Jild 45 № 1 (2025)

  In the context of modern education, the formation of preventive competencies among students has become an essential pedagogical task, especially in medical, pedagogical, and social sciences. These competencies refer to the ability of future professionals to anticipate, identify, and mitigate risks to health, safety, and well-being in both personal and professional contexts. A creative approach to their development involves non-standard, problem-solving, and student-centered strategies that foster initiative, reflection, and responsibility.

The relevance of the topic is driven by the increasing complexity of social and health-related challenges, which require young specialists to act not only reactively but also proactively. In traditional curricula, preventive training is often limited to theoretical awareness. However, international pedagogical practice increasingly emphasizes competency-based education, where knowledge is operationalized into practical readiness. Thus, there is a growing need to modernize teaching methods so they not only transmit information but also stimulate students' creative thinking and self-regulation in risk prevention.

Коронавирус пандемияси бизга тадбиркорликни ривожлантириш, янги иш ўринлари яратиш, аҳоли бандлигини таъминлаш ва унинг даромадини ошириш, меҳнат муносабатлари ва ишбилармонликда имконияти чекланган шахслар иштирокини кенгайтириш устувор вазифалардан бири эканлигини яна бир бор кўрсатди.

  Aлбатта, бундай мураккаб шароитда аҳолини, айниқса, унинг еҳтиёжманд қатламини ижтимоий ва моддий қўллаб-қувватлашга катта эътибор қаратилиб, моддий ёрдам ва кўмакка муҳтожлар рўйхатига киритилган оилаларга республика бюджетидан моддий ёрдам пули берилди. Лекин давлат ғазнаси томонидан берилган бир марталик ёрдам билан уларнинг муаммосини ҳал этиб бўлмайди. Замоннинг ўзи бизга ҳар бир оила тадбиркор, ҳунарманд, миришкор бўлиши кераклигини, ёшларни мустақил ҳаётга тайёрлаш жараёнида уларга камида иккита ҳунар ўргатиш кераклигига белги берди. Айни соҳада ижтимоий тадбиркорлик фаолиятини ташкил этиш муаммога мақбул ечимлардан бири бўлди.

Annotatsiya: Ushbu maqola, murakkab psixopedagogik muhitda faoliyat yurituvchi o‘qituvchilarning emotsional turg‘unligini oshirishga oid muhim masalalarni ko‘rib chiqadi. Maqolada o‘qituvchilarni ruhiy va emosional jihatdan barqaror saqlash uchun yuzaga kelgan xavf omillari tahlil qilinadi va ularga qarshi samarali yechimlar taklif etiladi. Shuningdek, emotsional turg‘unlikni saqlashning ta’lim muhitida qanday ahamiyatga ega ekanligi, pedagogik stress va uning oqibatlari ko‘rsatib o‘tiladi. Yechimlar sifatida o‘qituvchilarga psixologik yordam ko‘rsatish, professional o‘sish imkoniyatlarini yaratish, shuningdek, pedagogik jamoaning ruhiy salomatligini qo‘llab-quvvatlash masalalari ko‘rib chiqiladi.

Annotatsiya:     “Yorqin turmush”  va “Yorqin hayot” jurnallarining davr ijtimoiy-adabiy hayotida tutgan o’rni va 1936-41-yillarda chop etilgan sonlaridagi adabiy materiallarning ilmiy  qimmati,  tasnifi, mavzusi haqida so’z yuritiladi.  

Annotatsiya: Mazkur maqolada tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida klinik fanlarni o‘qitish jarayonida samarali pedagogik-psixologik yondashuvlarni qo‘llashning nazariy asoslari va amaliy imkoniyatlari yoritilgan. Talabalarda kasbiy kompetensiyalarni shakllantirishda klinik fanlarning o‘rni, klinik tafakkurni rivojlantirishda amaliy mashg‘ulotlar, simulyatsion muhit va interfaol metodlar orqali o‘qitishning dolzarbligi asoslab berilgan. Shuningdek, didaktik tamoyillarga asoslangan holda bilim, ko‘nikma va malakalarni bosqichma-bosqich egallashni ta’minlovchi o‘qitish modellarining afzalliklari ochib berilgan. Klinik fanlarni o‘qitishda pedagogik-psixologik integratsiya, motivatsiyani oshirish, reflektiv fikrlash va kasbiy o‘zini anglash kabi jarayonlarning didaktik talablarga mos uyg‘unligi tibbiy ta’limda sifatli kadrlar tayyorlashning asosiy shartlaridan biri sifatida ta’kidlangan. Tadqiqot natijalari klinik fanlar o‘qitiladigan bosqichlarda innovatsion metodlar, klinik muhitda real kasbiy vazifalarga yo‘naltirilgan yondashuvlar va akmeologik yondashuvlar samaradorligini oshirish zarurligini ko‘rsatdi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada bo‘lajak shifokorlarda klinik fikrlash kompetensiyasini rivojlantirishning tibbiy-pedagogik imkoniyatlari tahlil qilingan. Klinik fikrlash — bu diagnostik va davolash jarayonida muhim qarorlar qabul qilishga asos bo‘ladigan kasbiy kompetensiyadir. Muammoga asoslangan o‘qitish, klinik stsenariylar, simulyatsion mashg‘ulotlar, reflektiv yondashuvlar va raqamli texnologiyalar klinik fikrlashni shakllantirishda samarali metodlar sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada talabalarda ushbu kompetensiyani rivojlantirishga xizmat qiluvchi pedagogik yondashuvlar va ularning amaliyotga tatbiqi asoslab berilgan.

Annotatsiya:          Ushbu maqolada tibbiy ta’lim muassasalarida talabalarda raqamli kompetensiyalarni shakllantirish va rivojlantirishning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilingan. Tibbiy ta’limda raqamlashtirish jarayonlari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) integratsiyasi, elektron ta’lim muhitlari va simulyatsion texnologiyalarning o‘rni ochib beriladi. Maqolada zamonaviy ta’limda talab etilayotgan kompetensiyalarni rivojlantirishga xizmat qiluvchi raqamli platformalar, interaktiv vositalar, onlayn resurslar va sun’iy intellektga asoslangan tahlil usullarining o‘quv jarayoniga tatbiqi pedagogik yondashuvlar bilan uyg‘un holda yoritilgan. Shuningdek, talabalarning axborot savodxonligi, raqamli etikasi va virtual muhitda kasbiy faoliyat yuritish ko‘nikmalarini rivojlantirishda faol ta’lim metodlarining ahamiyati ko‘rsatilgan.

Annotatsiya: Mazkur maqolada bo‘lajak shifokorlarning kasbiy kompetentligini rivojlantirish jarayonida pedagogik shart-sharoitlarning ilmiy-pedagogik mohiyati yoritilgan. Kasbiy kompetentlik — bu nafaqat nazariy bilimlarni egallash, balki ularni real klinik muhitda, kommunikativ va axloqiy mezonlarga asoslangan tarzda qo‘llay olish qobiliyati ekanligi asoslangan. Muallif zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida ta’lim jarayonini tashkil etish, o‘quv muhiti, simulyatsion texnologiyalar, reflektiv yondashuvlar, shuningdek, interaktiv va masofaviy o‘qitish usullarini samarali qo‘llash orqali talabalar kompetentligini shakllantirishga oid taklif va tavsiyalarni taqdim etadi. Statistik tahlillar va tajribaviy kuzatuvlar asosida maqolada tibbiy ta’limda integrativ-didaktik shart-sharoitlar yaratishning dolzarbligi va samaradorligi ko‘rsatib berilgan.

Аннотация: Статья посвящена анализу современных идей и инновационных подходов в преподавании русского языка в условиях цифровой трансформации образования. Рассматриваются возможности цифровых платформ, онлайн-инструментов, искусственного интеллекта и гибридных форматов обучения, способствующих персонализации, интерактивности и эффективности учебного процесса.

Annotatsiya: Ushbu maqolada Turkiston jadidchilik harakatining peshqadam namoyandasi Mahmudxo‘ja Behbudiyning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotdagi o‘rni hamda tutgan roli yoritiladi. Behbudiyning ma’rifatparvarlik faoliyati, jadid maktablarining tashkil etilishidagi hissasi, zamonaviy teatr va matbuot rivojiga qo‘shgan ulkan hissasi tahlil qilinadi. Maqolada uning milliy tafakkur va o‘zlikni anglash g‘oyalari asosida olib borgan islohotchilik faoliyati, diniy-ma’rifiy qarashlari va mustamlaka siyosatiga qarshi turishda ko‘rsatgan jasorati ilmiy yondashuv asosida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot Mahmudxo‘ja Behbudiyning Turkiston tarixidagi muhim o‘rnini aniqlashga xizmat qiladi.

Annotatsiya. Ushbu maqolada jadid dramalarida ilgari surilgan maktab va madrasalar islohoti, ilm-fan va dunyoviy bilimlarning ahamiyati, zamonaviy o‘qituvchilik va ayollar ta’limi masalalari tahlil etilgan. Shuningdek, ushbu asarlarda o‘z davrining ijtimoiy-ma’naviy muammolari fonida ta’lim islohotlariga munosabat, ularning zamonaviylikka intilishi, eskilik bilan kurash motivlari badiiy vositalar bilan ochib berilishi tadqiq qilinadi.

Annotasiya. Mazkur maqolada respublikamizda so‘nggi yillarda mamlakatda soliq va moliya sohalarida tadbirkorlik faoliyatini yuritish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, investitsiya muhitini yaxshilash hamda biznes doiralarining ishonchini yanada mustahkamlashga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar yoritilgan. Shu bilan birga, iqtisodiyotda yashirin aylanma savdo va umumiy ovqatlanish, avtotransportda tashish, uy-joy qurilishi va ta’mirlash, turarjoy xizmatlarini ko‘rsatish kabi sohalar o‘rganilib, xorij tajribasi, mamlakatimizda uni qo‘llash bo‘yicha ilmiy-amaliy xulosa va takliflar shakllantirilgan.

Annotatsiya: Ushbu maqolada immunitet yetishmovchiligi holatlarida og‘iz bo‘shlig‘i kasalliklarining rivojlanish sabablari, klinik ko‘rinishlari hamda profilaktik choralari yoritilgan. Immunitet tizimi tananing umumiy himoya mexanizmini tashkil etganligi sababli, uning zaiflashuvi turli infeksion, yallig‘lanishli va neoplastik jarayonlarning og‘iz bo‘shlig‘ida rivojlanishiga olib keladi. Ayniqsa, OIV-infeksiyasi, tug‘ma yoki orttirilgan immun yetishmovchiligi bo‘lgan bemorlarda og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavatining shikastlanishi tez-tez uchraydi. Tadqiqotda stomatologik profilaktika, erta tashxis va immunitetni mustahkamlashning dolzarbligi ta’kidlangan.

Аннотация. Мақолада Қорақалпоғистон Республикасида сутчилик тармоғининг ҳозирги ҳолати таҳлил қилиниб, соҳани модернизация қилишнинг асосий йўналишлари кўриб чиқилган. Сут ишлаб чиқаришда деҳқон хўжаликларининг устунлиги, инфратузилма ва технологик муаммолар таъкидланган. Модернизация учун технологик янгиланиш, зотдор қорамоллар, инфратузилмани яхшилаш ва давлат қўллаб-қувватлови каби чоралар тавсия этилган.

Annotatsiya. Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning liderlik qobiliyatini  differensial yondashuv asosida rivojlantiruvchi metod va vositalar hususida ayrim fikr-mulohazalar bayon etilgan. Shuningdek maqolada maktabgacha ta'limni rivojlantirish, uning yangi sifat darajasiga o‘tish innovasion shakllar, usullar, vositalar va innovasion texnologiyalarsiz amalga oshirilmasligi hususida ham fikrlar mavjud.

Annotation The treatment of traumatic injuries with delayed bone consolidation remains a pressing issue due to its severe functional and social consequences. The COVID-19 pandemic has intensified systemic immune and metabolic disturbances that impair osteogenesis. Understanding how lipid disorders correlate with inflammatory and immune markers is crucial for developing targeted therapies. This article provides scientific research information about correlation between lipid profile and immunological markers in post-COVID patients with delayed fracture healing.

Annotation Metabolic disorders such as insulin resistance and hyperglycemia have become increasingly common in post-COVID patients. These alterations are known to influence immune function and inflammation, both of which are critical in bone tissue repair. Analyzing how carbohydrate metabolism affects immune markers can improve diagnostic and therapeutic approaches for delayed consolidation. This article provides scientific research information about carbohydrate metabolism and immune-inflammatory interactions in delayed fracture healing after COVID-19.

XXI asrning global taraqqiyot bosqichida iqtisodiy o‘sish va raqobatbardoshlik darajasi asosan innovatsion salohiyatga bog‘liq bo‘lib qoldi. Rivojlangan davlatlar amaliyoti shuni ko‘rsatmoqdaki, milliy innovatsion tizimning muvaffaqiyatli ishlashi, avvalo, ilmiy salohiyat va biznes sohasining o‘zaro integratsiyasiga tayangan holda yuzaga chiqadi. Xususan, kichik biznes subyektlari innovatsion faoliyatning asosiy drayveri sifatida qaralmoqda. Ular texnologik yangiliklarni tez joriy qilishi, o‘zgaruvchan bozor talablariga moslashuvchanlik darajasining yuqoriligi va yangi g‘oyalarga ochiqligi bilan ajralib turadi.

Ammo kichik biznes subyektlarining o‘z innovatsion salohiyatini to‘liq namoyon qilishi uchun ular ilmiy-texnik resurslar, tajriba-sinov infratuzilmasi va intellektual mulk asoslariga tayanishi zarur. Ana shu jihatdan, hududiy innovatsion markazlar muhim ko‘prik vazifasini bajaradi. Innovatsion markazlar deganda – ilmiy-tadqiqot institutlari, texnoparklar, inkubatsion markazlar, oliy ta’lim muassasalari huzurida tashkil etilgan innovatsion laboratoriyalar, startap akseleratorlari va innovatsion klasterlar tushuniladi. Ularning asosiy vazifasi – yangi g‘oyalarni ilmiy asoslash, texnologik yechimlarni ishlab chiqish, ularni kichik biznes bilan birgalikda joriy etish hamda tijoratlashtirishdan iborat.

Abstract: In the rapidly transforming landscape of global tourism, tour guides remain central to shaping travelers’ experiences, providing information, facilitating interaction with local communities, and ensuring the overall satisfaction and safety of tourists. They serve not only as narrators of history and culture but also as cultural ambassadors, logistics coordinators, conflict managers, and sometimes even caretakers. However, as the global tourism industry expands and evolves in the 21st century, tour guides are facing a growing number of complex and interrelated challenges. These difficulties stem from technological disruption, shifting consumer preferences, environmental and cultural pressures, economic vulnerabilities, and systemic undervaluation of the profession. This article explores these challenges in depth and provides a nuanced understanding of how they impact the profession and the broader tourism ecosystem.

Аннотация: Гормональные дисфункции у женщин — это широко распространённые состояния, влияющие на нормальное функционирование репродуктивной системы. Гормональные нарушения могут привести к множеству проблем со здоровьем, включая аменорею, синдром поликистозных яичников (СПКЯ), дисменорею, предменструальный синдром (ПМС) и гормональные изменения в период менопаузы. В данной статье подробно рассмотрены причины гормональных дисфункций, методы их диагностики и способы лечения. Работа демонстрирует современные терапевтические подходы и профилактические меры, необходимые для улучшения женского здоровья.

Anotatsiya: Ushbu maqolada fizika fanining muhim bo‘limlaridan biri bo‘lgan "deformatsiya" mavzusini o‘rgatishda zamonaviy pedagogik yondashuvlardan foydalanish imkoniyatlari yoritilgan. Maqolada deformatsiya tushunchasi va uning turlari faqat nazariy jihatdan emas, balki amaliy mashg‘ulotlar va hayotiy misollar asosida tushuntirilishi lozimligi ta’kidlanadi. O‘quvchilarning darsdagi faolligini oshirish, ularni mustaqil fikrlashga undash va mavzuni esda saqlashini osonlashtirish uchun interfaol usullar, klasterlar, aqliy hujumlar, tajribalar va muammoli savollarni qo‘llash samarasi muallifning shaxsiy kuzatuv va amaliyoti asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) vositalaridan, vizual modellar va animatsiyalardan foydalanish orqali mavzuni tushunarli va qiziqarli qilishga urg‘u berilgan. Maqsad — fizika darslarini jonlantirish va o‘quvchilar tafakkurini rivojlantirishda innovatsion metodlarning o‘rni va ahamiyatini ochib berish.

Annotatsiya: Mazkur ilmiy maqolada arxeologiya fanining XXI asrdagi rivojlanish yo‘nalishlari, zamonaviy texnologik yutuqlari va mavjud muammolari keng yoritilgan. Arxeologiya sohasida qo‘llanilayotgan LIDAR, 3D modellashtirish, sun’iy yo‘ldosh tasvirlari, bioarxeologik va arxeogenetik tahlillar orqali tarixiy topilmalarni o‘rganish sifati sezilarli darajada oshgan. Shuningdek, arxivlashtirish va raqamlashtirish ishlari global miqyosda ilmiy hamkorlik va ochiqlikni ta’minlamoqda. Shu bilan birga, arxeologiya fanida uchrayotgan muammolar – noqonuniy qazilmalar, madaniy merosning talon-taroj qilinishi, moliyaviy resurslarning yetishmasligi va urbanizatsiya natijasida yodgorliklarga zarar yetishi kabi holatlar ilmiy faoliyat samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Maqolada ushbu muammolarni bartaraf etish yo‘llari sifatida madaniy merosni saqlash, axloqiy me’yorlarga rioya qilish, jamoatchilikni jalb etish va multidisiplinar yondashuvlarning ahamiyati asoslab berilgan. Arxeologiya fani bugungi kunda nafaqat ilmiy tadqiqot sohasi, balki jamiyat madaniy ongini shakllantiruvchi vosita sifatida qaralmoqda.

Annotatsiya. Ushbu maqolada, pedagogik amaliyot davomida bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy o‘zini-o‘zi rivojlantirish jarayonida ularni yetarlicha qo‘llab-quvvatlash tizimining psixologik omillari har tomonlama tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada o‘zini anglash va kasbiy identitetni shakllantirishda refleksiya, ijtimoiy yordam, konstruktiv fikr-mulohazalar va emotsional intellektning roli ilmiy o’rganilgan.

Anotatsiya: Maqolada oiladagi psixologik muvozanat tushunchasi, uning o‘zaro munosabatlar va farzand tarbiyasiga ta’siri psixologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. O‘zaro hurmat, hissiy xavfsizlik, sog‘lom muloqot va shaxsiy chegaralarning mavjudligi oilaviy muvozanatning asosi sifatida ko‘riladi. Tadqiqotda muvozanatli oilaviy muhit bolalarda o‘ziga ishonch, emotsional barqarorlik va ijtimoiy moslashuvni shakllantirishga xizmat qilishi ko‘rsatilgan. Shuningdek, maqolada oilaviy kelishmovchiliklar, hissiy befarqlik va stressning bolalar ruhiyatiga salbiy ta’siri va uni oldini olish yo‘llari yoritilgan. Ushbu maqola psixologlar, tarbiyachilar, ota-onalar uchun muhim nazariy va amaliy ko‘rsatmalarni beradi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada poliz mahsulotlarining sifati va xavfsizligini ta’minlash, shuningdek, ularning eksport hajmini oshirishga qaratilgan sa’y-harakatlar atroflicha yoritilgan. Meva-sabzavot va poliz mahsulotlarining asosiy tashqi bozorlari, eksport geografiyasi, eksportning dinamikasi va tarkibi chuqur tahlil qilinib, bu boradagi dolzarb masalalar hamda istiqbolli yo‘nalishlarga alohida e’tibor qaratilgan.

Аннотация: Жанубий Оролбўйи худудида ахоли турар-жойларида олиб борилган археологик изланишлар натижаларига доир баъзи мулоҳазалар.

Annotation Vitamin D plays a central role in calcium homeostasis and bone matrix mineralization. Post-COVID-19 patients often develop vitamin D deficiency, which may impair bone healing. Understanding the biochemical changes in such patients is essential for optimizing fracture management. This article provides scientific research information about post-COVID-19 impairments of bone metabolism in patients with long bone fractures.

Abstract: The purpose of this study is to explore how formative assessment impacts the development of competencies in science and technology. Assessment plays a vital role in bridging instruction and learning. Although it appears in multiple formats, its primary role is to determine how much knowledge and understanding students have gained during a lesson or series of lessons. William (2010) emphasizes that assessment is a key element of successful teaching, as it is the only way to confirm whether students have comprehended the material. Formative assessment, in particular, is an ongoing process that occurs alongside learning, aiming to track and enhance student performance. Hattie (2012) highlights that this type of assessment responds to individual student needs and significantly contributes to educational progress. Despite strong support for the benefits of formative assessment, certain aspects still require deeper research.

Annotatsiya: Kameral soliq tekshiruvining tashkil etilishi va uning samarali yo‘lga qo‘yilishi davlat moliya tizimining muhim qismidir. Ushbu jarayon soliq to‘lovchilarning soliq majburiyatlarini to‘g‘ri va o‘z vaqtida bajarilishini ta’minlashga qaratilgan bo‘lib, davlat byudjetiga tushadigan daromadlarni barqarorligini oshirishga xizmat qiladi. Kameral tekshiruv soliq organlari tomonidan amalga oshiriladigan nazorat usullaridan biri bo‘lib, u soliq to‘lovchilarning taqdim etgan hujjatlari, hisobotlari va deklaratsiyalarini o‘rganish orqali soliq qonunchiligiga rioya qilinishini tekshirish maqsadida tashkil etiladi. Bu tekshiruvning o‘zi jismoniy yoki yuridik shaxslarning soliq majburiyatlarini bajarishini nazorat qilishning samarali va tezkor vositasidir.

This article provides practical information about the concept of subjects of international law and their types. It also discusses the specific characteristics, history, and current role of peoples and nations fighting for their independence as subjects of international law. Analytical views on the place and role of these states in the international arena are presented using current political processes.

In the current era of globalization, each state has its own legal system and operates independently internationally. International relations cannot be imagined without subjects of international law. When analyzing subjects of international law, first of all, let us consider what subjects of international law are. They are “subjects that have rights and obligations arising from international law, protect it, and enter into international relations regulated by international law.” Until the 20th century, when the development of international law for many years was a process dependent on states, states were considered the main subjects in international law. It was precisely until this period that states were considered the only subjects of decisive importance in international relations. Historically, states have been the main and primary subjects in international law. There are many theories about subjects of international law. For example, we will study three general theories about subjects of international law. These are:

1- Realistic theory

2- Fantastic theory

3- Functional theory

Annotatsiya: Ushbu maqolada moslashuvi qiyin bo‘lgan bolalar bilan olib boriladigan ijtimoiy ishning mazmuni, dolzarbligi va metodik asoslari yoritilgan. Bolalarning ijtimoiy muhitga moslasha olmasligi psixologik, pedagogik va ijtimoiy omillar bilan bog‘liq bo‘lib, ularni aniqlash va tizimli yondashuv asosida yengillashtirish zamonaviy ijtimoiy ishning ustuvor yo‘nalishiga aylanmoqda. Maqolada moslashuvdagi qiyinchiliklar tahlil qilingan, bolalarning xulq-atvori, kommunikativ ko‘nikmalari, oilaviy va maktab muhitidagi muammolari o‘rganilgan. Shuningdek, ijtimoiy xodimning ushbu toifadagi bolalar bilan ishlashda qo‘llaydigan psixologik-ijtimoiy yondashuvlari, reabilitatsiya va moslashuv dasturlarining samaradorligi ilmiy manbalar va tajribalar asosida asoslab berilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlov, doimiy psixologik yordam va shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv moslashuv jarayonida eng muhim omillardan biridir.

Annotatsiya: bolaning rivojlanishi - bu uning jismoniy, hissiy, ijtimoiy, kognitiv (bilishga oid) va til ko'nikmalarining birgalikdagi o'sishi va rivojlanishidir. Har bir soha bolaning umumiy salomatligi va muvaffaqiyatiga hissa qo'shadi. Kompetensiyalarni rivojlantirish bolaning maktabdagi muvaffaqiyati, o'zaro munosabatlari va umumiy farovonligiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi.

Аннотация:   В тезисе рассматривается эволюция образа «маленького человека» в творчестве И.С. Шмелёва, на материале произведений «Человек из ресторана» и «Гражданин Уклейкин». Анализ подчеркивает, что в условиях социально-исторических перемен начала XX века этот образ приобретает новые черты — осознанность, внутреннюю борьбу и стремление к самореализации. Автор показывает, что шмелёвские герои — не пассивные жертвы, а личности, способные к рефлексии и внутреннему протесту, что приближает их к традициям Чехова и Куприна и отличает от классических героев XIX века.

Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy bino-inshootlar arxitekturasida ekologik dizayn tamoyillari qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Tadqiqotda barqaror arxitektura yondashuvlari, energiya samarador materiallardan foydalanish, passiv isitish va sovitish tizimlari, yashil tomlar va tabiiy yoritish imkoniyatlari o‘rganilgan. O‘zbekiston misolida shaharsozlik va inshoot loyihalarida ekologik mezonlar qanday darajada hisobga olinayotgani muhokama qilinadi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada Shanxay Hamkorlik Tashkilotining (ShHT) Yevroosiyo mintaqasida barqarorlik va xavfsizlikni ta’minlashdagi o‘rni va ahamiyati chuqur tahlil qilinadi. ShHT o‘z faoliyati davomida xalqaro siyosatda nufuzga ega bo‘lib, mintaqaviy xavf-xatar va tahdidlarga qarshi kurashish uchun samarali mexanizmlar va mustahkam qonunchilik bazasini shakllantirgan. Ayniqsa, 2021-yilda AQSh qurolli kuchlari Afg‘onistondan olib chiqilgach va “Tolibon” hokimiyatni egallagach, yuzaga kelgan xavf-xatarlar, jumladan, terrorizm, narkotik moddalar savdosi, noqonuniy migratsiya va gumanitar inqirozlar, ShHT uchun muhim muammolar sifatida qayd etiladi. Maqolada tashkilotga a’zo davlatlarning milliy manfaatlari va xavfsizligi afg‘on masalasiga bevosita bog‘liq ekani ta’kidlanadi. ShHTning 2021-yil sentabr oyida Dushanbeda bo‘lib o‘tgan yubiley sammitida tashkilotga a’zo davlatlar afg‘on masalasini siyosiy-diplomatik yo‘llar orqali hal qilish va Afg‘onistonda barcha etnik, diniy va siyosiy guruhlar ishtirokida inklyuziv hukumat tuzish zarurligi bo‘yicha umumiy pozitsiya qabul qilishgani yoritilgan. Shuningdek, to‘liq ishtirokchi sifatida Eron mintaqaviy muammolarni hal qilishda tashkilot uchun qo'shimcha ustunlikka aylandi. Eronning Afg‘oniston rivojlanishiga ta’sir qilish imkoniyati yangi afg‘on hukumati bilan muloqot o‘rnatishda asosiy omillardan biri sifatida qaralmoqda. Shu bilan birga, ShHTning xavfsizlik sohasidagi integratsion imkoniyatlari va uning afg‘on masalasidagi ijobiy roli ham yoritilgan. Mazkur maqola tashkilotning mintaqaviy tahdidlarga qarshi kurashda muhim o‘rin tutishini ko‘rsatadi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada nutq buzilishlari bo‘lgan bolalar bilan ishlashda qo‘llanilayotgan zamonaviy pedagogik, psixologik va logopedik yondashuvlar tahlil qilinadi. Nutq rivojlanishida nuqsonlarga ega bolalarni aniqlash, tashxislash, individual reabilitatsiya va korreksiya usullari, innovatsion texnologiyalar, axborot vositalaridan foydalanishning ahamiyati yoritiladi. Zamonaviy metodik yondashuvlarning samaradorligi, logopedik ishlarning natijadorligi va ta’lim tizimida integratsiyalashgan yondashuvlar ko‘rib chiqiladi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada turizm sohasida gender tengligi masalasi va ayollar ishtirokining hozirgi holati, dolzarb muammolari hamda rivojlanish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Ayollar turizmning turli tarmoqlarida faoliyat yuritayotgan bo‘lsa-da, rahbarlik lavozimlaridagi ulushi past bo‘lib qolmoqda. Shuningdek, ularning mehnat sharoitlari, ijtimoiy himoyasi va imkoniyatlardan foydalanish darajasi turlicha bo‘lib, bu sohaga nisbatan gender yondashuv zaruratini ko‘rsatadi. Maqolada gender tenglikni ta’minlashga qaratilgan xalqaro tashabbuslar, O‘zbekistonda ayollarni qo‘llab-quvvatlash siyosatlari, trening va ta’lim dasturlari, hamda ijtimoiy-iqtisodiy ta’sirlar yoritiladi. Shuningdek, turizmda ayollarning tadbirkorlik faoliyati, innovatsion loyihalarda ishtiroki hamda ularni moliyaviy jihatdan rag‘batlantirish yo‘llari ko‘rib chiqiladi.

В последние годы генетические исследования приобрели значительную популярность в изучении факторов, влияющих на состояние ВНС и её роль в регуляции спортивной работоспособности. Полиморфизмы определённых генов, таких как ACE, ACTN3, COMT, и PPARGC1A, ассоциированы с предрасположенностью к вегетативным дисфункциям, что позволяет прогнозировать индивидуальные особенности адаптации к физическим нагрузкам и восстановительным процессам.

Аннотация: В статье рассматриваются современные подходы к обеспечению охраны труда на предприятиях в условиях развивающейся экономики и технологического прогресса. Основное внимание уделяется внедрению цифровых технологий, систем управления охраной труда, а также роли обучения и повышения квалификации работников. Анализируются примеры эффективной практики и предлагаются рекомендации по совершенствованию системы охраны труда.

Annotatsiya: Ushbu maqolada sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalarning libos dizayniga ko‘rsatayotgan ta’siri har tomonlama tahlil qilingan. Tadqiqotda sun’iy intellekt yordamida modellar yaratish, mato tanlash, individual dizaynlar shakllantirish, ishlab chiqarishni optimallashtirish hamda ekologik barqarorlikni ta’minlash imkoniyatlari ko‘rib chiqildi. Xalqaro tajriba asosida Yevropa, Xitoy va AQShdagi ilg‘or texnologik yondashuvlar o‘rganildi. Ayniqsa, 3D-modellashtirish, virtual podiumlar, AR/VR texnologiyalari va aqlli matolar dizayn sohasida yangi bosqichni boshlab bergani ilmiy jihatdan asoslab berildi. Tadqiqot davomida dizayn faqat estetik ifoda emas, balki sun’iy intellekt orqali yaratilayotgan algoritmik va funksional tizimga aylangani ta’kidlandi. Shu bilan birga, texnologiyalarning dizaynerlik tafakkuriga ijobiy va salbiy ta’siri ham yoritilib, milliy dizayn maktablari bu jarayonga qanday moslashayotgani tahlil qilindi. Maqola sun’iy intellekt va dizayn o‘rtasidagi uyg‘unlikni tahliliy, nazariy va amaliy asosda ko‘rsatadi.

Annotatsiya: Maqolada kichik yoshdagi bolalarga halollik va adolat tushunchalarini shakllantirishda innovatsion yondashuv – vizual (rasmli) va faol o‘yin shakllari, xususan, lichupkali (yopishtirib o‘ynaladigan) o‘yinlar orqali ta’limiy-madaniy ta’sir ko‘rsatish masalalari yoritilgan. “Halol yo‘l” deb nomlangan maxsus o‘yin orqali bolalarning ijtimoiy-axloqiy fazilatlarini mustahkamlash maqsadida mashg‘ulot ishlanmasi taklif etiladi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekistonda xususiy tadbirkorlikni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning samarali yo‘llari tahlil qilinadi. Unda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishga qaratilgan davlat siyosati, imtiyozli kreditlar, grantlar, soliq yengilliklari hamda investitsiya muhitini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlar o‘rganiladi. Shuningdek, xalqaro tajribalar bilan taqqoslash asosida O‘zbekiston modeli baholanadi va mavjud muammolar hamda istiqbolli yo‘nalishlar ko‘rsatib o‘tiladi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada parasempatomimetik dori vositalarining farmakologik xususiyatlari, ularning ta’sir mexanizmlari va klinik amaliyotdagi o‘rni chuqur tahlil qilingan. Muskarin retseptorlariga bevosita ta’sir qiluvchi vositalar (pilokarpin, betanekol) va asetilxolinesteraza ingibitorlari (neostigmin, piridostigmin, fisostigmin) kabi preparatlarning organizmga ko‘rsatadigan fiziologik ta’siri ilmiy asosda yoritilgan. Ushbu dori vositalari asosan oftalmologiya, gastroenterologiya, urologiya va nevrologiyada keng qo‘llaniladi. Glaukoma, siydik tutilishi, miasteniya gravis va atropin bilan zaharlanish holatlarida ularning terapevtik samaradorligi muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, maqolada parasempatomimetiklarning yurak-qon tomir va ovqat hazm qilish tizimiga ta’siri, ularni qo‘llashdagi ehtiyot choralar, nojo‘ya ta’sirlari hamda kontrendikatsiyalari batafsil yoritilgan. Maqola parasempatomimetik dorilarning zamonaviy klinik protokollardagi o‘rnini ko‘rsatib, ularni xavfsiz va samarali qo‘llash bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar beradi.

 Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek adabiyotining tarixiy ildizlari, rivojlanish bosqichlari va bugungi kundagi ahamiyati haqida so‘z yuritiladi. Adabiyotning milliy tafakkur shakllanishidagi o‘rni, ma’naviy tarbiya vositasi sifatidagi ahamiyati va zamonaviy adiblar ijodi orqali xalq ruhiyatini ifoda etishi yoritiladi. Alisher Navoiydan tortib to mustaqillik davri adabiyotigacha bo‘lgan jarayonlar tahlil qilinadi.

Annotation. This article investigates the significance of collocations and word families in developing lexical competence among B1-level EFL (English as a Foreign Language) learners. The study employs a mixed-method approach, combining pre- and post-intervention vocabulary assessments, classroom observations, and learner reflections. Findings reveal that targeted instruction in collocations and word families leads to improved vocabulary acquisition, contextual usage, and learner confidence. The article concludes with pedagogical recommendations for curriculum designers and language instructors.

Annotatsiya: Ushbu maqolada oilaning ijtimoiy munosabatlari va oilaviy rollar to’g’risida so’z yuritiladi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada o’zbek tilida so’zlashuvchi shaxslar tomonidan turk tilini o’rganish jarayonida eng ko’p qilinadigan xatolar haqida so’z yuritiladi. Asosan, tilning grammatik, leksik, fonetik qismlarida yuzaga keladigan xatoliklar misollar asosida ko’rsatilib, ularning sabablari izohlanadi. Ayniqsa, o’zbek va turk tillarining o’xshash jihatlari o’quvchilarni chalkashtirishi, o’zbek tilining ta’siri (interferensiya) sababli grammatik tuzilmalar noto’g’ri qo’llanilishi asosiy e’tiborda bo’ladi. Maqolada o’rganilayotgan xatolarni kamaytirish uchun kerakli tavsiyalar va amaliy yechimlar ham taklif etiladi. Ushbu maqola turk tilini o’rganayotgan o’zbek o’quvchilari va filologiya sohasi tadqiqiotchilari uchun foydali bo’lishi mumkin.

 Bugungi kunda oliy ta‘lim tizimi har tomonlama takomillashib bormoqda va hozirgi zamon talablari asosida unga tashkil etilishi va yuqori samara berishi kabi masalalarni qo‘ymoqda. Oliy o‘quv yurtlarida olib borilayotgan o‘quv jarayonining ta‘lim sifati va samaraligi ushbu oliy ta’lim muassasasida tayyorlangan bo‘lajak mutaxassislarga ko‘ra belgilanadi va shu asosda mutaxassislarni tayyorlashga zamonaviy talablar asosida yondashish maqsadga muvofiqdir.

Kompetensiya - bu hozirgi kundagi zamonaviy adabiyotlarda keng qo‘llaniladigan termin bo‘lib,  ta’lim, xodimlarni tanlash, mehnat natijasini baholash, ta’limning muvaffaqiyatligi, talabalarning kasbga yo‘naltirilganligi va shu kabi dolzarb masalalarni qamrab oladi.

Annotatsiya: Mazkur maqolada 6–7 yoshli bolalarning nutq rivojlanishini ta'minlashda maxsus mashqlarni qo‘llashning o‘rni va samaradorligi yoritiladi. Maktabga tayyorgarlik bosqichida bo‘lgan bolalar uchun nutq — nafaqat aloqa vositasi, balki tafakkur, ijtimoiy munosabat va o‘quv faoliyatining asosi sifatida qaraladi. Tadqiqotda fonetik, leksik, grammatik va dialogik nutqni rivojlantirishga qaratilgan mashqlar tahlil qilinib, ularning bolaning muloqot madaniyati, tafakkuri va emotsional rivojiga ijobiy ta’siri ilmiy asoslangan. Maqola maktabgacha ta’lim muassasalari tarbiyachilari, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari va logoped mutaxassislar uchun metodik tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.

Ushbu maqolada grafen asosidagi materiallarning elektromagnit to‘lqinlar bilan o‘zaro ta’siri nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Grafenning noyob elektr o‘tkazuvchanligi, ikki o‘lchamli kristall tuzilmasi va optik xossalarining sozlanuvchanligi uni elektromagnit to‘lqinlarni yutuvchi, o‘tkazuvchi va aks ettiruvchi ilg‘or material sifatida tadqiq qilish imkonini beradi. Maqolada grafenning sirt o‘tkazuvchanligi, kimyoviy potensiali va haroratga bog‘liq dielektrik javobi elektromagnit to‘lqinlarning tarqalishi va yutilishiga qanday ta’sir ko‘rsatishi nazariy modellar asosida tahlil qilinadi. Maxwell tenglamalari va Kubo formalizmi asosida yoritilgan bu tahlil grafen asosidagi kompozit materiallarning elektromagnit ekranlash va optoelektron qurilmalardagi qo‘llanilishi uchun ilmiy asos yaratadi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada Salim Ashur ijodida lingvokulturemalarning estetik va semantik yuki tahlil qilinadi. Xususan, shakldosh so‘zlar orqali ma’no qatlamlarining chuqurlashuvi, tasavvufiy obrazlarning ramziy ifodasi va xalq og‘zaki nutqiga xos til birliklarining poetik funksiyasi o‘rganiladi. Shoir she’rlarida fonetik, leksik, morfologik va stilistik darajalarda namoyon bo‘ladigan lingvokulturemalar milliy ong, tarixiy xotira va axloqiy-estetik qadriyatlarni yuksak badiiy saviyada ifoda etishga xizmat qilmoqda. “Tandir”, “esang”, “turpoq” kabi so‘zlar tahlili orqali Salim Ashurning milliylik va estetik did uyg‘unligiga asoslangan poetik uslubi yoritiladi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada madaniy meros obidalari asosida sayyohlikni rivojlantirish imkoniyatlari keng tahlil qilinadi. IMRaD (Kirish, Uslub, Natijalar va Munozara) formatida yozilgan mazkur ilmiy ishda tarixiy obidalar, arxitektura yodgorliklari, diniy va madaniy maskanlarning turizm salohiyati, ularni saqlash, restavratsiya qilish va xalqaro miqyosda targ‘ib qilish masalalari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, madaniy turizm orqali milliy o‘zlikni mustahkamlash, iqtisodiy foyda olish, mahalliy hamjamiyatlarni qo‘llab-quvvatlash yo‘llari yoritiladi.

Annotation Bone healing may be significantly compromised in patients recovering from COVID-19 due to metabolic disturbances. Vitamin D deficiency and inflammatory imbalance are key contributing factors. Identifying biochemical predictors is crucial for targeted treatment. This article provides scientific research information about biochemical markers and bone healing outcomes in post-COVID-19 long bone fracture patients.

Аннотация. Ушбу мақолада, ўтлоқи аллювиал тупроқлари шароитида ғўзанинг С-4727 ва Султон навларини парваришлашда амал ўсув даври давомида мавжуд ресурсларидан самарали ва оқилона фойдаланишда мақбул суғориш тартиблари ҳамда тупроқнинг сув ўтказиш қобилияти таҳлиллари бўйича маълумотлар келтирилган

Аннотация: Ушбу мақолада Имом Абул-Мансур ал-Мотуридий қаламига мансуб “Китоб ат-Тавҳид” асарининг калом илми доирасида тутган ўрни, унинг назарий ва методологик асослари, бошқа калом мактаблари билан муносабати ва илмий меросдаги ўрни таҳлил қилинади. Асар исломий ақидавий тафаккурнинг мантиқий асосларда шаклланишида тутган муҳим мавқеини ўзида акс эттиради.

Annotatsiya: Chaynalish mushaklari ovqatni mayda qismlarga parchalashda ishtirok etuvchi asosiy effektor organlar hisoblanadi. Ularning faoliyati markaziy va periferik nerv tizimi orqali tartibga solinadi. Ushbu maqolada chaynalish mushaklarining anatomik-funksional xususiyatlari, ularning reflektor va ongli boshqarilishi, hamda markaziy nerv tizimidagi boshqaruv mexanizmlari tahlil qilinadi. Fiziologik yondashuv asosida chaynalish harakatining murakkab koordinatsiyasi ochib beriladi.

Annotatsiya: Ushbu maqolada chet tilini, xususan ingliz tilini o‘rgatishda o‘quvchilarning yoshiga xos psixologik va fiziologik xususiyatlarini hisobga olgan holda ta’lim metodlarini tanlashning dolzarbligi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari asosida maktabgacha, boshlang‘ich va o‘rta sinf o‘quvchilariga mo‘ljallangan yondashuvlar tavsiya qilinadi. Metodik moslashuv orqali ta’lim jarayonining samaradorligi oshadi va o‘quvchilar chet tilini oson, qiziqarli va mustahkam o‘zlashtiradi.

Zamonaviy ijtimoiy muhitda yoshlar ongining shakllanishi murakkab qadriyatlar ziddiyati fonida kechmoqda. An’anaviy diniy va milliy qadriyatlar tizimi bilan globalist, texnotsentrik va postmodern yondashuvlar o‘rtasidagi konflikt, ayniqsa, yosh avlod ongida ichki qarama-qarshiliklar va identitet inqirozini yuzaga keltirmoqda. Bu jarayonni anglash uchun qadriyatlar o‘rtasidagi konfliktni nafaqat tafakkuriy, balki ijtimoiy-falsafiy kontekstda chuqur tahlil etish lozim.

Qadriyatlar ijtimoiy tizimning mustahkamlovchi elementi bo‘lishi bilan birga, ularning ziddiyatli tabiati ham mavjud. Masalan, I. Hasanov ta’kidlaydi: "Yoshlarning qadriyatlar ierarxiyasida an’anaviylik bilan innovatsiyaga bo‘lgan intilish o‘rtasidagi bo‘shliq ularning psixologik barqarorligiga bevosita ta’sir etadi".[1]

Bu holatda, qadriyatlar konflikti uch asosiy darajada namoyon bo‘ladi: (1) individual ichki ziddiyat (shaxsiy e’tiqod va zamonaviy talablardagi nomuvofiqlik); (2) ijtimoiy qarama-qarshilik (urug‘dosh qadriyatlar va xorijiy madaniy namunalarning to‘qnashuvi); (3) identitet tanlovi (qaysi qadriyatlar tizimi asosida o‘zini namoyon etish).

[1] Hasanov I. Qadriyatlar sotsiologiyasi. – Toshkent: O‘zFA, 2019. – 160 b. – B. 118.

Алломанинг илм чўққиларини забт этишда унга таълим берган уламоларнинг хизматлари таҳсинга сазовордир. Маълумки, Марказий Осиёда аҳолиcи асосан ҳанафия мазҳабига амал қилиб келган. Ал-Қорий таълим олган устозлар ҳақида тўхталиб ўтсак. Аллома ҳам шу диёрда вояга етган ва шу анъанани ўзига сингдирган. У Мовароуннаҳр уламоларининг илмий мактабини ўтади. Сўнг илмий сафар уюштириб, кўплаб араб юртларида бўлди ва охири Макка шаҳрида бутунлай истиқомат қилиш учун қолди. Араб диёрларида эса бошқа уч мазҳабнинг вакиллари билан учрашиб, улар билан илмий мунозаралар қилди, уларга ўргатди ва улардан ўрганди.

Annotatsiya: Ushbu maqolada gepatit kasalligining rivojlanishi, uning jigar faoliyatiga ta’siri va jigar yetishmovchiligi xavfini keltirib chiqaruvchi omillar haqida so‘z yuritiladi. Tadqiqotda gepatitning erta bosqichida aniqlanishi, virusli turlarining xususiyatlari, tashxis usullari va davolashda qo‘llanilayotgan kompleks yondashuvlar tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada milliy sog‘liqni saqlash tizimida gepatit profilaktikasi va erta davolash strategiyalarining ahamiyati ochib beriladi.

Введение: Иммунный дисбаланс играет ключевую роль в развитии послеоперационных осложнений при спондилолистезе. Использование иммуномодуляторов позволяет скорректировать воспалительно-деструктивные механизмы. В зарубежной практике активно изучается взаимосвязь между системным иммунным статусом пациента и исходами операций на позвоночнике. Публикуются данные об использовании иммунологических биомаркеров для прогнозирования риска осложнений (5, 8, 10). Однако многие исследования носят преимущественно наблюдательный характер, а прогностические алгоритмы, интегрирующие иммунологические параметры в модели оценки риска, представлены недостаточно.Следует отметить, что несмотря на наличие обобщённых данных о воспалительных реакциях на имплантаты, особенностях их интеграции и частоте осложнений, практически отсутствуют системные исследования, посвящённые оценке иммунных маркеров и их прогностической значимости именно при транспедикулярной фиксации позвоночника (ТПФП) у пациентов со спондилолистезом. Особенно актуальным остаётся дефицит информации о роли нарушений клеточного и гуморального иммунитета в развитии как ранних (инфекционно-воспалительных), так и поздних (асептических, фиброзных) осложнений.

Annotatsiya.  Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalar uchun ekologik ta’lim va tarbiyani amalga oshirishda shakl, vosita va metodlardan foydalanish usullari ko ‘rib chiqilgan.  

Аnnоtаtsiуа: Ushbu maqolada koreys tilidagi assimilatsiya jarayonlari va ularning talaffuzga ta'siri o‘rganiladi. Assimilatsiya — bu til fonemalarining birining boshqasiga ta'sir qilishi, natijada talaffuzning o‘zgarishi jarayoni. Koreys tilida jarayonning qanday kechishi, fonetik qoidalar, o‘zaro ta'sirlar hamda o'zbek tili bilan taqqosiyasi aniqlanadi. Maqola, shuningdek, til o'rganishda integratsiya qilish va talaffuzning to'g'riligi uchun koreys fonemasini tushunishning muhimligini ta'kidlaydi. O'quvchi va til o'rganuvchilarga yordam beruvchi amaliy tavsiyalar ham keltiriladi.

Abstract: The increasing integration of Artificial Intelligence (AI) technologies in language education has introduced new opportunities for enhancing listening comprehension skills. This mixed-methods study explores the perceptions of Uzbek university students regarding the effectiveness, usability, and pedagogical value of AI tools in improving English listening skills. Quantitative data were collected through structured surveys involving over 150 undergraduate students from three higher education institutions, while qualitative insights were gathered from semi-structured interviews with a smaller subgroup. The findings reveal a generally positive perception of AI tools, with students appreciating features such as personalized feedback, repeatable audio playback, and adaptive difficulty levels. However, challenges were also reported, including technical barriers, unfamiliarity with some tools, and the limitations of synthetic audio content. Many students expressed a preference for a blended learning approach where AI supports, but does not replace, human instruction. The study emphasizes the importance of accessible digital infrastructure, instructor guidance, and culturally appropriate content to optimize the use of AI in listening pedagogy. The results suggest that, when thoughtfully integrated, AI technologies can significantly enhance listening skill development and learner autonomy in the Uzbek context.

Annotatsiya: Mazkur maqolada boshlang‘ich ta’lim tizimida o‘quvchilarning faol o‘quv faoliyatini shakllantirish jarayonida o‘qituvchining o‘rni va ta’siri tahlil qilingan. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining psixologik va pedagogik xususiyatlari, ularning bilishga bo‘lgan ehtiyoji, faollik darajasi va mustaqil fikrlash ko‘nikmalarining rivojlanishida pedagogning yondashuvi muhim omil sifatida ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, o‘qituvchi tomonidan qo‘llaniladigan metodlar, interfaol usullar, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyalari misolida real natijalar keltirilgan.

Annotatsiya: Mazkur maqolada Yevropa Ittifoqi, Janubiy Koreya va Xitoyda yashil iqtisodiy siyosatning shakllanishi, asosiy yo‘nalishlari va amalga oshirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Xalqaro tajriba asosida yashil iqtisodiyotga o‘tishda davlat siyosatining roli, institutsional bazalar, moliyaviy mexanizmlar va ekologik standartlarning ahamiyati o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston uchun foydali xulosalar chiqarish imkonini beradi.

Введение. Вертеброгенные болевые синдромы у детей и подростков представляют собой актуальную проблему современной медицины, так как они не только ограничивают физическую активность, но и оказывают значительное влияние на состояние центральной и периферической нервной системы. Нарушения осанки, сколиоз, спина бифида и мышечная кривошея сопровождаются изменениями нервно-мышечной проводимости, дисфункцией центральных сенсорных путей и снижением адаптационных возможностей организма. Одним из ключевых направлений изучения вертеброгенных болевых синдромов является анализ их влияния на функциональное состояние нервной системы. Применение современных клинико-неврологических и нейрофизиологических методов позволяет выявить характер патологических изменений, что необходимо для разработки эффективных методов диагностики, коррекции и реабилитации. Настоящее исследование направлено на оценку влияния вертеброгенного болевого синдрома на центральную и периферическую нервную систему у детей 7–15 лет, с учетом различных форм патологии позвоночника.

Annotation: This article provides an in-depth analysis of the role, potential, and existing limitations of artificial intelligence technologies in modern society. The author examines the applications of artificial intelligence in fields such as the economy, education, healthcare, industry, and others. Alongside highlighting its positive impact on human activity, the article also addresses emerging issues, including ethical, legal, and social risks. It offers a systematic analysis grounded in both theoretical foundations and real-life practical examples for the effective use of artificial intelligence. Furthermore, the necessity of establishing a balanced relationship between technological advancement and human progress is substantiated.