Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
44-to’plam_2-qism_Iyun-2025
206
MAMLAKATNING STRATEGIK RIVOJLANISH DASTURLARINI ISHLAB
CHIQISH METODOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH (XALQARO
TAJRIBALAR ASOSIDA, TAʼLIM SOHASI MISOLIDA)
Muallif:
Quronboyeva Mavluda Bahodirovna
O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi tinglovchisi
Ilmiy rahbar:
Qurbonov Javlonbek Jo’rabekovich
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti, Professor v.b., PhD.
Annotatsiya:
Ushbu tezisda mamlakatning strategik rivojlanish dasturlarini
ishlab chiqish metodologiyasini takomillashtirish masalasi xalqaro tajribalar asosida
tahlil qilinadi. Xususan, taʼlim sohasi misolida strategik rejalashtirish, indikatorlar
tizimi va monitoring mexanizmlari o‘rganiladi. AQSh, Finlandiya, Janubiy Koreya
kabi rivojlangan davlatlarning tajribalari tahlil qilinib, O‘zbekiston sharoitiga mos
metodologik takliflar ishlab chiqiladi. Natijada, strategik rivojlanish dasturlarini
samarali rejalashtirish va boshqarishga qaratilgan yangi yondashuvlar taklif etiladi.
Kalit so‘zlar:
strategik rivojlanish, metodologiya, taʼlim sohasi, xalqaro tajriba,
indikatorlar tizimi, monitoring, davlat dasturlari, rejalashtirish, innovatsion yondashuv.
Аннотация:
В данной работе рассматриваются вопросы овершенствования
методологии разработки стратегических программ развития страны на основе
международного опыта. В частности, анализируются системы стратегического
планирования, индикаторов и мониторинга на примере сферы образования.
Разработаны предложения, адаптированные для условий Узбекистана, на основе
передового опыта США, Финляндии и Южной Кореи. Результаты направлены на
создание методологической базы для эффективного управления и устойчивого
развития системы образования.
Ключевые слова:
стратегическое развитие, методология, сфера
образования, международный опыт, мониторинг, система индикаторов.
Abstract:
This thesis explores the improvement of methodologies for developing
national strategic development programs based on international experiences. It focuses
on the education sector, examining strategic planning systems, indicator frameworks,
and monitoring mechanisms. The study presents adapted methodological proposals for
Uzbekistan, drawing from best practices in countries such as the USA, Finland, and
South Korea. The outcomes contribute to the methodological foundation for effective
governance and sustainable development in the education system.
Keywords:
strategic development, methodology, education sector, international
experience, monitoring, indicator system.
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
44-to’plam_2-qism_Iyun-2025
207
Bugungi globallashuv va raqobat kuchayib borayotgan sharoitda har bir davlat
o‘zining strategik rivojlanish konsepsiyasini takomillashtirish zaruratiga duch
kelmoqda. O‘zbekiston Respublikasi ham barcha sohalarda, ayniqsa, ta’lim tizimida
strategik rivojlanishga asoslangan yondashuvlarni ishlab chiqishga katta e’tibor
qaratmoqda. Ushbu tezisda mamlakatning strategik rivojlanish dasturlarini ishlab
chiqish metodologiyasini xalqaro tajribalar asosida qayta ko‘rib chiqish zarurati
asoslanadi. Rivojlanayotgan mamlakatlar uchun strategik rivojlanish dasturlari —
milliy siyosatning yuragi hisoblanadi. Ayniqsa, ta’lim sohasi uchun bunday dasturlar
nafaqat inson kapitalini rivojlantiradi, balki iqtisodiy o‘sishni ham ta’minlaydi.
Tadqiqot davomida AQSh, Janubiy Koreya va Finlandiyaning ta’lim sohasida
qo‘llanilayotgan strategik rejalashtirish yondashuvlari tahlil qilindi. Ushbu davlatlarda
strategik rejalashtirishda ilmiy asoslangan indikatorlar tizimi, monitoring va baholash
mexanizmlarining aniq ishlashi, real natijadorlikni ta’minlayotgani kuzatildi.
O‘zbekistonda mavjud dasturlar ko‘proq maqsadli yo‘nalishlarga ega bo‘lsa-da,
ularning baholash tizimi va monitoring mexanizmlari sust ishlayotgani sezilmoqda.
Tezis doirasida O‘zbekiston ta’lim tizimi uchun mos va milliy sharoitlarga
moslashtirilgan strategik rejalashtirishning yangi usullarini ishlab chiqish zarurligi
ta’kidlanadi. Mazkur usullar quyidagilarni o‘z ichiga olishi lozim: aniqlangan
indikatorlar asosida monitoring tizimi, natijadorlikka asoslangan baholash usullari,
tashqi va ichki omillarni hisobga olgan tahliliy metodologiya.
Xulosa qilib aytganda, strategik rivojlanish dasturlarini ishlab chiqishda xalqaro
tajribalarni
mahalliy
sharoitlarga
moslashtirish,
mavjud
metodologiyani
takomillashtirish va milliy tizim uchun ilmiy asoslangan strategik yondashuvlarni joriy
etish zarur. Bu esa O‘zbekistonda ta’lim sifatini oshirishga, zamonaviy kadrlar
tayyorlashga va ta’lim tizimining global raqobatbardoshligini ta’minlashga xizmat
qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Bryson, J.M. (2018). Strategic Planning for Public and Nonprofit
Organizations. 5th ed. San Francisco: Jossey-Bass.
2. UNESCO. (2021). Strategic planning in education: Guidelines and tools. Paris:
UNESCO Institute for Statistics.
3. Jalolov, J. (2019). Strategik rejalashtirish va uning O‘zbekistondagi amaliy
tajribalari. “Iqtisodiyot va ta’lim” jurnali, 3(2), 45–52.
