Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_3-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
69
GOLUBIKA O’SIMLIGINING SHIFOBAXSHLIK XUSUSIYATLARI.
Qarshi davlat texnika universiteti
dotsent
Hamroyev Elmurod Ortiqnazarovich
Qarshi davlat texnika universiteti
2-kurs talabasi
Sodiqova Xurshida Komil Qizi
Annotatsiya:
Mazkur maqola Golubika o’simligining
O’rta Osiyo va
Yevropada o’sadigan turlarining tibbiyotda qo’llanishi ularning organizmga ta’siri,
foydali moddalar va xalq tabobatidagi ahamiyati haqida so’z boradi. Golubika
o’simligi o’zining antioksidant xususiyatlari, yallig’lanishga qarshi va qalqonsimon
bezni normallashtirishdagi roli bilan e’tirof etilgan. Maqolada golubikaning tarkibidagi
vitaminlar, flavonoidlar, minerallar va boshqa faol moddalar haqida ham batafsil
ma’lumotlar keltirilgan. O’simlikning asosiy shifobaxsh xususiyatlari va zamonaviy
tibbiyotdagi qo’llanilishi tahlil qilingan.
Kalit so’zlar:
Golubika, shifobaxsh xususiyatlar, antioksidant, yallig’lanishga
qarshi, xalq tabobati, vitaminlar, flavonoidlar, tibbiyot, organizm, o’simlik, yovvoyi.
ЛЕЧЕБНЫЕ СВОЙСТВА РАСТЕНИЯ ГОЛУБИКА.
Аннотация:
В статье рассматривается лекарственное применение видов
растения Голубика, произрастающих в Средней Азии и Европе, их влияние на
организм, полезные вещества и их значение в народной медицине. Растение
Голубика
известно
своими
антиоксидантными
свойствами,
противовоспалительными свойствами и ролью в нормализации работы
щитовидной железы. В статье также представлена подробная информация о
витаминах, флавоноидах, минералах и других активных ингредиентах,
содержащихся в чернике. Проанализированы основные лечебные свойства
растения и его применение в современной медицине.
Ключевые слова:
Голубика, лечебные свойства, антиоксидант,
противовоспалительное, народная медицина, витамины, флавоноиды, лекарство,
организм, растение, дикорастущее.
MEDICINAL PROPERTIES OF THE BLUEBERRY PLANT.
Abstract:
The article discusses the medicinal use of the Blueberry plant species
growing in Central Asia and Europe, their effect on the div, nutrients and their
importance in folk medicine. The Blueberry plant is known for its antioxidant
properties, anti-inflammatory properties and role in normalizing the thyroid gland. The
article also provides detailed information about the vitamins, flavonoids, minerals and
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_3-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
70
other active ingredients contained in blueberries. The main medicinal properties of the
plant and its use in modern medicine are analyzed.
Keywords:
Blueberry, medicinal properties, antioxidant, anti-inflammatory,
folk medicine, vitamins, flavonoids, medicine, div, plant, wild.
Golubika(Vaccinium) o’simligi ko’plab turlari bilan ajralib turadi, ular orasida
eng mashhurlari yovvoyi golubika, qora golubika(Vaccinium myrtillus) va boshqa
turlari hisoblanadi. Bu o’simliklarning mevalari va barglari tibbiyotda keng
qo’llaniladi, chunki ular turli xil shifobaxsh xususiyatlarga ega. Golubikaning mevalari
antioksidantlarga boy bo’lib, yurak va qon tomirlarini mustahkamlashda yordam
beradi. Shuningdek, ular organizmdan zararli erkin radikkalarni chiqarib tashlaydi, bu
esa qarish jarayonini sekinlashtiradi va turli kasalliklarning oldini olishga yordam
beradi.
Golubika mevalari, asosan antioksidantlarga boy bo’lib, bu uning shifobaxsh
xususiyatlaridan biridir. Mevalarda mavjud bo’lgan flavonoidlar va antosiyaninlar,
ayniqsa, erkin radikallarga qarshi kurashishda muhim rol o’ynaydi. Antioksidantlar
hujayralarni oksidlanishdan saqlaydi va bu orqali yallig’lanish jarayonlarini
kamaytiradi. Shuningdek, ular qarish jarayonini sekinlashtirishga yordam beradi va
organizmni turli kasalliklardan himoya qiladi.
Golubikaning shifobaxsh xusuiyatlaridan yana biri uning yallig’lanishga qarshi
ta’siridir. U yallig’lanish jarayonlarini sekinlashtiradi, bu esa organizmning immun
tizimining samarali ishlashiga yordam beradi. Yallig’lanishga qarshi xususiyatlari
bilan golubika, xususan artrit, osteoporoz kabi yallig’lanish kasalliklarida ham
qo’llanishi mumkin.
Golubika o’simligi ayniqsa, vitaminlarga boy, xususan vitamin B1-0,01 mg,
vitamin B2-0,02 mg, vitamin C-20 mg, vitamin E-1,4 mg, vitamin PP-0,4 mg miqdorda
uchraydi. C va A vitaminlari, immun tizimini mustahkamlashda va terining
salomatligini saqlashda yordam beradi. Vitamin C tanada kollagen ishlab chiqarishni
rag’batlantiradi va yara tez tuzalishiga yordam beradi.
Golubika mevalarining tarkibida mavjud bo’lgan flavonoidlar, kaliy, magniy
va boshqa minerallar qon tomirlarining tozaligini va yurak sog’lig’ini saqlashda
yordam beradi. Shuningdek, golubikaning tarkibida bo’lgan fitoximikatlar qon
bosimini normallashtirishga va xolesterin miqdorini pasaytirshga yordam beradi, bu
esa yurak va qon tomir kasalliklari xavfini kamaytiradi.
Golubika o’simligi ayniqsa uning bargi metabolizmni faollashtirishda ham
samarali hisoblanadi.U qalqonsimon bezni normallashtirib, organizmning energiya
ishlab chiqarish jarayonlarini yaxshilaydi. Bu xususiyat uning semirish va insulin
rezistenligini kamaytirishdagi rolini bildiradi.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
43-son_3-to’plam_Aprel -2025
ISSN: 3030-3621
71
Golubika o’simligi tarkibida flavonoidlar va antosiyaninlar. Bu moddalar
golubikaga o’zining ajralib turuvchi rangini beradi va shu bilan birga, kuchli
antioksidant xususiyatlariga ega bo’lib, yallig’lanishga qarshi kurashishda yordam
beradi.
Golubika tarkibida kaliy 51 mg, magniy 7 mg, kalsiy 16 mg, natriy 6 mg, temir
0,8 mg va fosfor 8 mg miqdorda minerallar mavjud bo’lib, ular organizmda qon
aylanishi va asab tizimining to’g’ri ishlashini ta’minlaydi. Shuningdek, u yurak va
mushaklar faoliyatiga ham ta’sir qiladi.
Golubikada mavjud bo’lgan organik kislotalar metabolizmni faollashtirib,
ovqat hazm qilish tizimini yaxshilaydi.
Golubika ayniqa yovvoyi turlari xalq tabobatida uzoq vaqtdan beri turli
kasalliklarni davolashda qo’llanib kelinmoqda. Uning mevalari ko’plab kasalliklar
uchun shifobaxsh vosita sifatida ishlatiladi. Masalan, Golubika mevalari qon shakarini
pasaytirish va qandli diabetni boshqarishda yordam beradi, shuningdek gemorroylarga
qarshi va ichak ishlashini yaxshilashda ham foydalidir. Golubikaning barglari va
mevalari yuqumli kasalliklar, asab tizimi kasalliklari, yallig’lanish va allergiya
kasalliklarini davolashda ishlatiladi.
Xulosa.
Golubika o’simligi shifobaxsh xususiyatlari bilan nafaqat xalq
tabobati, balki zamonaviy tibbiyotda ham kata ahamiyatga ega. Uning tarkibida
mavjud bo’lgan foydali moddalar, xususan, antioksidantlar, flavonoidlar va vitaminlar,
organizmga bir qator foydali ta’sirlarni ko’rsatadi. Yallig’lanishga qarshi yurak va qon
tomirlarini himoya qilis, metabolizmni normallashtirishga golubikaning o’rni
beqiyosdir. Shu bilan birga golubikaning shifobaxsh xususiyatlarini o’rganishda
qo’shimcha tadqiqotlar o’tkazish zarur, chunki bu o’simlikning tibbiyotda qo’llanishi
yanada kengayishi mumkin.
Adabiyotlar ro‘yxati
1.
L.K.Popova, A.S.Grechishkina. ”Golubika o’simligining shifobaxsh xususiyatlari
va uning farmakologik faoliyati”, Biologiya va Tibbiyot jurnali, 2022.
2.
A.S.Mahmudov. ”O’simliklar va ularning tibbiyotdagi roli”, Shifobaxsh
o’simliklar kitobi, 2019.
3.
S.A.Xolmirzayev. ”Xalq tabobatida golubika va uning dorivor xususiyatlari”,
O’zbekiston Tabobat va Biotexnologiya jurnali, 2021.
4.
A.K.Abdullayev. ”Tibbiyotda golubikaning yallig’lanishga qarshi xususiyatlari”,
Tibbiyot yangiliklari, 2020.
5.
F.R.Davronov. ”Golubika o’simligining o’simlikshunoslik va tibbiyotdagi
ahamiyati”, O’simlikshunoslik va Ekologiya jurnali, 2023.
