Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
45-to’plam_1-qism_Iyul-2025
218
TIBBIYOT OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA KLINIK FANLARNI
O‘QITISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK, DIDAKTIK
IMKONIYATLARI
Roxibjonov Adhamjon Raxmatjon O’g’li
Аndijоn dаvlаt tibbiyоt instituti
“Ichki kаsаlliklаr” kаfedrаsi kаfedrаsi assistenti
Annotatsiya:
Mazkur maqolada tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida klinik
fanlarni
o‘qitish
jarayonida
samarali
pedagogik-psixologik
yondashuvlarni
qo‘llashning nazariy asoslari va amaliy imkoniyatlari yoritilgan. Talabalarda kasbiy
kompetensiyalarni shakllantirishda klinik fanlarning o‘rni, klinik tafakkurni
rivojlantirishda amaliy mashg‘ulotlar, simulyatsion muhit va interfaol metodlar orqali
o‘qitishning dolzarbligi asoslab berilgan. Shuningdek, didaktik tamoyillarga
asoslangan holda bilim, ko‘nikma va malakalarni bosqichma-bosqich egallashni
ta’minlovchi o‘qitish modellarining afzalliklari ochib berilgan. Klinik fanlarni
o‘qitishda pedagogik-psixologik integratsiya, motivatsiyani oshirish, reflektiv fikrlash
va kasbiy o‘zini anglash kabi jarayonlarning didaktik talablarga mos uyg‘unligi tibbiy
ta’limda sifatli kadrlar tayyorlashning asosiy shartlaridan biri sifatida ta’kidlangan.
Tadqiqot natijalari klinik fanlar o‘qitiladigan bosqichlarda innovatsion metodlar, klinik
muhitda real kasbiy vazifalarga yo‘naltirilgan yondashuvlar va akmeologik
yondashuvlar samaradorligini oshirish zarurligini ko‘rsatdi.
Kalit so‘zlar:
klinik fanlar, pedagogik yondashuv, psixologik jarayonlar, tibbiy
ta’lim, interfaol metod, simulyatsiya, kasbiy kompetensiya, refleksiya, klinik
tafakkur.
Tibbiy oliy ta’lim muassasalarida klinik fanlarni o‘qitish jarayoni talabalarning
kasbiy shakllanishida eng muhim bosqich hisoblanadi. Ushbu bosqichda nazariy
bilimlarni amaliy tajriba bilan bog‘lash, klinik tafakkur va diagnostik qarorlar qabul
qilish ko‘nikmalarini shakllantirish pedagogik va psixologik yondashuvlarning
uyg‘unligini talab etadi [1]. Klinik fanlar — ichki kasalliklar, xirurgiya, akusherlik va
pediatriya kabi yo‘nalishlar — bevosita kasbiy faoliyatga tayyorlovchi fanlar bo‘lib,
ularni o‘qitishda motivatsion, emotsional, reflektiv va kommunikativ komponentlarni
hisobga olish zarur [2].
Zamonaviy tibbiy ta’limda talabalarni kasbiy faoliyatga tayyorlashda interfaol
metodlar, simulyatsion texnologiyalar va klinik vaziyatlarni modellashtirish vositalari
keng qo‘llanmoqda. Jahon tajribasida bu borada "bedside teaching", "problem-based
learning", "case-study", OSCE (Objective Structured Clinical Examination) va boshqa
yondashuvlar klinik fanlar o‘qitilishining samaradorligini oshirishi isbotlangan [3].
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
45-to’plam_1-qism_Iyul-2025
219
Tibbiyot ta’limida psixologik yondashuvlar, xususan, talabaning o‘z-o‘zini
anglash, kasbiy iqlimga moslashish va muloqot madaniyatini rivojlantirishda
individual psixologik jihatlar hisobga olinishi lozim [4]. Bunda aks ettiruvchi
(reflektiv) fikrlash, klinik vaziyatni tahlil qilish va empatiya darajasini oshirish muhim
o‘rin egallaydi.
Didaktik nuqtai nazardan qaralganda, klinik fanlarni o‘qitishda bilimlarni
tizimlashtirish, integratsiyalashgan darslar tashkil etish, real klinik misollar asosida
muammoga yo‘naltirilgan yondashuvlarni qo‘llash eng samarali vositalardan biridir
[5]. Klinik bilimlar ierarxik va algoritmik tarzda shakllantirilar ekan, bu talabaning
kognitiv faoliyatini faollashtirib, ularni kasbiy rollarga tayyorlaydi [6].
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, Toshkent, Andijon va Buxoro tibbiyot institutlarida
o‘tkazilgan monitoring natijalarida, klinik fanlarni innovatsion yondashuvlar asosida
o‘qitilgan guruhlarda kasbiy tayyorgarlik darajasi 17–22% ga oshgani aniqlangan [7].
Ayniqsa, simulyatsion treninglar va OSCE texnologiyasi yordamida o‘tkazilgan
mashg‘ulotlar klinik ko‘nikmalarni oshirishda samarali vosita bo‘lib xizmat qilmoqda
[8].
Xulosa qilib aytganda, klinik fanlarni o‘qitishda pedagogik, psixologik va
didaktik yondashuvlarni kompleks uyg‘unlashtirish talabaning kasbiy identifikatsiyasi,
malakali shifokor sifatida shakllanishi va amaliy faoliyatga tayyor bo‘lishida hal
qiluvchi omil hisoblanadi. Bu borada klinik ta’limni didaktik tamoyillar asosida
rejalashtirish, interaktiv muhitda o‘qitish, reflektiv va akmeologik yondashuvlarni
qo‘llash tibbiy ta’lim sifatini tubdan oshiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Назарова Т.А. Педагогика медицинского образования. – Москва: ГЭОТАР-
Медиа, 2020. – 312 б.
2.
Дюкова И.В. Формирование клинического мышления у студентов. //
Медицинское образование. – 2019. – №4. – С. 25–29.
3.
Harden R.M., Laidlaw J.M. Essential Skills for a Medical Teacher. – Elsevier,
2020. – p. 185–193.
4.
Виноградова Н.А., Котова И.В. Психология в медицинском образовании. –
СПб.: Питер, 2021. – 275 с.
5.
Amini M. et al. Effectiveness of integrated vs traditional teaching methods in
medical education: A meta-analysis. // BMC Med Educ. – 2021; 21:95.
6.
Колесников Л.Л. Дидактика высшей школы. – Москва: Академия, 2018. – 240
с.
7.
O‘zbekiston Respublikasi SSV Tibbiyot oliy o‘quv yurtlari monitoring hisobotlari.
– 2023 y. (mualliflar tahlili).
8.
Mulyavkina N.S., Kovalenko A.V. Simulation-based medical education in the
formation of clinical skills. // Russian Medical Journal. – 2022. – №5. – С. 31–35.
