg'ulotlar tashkil etildi va o'quv dasturlari
xalqaro standartlarga moslashtirildi. Shu bilan birga, kasb-hunar o'quvchilariga
yangi texnologiyalarni o'rgatish, shuningdek, ularni zamonaviy ish joylariga
moslashtirish uchun maxsus treninglar o'tkazilmoqda.
2.
O'zbekiston Respublikasi Mehnat vazirligining "Xodimlar malakasini
oshirish" dasturi:
O'zbekistonda xodimlarning malakasini oshirish bo'yicha
davlat dasturlari ham mavjud. Mehnat vazirligi tomonidan amalga
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_1-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
271
oshirilayotgan "Xodimlar malakasini oshirish" dasturi doirasida tashkilotlarga
malaka oshirish kurslari taklif qilinadi. Ushbu dastur orqali xodimlarga yangi
bilimlar va ko'nikmalar beriladi. Bundan tashqari, o'z kasbida yuqori natijalarga
erishgan xodimlar uchun maxsus sertifikatlar va mukofotlar beriladi. Bu dastur
davlat xizmatchilari uchun ham mo'ljallangan bo'lib, ularga mutaxassislik
sohalarida bilimlarini oshirish imkoniyatini yaratadi.
3.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Yoshlar uchun kasbiy malaka
oshirish markazlari" tashkil etish to'g'risidagi qarori:
2020 yilda
O'zbekistonda yoshlarni malakasini oshirishga qaratilgan maxsus markazlar
tashkil etildi. Ushbu markazlarda yoshlarni kasbga yo‘naltirish, zamonaviy
ko‘nikmalarni o‘rgatish va ularga yangi ish joylarini topishda yordam berish
maqsadida turli malaka oshirish kurslari va treninglar tashkil qilinadi. Bu
markazlar nafaqat yoshi kattalarga, balki yangi ish boshlagan yosh
mutaxassislarga ham o‘z malakalarini oshirish uchun imkoniyat yaratadi. Ushbu
markazlar davlat tomonidan quvvatlanib, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda
zamonaviy ta'lim dasturlarini ishlab chiqmoqda.
4.
"Toshkent
shahrida
malaka
oshirish
markazlari
tarmog'ining
rivojlanishi":
Toshkent shahrida malaka oshirish markazlari tarmog'i juda
rivojlanib bormoqda. Ushbu markazlarda nafaqat texnologik sohalarda, balki
menejment, marketing va boshqaruv sohalarida ham xodimlar uchun treninglar
o'tkaziladi. Toshkent shahridagi turli kompaniyalar va tashkilotlar, xususan,
"Ucell", "Beeline" kabi yirik xususiy sektor kompaniyalari malaka oshirish
dasturlarini tashkil etib, o'z xodimlariga yuqori sifatli ta'lim beradi. Ularning
malakasini oshirishga qaratilgan bu kurslar, asosan, yangi texnologiyalarni joriy
etishga, raqobatbardoshligini oshirishga, hamda mijozlar bilan ishlashning
samaradorligini yaxshilashga qaratilgan.
5.
O'zbekistonda innovatsion texnologiyalar bo'yicha malaka oshirish
kurslari:
O'zbekistonda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT)
sohasida malaka oshirish tizimi ham jadal rivojlanmoqda. O'zbekistondagi yirik
IT kompaniyalar va texnologik startaplar, masalan, "Inha University in
Tashkent", "Tashkent IT Park" kabi tashkilotlar xodimlar uchun turli xil malaka
oshirish dasturlarini taqdim etadi. Ushbu kurslar asosan dasturlash, sun'iy
intellekt,
ma'lumotlar
bazasini
boshqarish
va
boshqa
zamonaviy
texnologiyalarga yo‘naltirilgan. O'zbekistonda IT sohasidagi malaka oshirish
kurslari
xodimlarga
texnologik
bilimlarni
chuqurlashtirish,
yangi
texnologiyalarni o‘rganish va ularni amaliyotda qo‘llash imkonini beradi.
Birinchi navbatda, qonuniy jihatlar muhim o‘rin tutadi. Har bir davlatda
xodimlarning malakasini oshirish tizimi ma'lum qonunlar va me'yoriy hujjatlar orqali
tartibga solinadi. Yevropa Ittifoqi davlatlari, masalan, ish beruvchilarga o‘z
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_1-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
272
xodimlariga malaka oshirish kurslarini tashkil etishni majburiy qilib qo‘ygan. Bu esa
xodimlar malakasini oshirish jarayonini yuridik jihatdan ta'minlaydi va ishchilarning
rivojlanishiga ko‘maklashadi. O‘zbekistonda ham mehnat qonunlari va professional
o‘qitish to‘g‘risidagi qonunlar xodimlarning malakasini oshirishni qo‘llab-
quvvatlaydi. Shu bilan birga, mehnat bozori va iqtisodiyotning rivojlanishiga mos
ravishda, mamlakatda xodimlarning malakasini oshirish uchun yangi qonun va
me'yorlar ishlab chiqilishi zarur.
Zarforeign tajriba esa tashkilotlarda malaka oshirishning samarali metodlarini
qo‘llashda muhim rol o‘ynaydi. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, ilg‘or mamlakatlar
xodimlar malakasini oshirish jarayonida ko‘plab samarali metodlardan foydalanadilar.
Masalan, Polshada ko‘ching metodi xodimlarga o‘z faoliyatlarini yanada samarali
tarzda amalga oshirishga yordam beradi. Bu metod xodimlarga o‘z maqsadlariga
erishishda yordam berishga, ular o‘zlari qarorlar qabul qilishga va tashkilotdagi
vazifalarni mustaqil bajarishga o‘rgatiladi. Ko‘ching usuli orqali xodimlar o‘z
malakalarini oshirishni davom ettiradilar, bu esa tashkilot madaniyatining
yaxshilanishiga
xizmat
qiladi.
Germaniyada
esa
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan (AKT) foydalanish orqali xodimlarning malakasini oshirish tizimi
samarali joriy etilgan. Xodimlarga o‘z malakalarini oshirish uchun turli onlayn
platformalar taqdim etiladi. Bu esa o‘qitishni samarali va qulay qiladi, chunki xodimlar
o‘z vaqtida va istalgan joyda malaka oshirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Malaka oshirishning samarali metodlari o‘zgarmoqda va zamonaviy tashkilotlar
xodimlarni rivojlantirishda yangi metodlarni qo‘llashga intilmoqda. Xalqaro tajriba
shuni ko‘rsatadiki, xodimlarni malakasini oshirish uchun onlayn va oflayn formatda
ta'lim dasturlari, shuningdek, treninglar, amaliyotlar va kurslar ishlab chiqilmoqda.
Axborot texnologiyalaridan foydalanish orqali tashkilotlar xodimlar uchun samarali
ta'lim dasturlarini yaratishmoqda, bu esa ularning professional malakalarini oshirishda
katta yordam beradi. Xodimlar uchun tayyorlanadigan onlayn platformalar va o‘quv
dasturlari samarali ta'lim olishni osonlashtiradi va vaqtni tejashga yordam beradi.
Bundan tashqari, murabbiylik va mentorlik kabi metodlar xodimlarga o‘z maqsadlariga
erishishda qo‘llab-quvvatlash beradi va ular o‘z malakalarini oshirishda yanada
samarali ishlashlari uchun yordam beradi.
Shuningdek, xodimlarning malakasini oshirishda tashkilotlar va xodimlar
o‘rtasidagi hamkorlik muhim ahamiyatga ega. Yangi metodologiyalar xodimlarga
o‘zlarining malakasini oshirishda mustaqil ravishda harakat qilishga yordam beradi,
shu bilan birga, tashkilotlar o‘z xodimlarini rivojlantirishga qaratilgan strategiyalarni
ishlab chiqishlari kerak. Xodimlarning malakasini oshirish tizimi samarali ishlashi
uchun tashkilotlar ularni malaka oshirishga qo‘shimcha vaqt ajratishi, zarur resurslarni
taqdim etishi va xodimlar uchun motivatsiya tizimini yaratishi zarur.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_1-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
273
Natijada, xodimlarning maqsadli malakasini oshirish tizimini takomillashtirish
tashkilotlarning umumiy samaradorligini oshirishga yordam beradi. Buning uchun
yuridik asoslar, zamonaviy metodlar va xalqaro tajriba asosida ishlab chiqilgan tizimlar
kerak. Shu bilan birga, xodimlarni malakasini oshirish uchun tashkilotlar o‘z
xodimlarini rivojlantirishga qaratilgan aniq va samarali strategiyalarni ishlab
chiqishlari zarur. Bu jarayonni tashkil qilishda tashkiliy va metodik yondashuvlar,
shuningdek, motivatsion tizimlar muhim o‘rin tutadi. Shuningdek, xalqaro tajriba va
zamonaviy texnologiyalarni hisobga olib, o‘zbek tashkilotlarida ham malaka oshirish
tizimini yanada takomillashtirish mumkin.
Manbalar ro’yxati
1.
Alimova N. (2020) O'zbekistonda professional rivojlanishning zamonaviy
metodlari va xodimlarni malakasini oshirishning afzalliklari. O'zbekiston
iqtisodiyoti jurnali, 16(1), 45-52.
2.
Babich, O., & Kozhukhova, Y.E. (2022). The effectiveness of coaching methods
in the system of employee professional development. Central Russian Journal of
Social Sciences, 17(1), 166-185.
3.
Jiang, J., & Liu, W. (2022). The impact of employee training on organizational
performance: A study of global companies.
Journal of Business Research
, 75(3),
220-234.
4.
Jumanazarov A. (2021) Xodimlarning malakasini oshirish tizimini
takomillashtirishda davlat va xususiy sektor o'rtasidagi hamkorlik. O'zbekiston
iqtisodiyoti va jamoat xizmati, 4(2), 112-119.
5.
Tursunov D. (2022) O'zbekistonda kasb-hunar ta'limining yangi yo'nalishlari va
xodimlarni malakasini oshirish tizimi. O'zbek pedagogik ta'limi va ilmiy
ishlanmalari, 3(1), 99-105.
