Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_2-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
207
“O‘RGATIB-O‘RGANAMIZ” LOYIHASI ASOSIDA O‘QUVCHILARNING
IJODIY FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISH
Fayzullayeva Dilnavoz Jahongir qizi
Chirchiq davlat pedagogika universiteti
Tasviriy sanʼat va muhandislik grafikasi yoʻnalishi
2-bosqich talabasi
Annotasiya:
Ushbu maqolada “O‘rgatib-o‘rganamiz” loyihasi misolida
zamonaviy ta’lim jarayonida talabalar va o‘quvchilar o‘rtasidagi ijodiy hamkorlikning
pedagogik ahamiyati yoritiladi.
Kalit soʻzlar:
ijodiy faoliyat, zamonaviy ta’lim, interaktiv metodlar, ustoz-
shogirdlik, pedagogik tajriba, talaba va o‘quvchi hamkorligi, mustaqil fikrlash, kasbiy
rivojlanish.
Zamonaviy ta’lim tizimi o‘quvchilarni nafaqat tayyor bilim egasi sifatida
shakllantirish, balki ularning mustaqil fikrlashi, ijodiy yondashuvi va innovatsion
g‘oyalarni ilgari surish qobiliyatlarini rivojlantirishni ham talab qilmoqda. Xususan,
san’at va ijodiy faoliyatga oid fanlarda bu jarayon yanada muhim ahamiyat kasb etadi.
Shu jihatdan qaralganda, “O‘rgatib-o‘rganamiz” loyihasi zamonaviy ta’limda
interaktiv yondashuvlar, shaxsga yo‘naltirilgan metodlar va mentor-ustozlik
tamoyillari asosida o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishda samarali
model sifatida namoyon bo‘lmoqda.
Mazkur loyiha doirasida o‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasida ikki tomonlama o‘zaro
ta’sir, ya’ni “o‘rgatib o‘rganish” jarayoni shakllanadi. Bunda pedagog nafaqat bilim
beruvchi, balki hamkor, yo‘lboshchi va hamijodkor sifatida faoliyat yuritadi. O‘quvchi
esa o‘rganish jarayonining faol ishtirokchisiga aylanib, mustaqil izlanish, kashfiyot
qilish, o‘z nuqtai nazarini ilgari surish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu holat esa ijodiy
fikrlash, tasviriy san’at, teatr, adabiyot kabi sohalarda o‘quvchilar salohiyatini
ochishda keng imkoniyatlar yaratadi.
Zamonaviy pedagogik yondashuvlar o‘rgatish jarayonini ikki tomonlama faoliyat
sifatida ko‘radi. Shu nuqtai nazardan, “O‘rgatib-o‘rganamiz” loyihasi o‘zining
mazmunan va metod jihatdan yangicha yondashuvi bilan ajralib turadi. Loyiha asosida
talaba yoshlar o‘z ustozlaridan olgan nazariy va amaliy bilimlarni maktab o‘quvchilari
bilan bo‘lishar ekan, bu jarayonda ular nafaqat o‘zlashtirganlarini mustahkamlashadi,
balki pedagogik faoliyatga real qadam qo‘yish imkoniyatiga ega bo‘lishadi.
Ushbu yondashuv zamirida mashhur pedagoglar — J. Dewey, L. Vygotskiy, va
A. Komenskiylarning o‘quvchi subyektivligini kuchaytirish, faol tajriba asosida
o‘rganish, ijtimoiy va psixologik yondashuvlarni uyg‘unlashtirish haqidagi g‘oyalari
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_2-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
208
mujassam. Ayniqsa, Vygotskiy ilgari surgan “yaqin rivojlanish zonasi” nazariyasi
talabalar tomonidan o‘quvchilarga o‘zlashtirilgan bilimni yengil va qiziqarli usullar
orqali yetkazishga xizmat qiladi.
“O‘rgatib-o‘rganamiz” loyihasi doirasida olib borilgan amaliy faoliyatlar tahlili
shuni ko‘rsatdiki, talabalar tomonidan o‘rgatilgan mashg‘ulotlar o‘quvchilarda nafaqat
yangi bilim va ko‘nikmalarni shakllantirdi, balki ularning ijodiy fikrlashini, estetik
didini va ishtiyoqini sezilarli darajada kuchaytirdi. Talabalarning o‘quvchilarga
yo‘naltirilgan darslari orqali o‘zaro ishonch, muloqot va qiziqish muhiti vujudga keldi.
Ayniqsa, tenglar orasidagi muloqotga yaqin bo‘lgan pedagogik yondashuv
o‘quvchilarning erkin fikrlashiga, savol berishiga, yangilik qilishiga katta imkon
yaratdi.
Tahlil davomida quyidagi asosiy natijalar kuzatildi:
-
Ijodiy faollikning ortishidan dars jarayonlarida qatnashgan o‘quvchilarning
ko‘pchiligi mustaqil ishlashga, tasviriy faoliyatda o‘z g‘oyasini ifodalashga harakat
qila boshlagan;
-
O‘quvchilarda qiziqish va motivatsiyaning kuchayishi bilan talabalar tomonidan
tashkil etilgan interaktiv va amaliy mashg‘ulotlar o‘quvchilarda san’atga bo‘lgan
munosabatni ijobiy tomonga o‘zgartirgan;
-
Talabalarda mas’uliyat va kasbiy ko‘nikmaning rivojlanishi asnosida o‘z
bilimini boshqalarga o‘rgatish jarayoni orqali talabalar pedagogik yondashuvni
chuqurroq o‘zlashtirib, o‘z faoliyatiga tanqidiy nazar bilan qaray boshlagan;
-
Hamkorlik va ustoz-shogirdlik ruhining mustahkamlanishi orqali loyiha
davomida talabalar va ularning ustozlari o‘rtasidagi ijodiy hamkorlik kuchayib, bu
tajriba talabalarni bo‘lajak pedagog sifatida shakllantirishga xizmat qilgan.
“O‘rgatib-o‘rganamiz” loyihasi ta’lim jarayoniga innovatsion va samarali
yondashuv sifatida qaralmoqda. Loyiha asosida talabalar ustozlardan olgan bilim va
ko‘nikmalarini maktab o‘quvchilariga yetkazish jarayonida o‘z pedagogik
salohiyatlarini mustahkamlash barobarida, o‘quvchilarda ham ijodiy faollik, qiziqish
va mustaqil fikrlashni rivojlantirishga xizmat qilmoqda. Ushbu ikki tomonlama o‘quv
jarayoni pedagogik amaliyotda samarali natijalar bermoqda.
Tadqiqot davomida quyidagi
xulosalar
ga kelindi:
-
Talaba–o‘quvchi o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirli pedagogik jarayon ijodiy salohiyatni
rivojlantirishda samarali platforma bo‘la oladi;
-
O‘quvchilarga teng yoshdagi shaxs tomonidan dars o‘tilishi ularning qiziqishini
oshirib, o‘zini erkin ifoda etishiga zamin yaratadi;
-
Talabalar uchun o‘z bilimini o‘rgatish imkoniyati — kasbiy o‘sish va mas’uliyat
hissining shakllanishiga sabab bo‘ladi;
-
Ijodiy faoliyatga yo‘naltirilgan interaktiv darslar o‘quvchilarda faollik,
mustaqillik va san’atga mehr uyg‘otadi.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_2-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
209
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Sultonov, X. E. (2024).
Klaster usuli orqali tasviriy san’at ta’limini
integratsiyalash imkoniyatlari
. Zamonaviy Ta’lim / Sovremennoe Obrazovanie,
137
(4), 31–41. Nashr etuvchi: ALFRAGANUS University bilan hamkorlikda.
2.
Бердиев, Д. (2023). Кластер ёндашувига асосланган ўқитувчиликнинг
талабаларни касбий фаолиятга тайёрлашдаги аҳамияти.
International
scientific and practical conference on the Topic: “Priority Areas for Ensuring the
Continuity of Fine Art Education: Problems and solutions”
,
1
(01).
3.
Sultonov, X. E. (2024).
Klaster yondashuvi orqali tasviriy san’at ta’limida
nazariya va amaliyot uyg‘unligini ta’minlash imkoniyatlari
. San’atshunoslikning
dolzarb masalalari: muammo va yechimlar // Respublika ilmiy-nazariy
konferensiya to‘plami,
1
(1), 100–110. T.: O‘zDSMI.
4.
Sultonov, X. E., & Berdiev, D. A. (2022).
Tasviriy san’atda klaster yondashuvi
sifatida STEAM ta’limini tatbiq etish
. Internauka: Ilmiy jurnal,
2
(15[238]), 13–15.
Izdatel'stvo "Internauka".
5.
Abduvoitovich, B. D. (2023). Steam ta’limini tatbiq etish orqali tasviriy san’at
fanini o ‘qitish metodikasi mazmunini takomillashtirish usullari.
O ‘zbekistonda
fanlararo innovatsiyalar va ilmiy tadqiqotlar jurnali
,
2
(18), 187-193.
