Mualliflar

  • НАСИРОВА НИГОРА
  • N.J. Abdullayeva

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tinnint.95450

Kalit so‘zlar:

Калит сўзлар: педагогик деонтология касбий этика инглиз тили ўқитувчиларини тайёрлаш инклюзив таълим мультимаданий компетентлик.

Annotasiya

         
Аннотация:Мақола  замонавий  шароитда  инглиз  тили  ўқитувчиларини 
касбий  тайёрлашда  деонтологик  ёндашувга  бағишланган.  Унда  педагогик 
деонтологиянинг асосий жиҳатлари – касбий этика нормалари, мультимаданий 
компетентлик  ва  инклюзив  таълим  усуллари  ёритилади.  Таълим  жараёнига 
деонтологик  приципларни  интеграциялаш  муаммолари,  шунингдек, 
ўқитувчилар тайёргарлигида касбий-этик мезонларга этиборсизлик масалалари 
таҳлил  қилинади.  Ишда  амалий  ечимлар  таклиф  этилади:  махсус  курсларни 
жорий  этиш,  кейс-усуллардан  фойдаланиш  ва  менторлик  дастурларини 
ривожлантириш.  Халқаро  ва  миллий  тажрибалар  таҳлили  асосида, 
мультимаданий  таълим  муҳитида  ўқитувчиларнинг  муваффақияти  учун  этик 
мезонларга риоя этишнинг аҳамияти исботланади.   


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com/

43-son_2-to’plam_Aprel -2025

ISSN: 3030-3621

245

ДЕОНТОЛОГИК ЁНДАШУВ АСОСИДА БЎЛАЖАК ИНГЛИЗ ТИЛИ

ЎҚИТУВЧИЛАРИНИ КАСБИЙ ТАЙЁРЛАШ ЖАРАЁНИ.

Андижон Давлат Педагогика иститути

Педагогика ёналиши 1-курс магистранти

Илмий рахбари p.f.b.f.d (phd)prof.

N.J. Abdullayeva

НАСИРОВА НИГОРА

nasirovanigora.99@icloud.com

ORCID:009-002 -0604-519X

Телеграмм манзил: @Aisha2123

Аннотация:

Мақола замонавий шароитда инглиз тили ўқитувчиларини

касбий тайёрлашда деонтологик ёндашувга бағишланган. Унда педагогик
деонтологиянинг асосий жиҳатлари – касбий этика нормалари, мультимаданий
компетентлик ва инклюзив таълим усуллари ёритилади. Таълим жараёнига
деонтологик

приципларни

интеграциялаш

муаммолари,

шунингдек,

ўқитувчилар тайёргарлигида касбий-этик мезонларга этиборсизлик масалалари
таҳлил қилинади. Ишда амалий ечимлар таклиф этилади: махсус курсларни
жорий этиш, кейс-усуллардан фойдаланиш ва менторлик дастурларини
ривожлантириш. Халқаро ва миллий тажрибалар таҳлили асосида,
мультимаданий таълим муҳитида ўқитувчиларнинг муваффақияти учун этик
мезонларга риоя этишнинг аҳамияти исботланади.

Калит сўзлар:

педагогик деонтология, касбий этика, инглиз тили

ўқитувчиларини тайёрлаш, инклюзив таълим, мультимаданий компетентлик.

Abstract:

This article explores a deontological approachto the professional

training of future English language teachers in modern educational contexts. It
examines key aspects of pedagogical deontology, including ethical standards,
multicultural competence, and inclusive practices. Special attention is given to
integrating deontological principles into teacher education programs and analyzing
current challenges related to the insufficient emphasis on professional ethics in
pedagogical training.

The study proposes practical solutions to strengthen the

deontological dimension of teacher preparation: introducing specialized courses,
implementing case-study methods, and developing mentorship programs. Through
comparative analysis of international and local best practices, the article demonstrates
that adherence to ethical standards serves as а critical factor for teacher success in
multicultural educational environments.

Keywords:

pedagogical deontology, professional ethics, English language

teacher training, inclusive education, multicultural competence.


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com/

43-son_2-to’plam_Aprel -2025

ISSN: 3030-3621

246

Аннотация

:Статья

посвящена

деонтологическому

подходу

в

профессиональной подготовке будущих учителей английского языка в
современных условиях. Рассматриваются ключевые аспекты педагогической
деонтологии, включая этические нормы, мультикультурную компетентность и
инклюзивные

практики.

Особое

внимание

уделено

интеграции

деонтологических принципов в образовательный процесс, а также анализу
проблем, связанных с недостаточным вниманием к профессиональной этике в
подготовке педагогов.Предложены практические решения для усиления
деонтологической составляющей в обучении: введение специализированных
курсов, использование кейс-методов и менторских программ. На основе анализа
международного и локального опыта доказывается, что соблюдение этических
стандартов является ключевым фактором успешности учителя в поликультурной
образовательной среде.

Ключевые слова:

педагогическая деонтология, профессиональная этика,

подготовка учителей английского языка, инклюзивное образование,
мультикультурная компетентность.

Кириш

Замонавий таълим шароитида тил ўқитувчилари фақат грамматика ва

лексикани ўргатиб қолмай, балки этик-маънавий ва педагогик мезонларга эга
бўлишини талаб этади. Бунинг учун ўқитувчиларнинг касбий тайёргарлигига
деонтологик ёндашув (касбий этика ва меъёрларни урганиш) асосида ёндаш
зарур. Ушбу мақолада бўлажак инглиз тили ўқитувчиларини тайёрлашда
деонтологик принципларни қўллашнинг аҳамияти, уларнинг таълим жараёнига
интеграцияси ва бу саҳадаги муаммолар ҳақида сўз боради.

1. Деонтологиянинг педагогик фаолиятдаги ўрни
Деонтология – касбий этиканинг бир тури бўлиб, ўқитувчининг ўзининг

вакиллик, инсонпарварлик ва адолат каби мезонларга риоя қилишини
таъминлайди. Инглиз тили ўқитувчилари учун бу:

- Талабалар билан муносабатда халқаро ва маданий нозикликни ҳисобга

олиш (мультикультурализмни ургатиш);

- Ҳар бир ўқувчининг индивидуал эхтиёжларига жавоб бера

олиш(инклюзив таълим);

- Психологик хавфсизликни таъминлаш (хорлик ва дискриминациядан

ҳимоя қилиш) каби жиҳатларни ўз ичига олади.

2. Замонавий таълимда деонтологик компетенцияларни шакллантириш
Бўлажак ўқитувчиларнинг деонтологик тайёргарлигини кучайтириш учун:
- Қўшимча факультатив дарслар ("Педагогик этика", "Халқаро

мулоқотдаги деонтология") жорий этиш;


background image

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

https://scientific-jl.com/

43-son_2-to’plam_Aprel -2025

ISSN: 3030-3621

247

- Амалий машғулотларда этик сценарийларни ишлаб чиқиш (масалан,

конфликтли вазиятларда тўғри қарор қабул қилиш);

- Халқаро тажрибани ўрганиш: (IELTS/ESL ўқитувчиларининг касбий

кодексларини таҳлил қилиш).

3. Муаммолар ва ечимлар
Муаммо: Кўп ҳолларда педагогик тайёргарликда формал билимга эътибор

берилиб, этик мезонлар эътиборсиз қолдирилади.

Ечим:
- Ўқитувчиларни рейтингловчи тизимда деонтологик кўрсаткичларни

киритиш (масалан, талабаларнинг аноним сўровлари);

- Менторлик дастурларини ривожлантириш (тажрибали ўқитувчилар

томонидан янгиларга этик йўл-йўриқлар бериш).

ХУЛОСА

Инглиз тили ўқитувчиларининг касбий тайёргарлиги фақат лингвистик ёки

методик билим билан чекланмаслиги керак. Уларнинг инсон-марказилик ва
касбий-этик қадриятларга эга бўлиши замонавий таълимнинг муваффақиятини
белгилайди. Деонтологик ёндашувнинг интеграцияси орқалигина миллий ва
халқаро талабларга жавоб берадиган мутахассислар тарбиялаш мумкин.

Фойдаланилган адабиётлар

1.

Абдуллаева, М. Р.Педагогик деонтология: назария ва амалиёт. – Т.:
«Ўқитувчи», 2020. – 145 б.

2.

Бегимқулов, У. Ш. Замонавий таълимда касбий этика. // «Таълим ва
инновацион тадқиқотлар» илмий журнали. – 2021. – №4. – Б. 56-61.

3.

Jones, L. Professional Ethics in ESL Teaching: A Global Perspective. – London:
Cambridge University Press, 2019. – 210 p.

4.

Қодирова, С. Т. Инклюзив таълим ва ўқитувчининг деонтологик
масаулиятлари. – Т.: «Шарқ», 2022. – 89 б.

5.

UNESCO.Global Education Monitoring Report: Inclusion and Education. – Paris,
2020.

[Электрон

манба].

URL:

https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000373718

6.

Халимов, О. Р. Педагогик фаолиятда этик мезонлар. // «Педагогик маҳорат»
журнали. – 2023. – №2. – Б. 34-40.


Bibliografik manbalar

Фойдаланилган адабиётлар

Абдуллаева, М. Р.Педагогик деонтология: назария ва амалиёт. – Т.:

«Ўқитувчи», 2020. – 145 б.

Бегимқулов, У. Ш. Замонавий таълимда касбий этика. // «Таълим ва

инновацион тадқиқотлар» илмий журнали. – 2021. – №4. – Б. 56-61.

Jones, L. Professional Ethics in ESL Teaching: A Global Perspective. – London:

Cambridge University Press, 2019. – 210 p.

Қодирова, С. Т. Инклюзив таълим ва ўқитувчининг деонтологик

масаулиятлари. – Т.: «Шарқ», 2022. – 89 б.

UNESCO.Global Education Monitoring Report: Inclusion and Education. – Paris,

– [Электрон манба]. URL:

Халимов, О. Р. Педагогик фаолиятда этик мезонлар. // «Педагогик маҳорат»

журнали. – 2023. – №2. – Б. 34-40.