Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
45-to’plam_2-qism_Iyul-2025
30
SHAVKAT MIRZIYOYEV DAVRIDA DAVLAT BOSHQARUVI
TIZIMIDAGI ISLOHOTLARNING SAMARALARI VA ISTIQBOLLARI
Mo‘minbayev Diyorbek Jasurbek o‘g‘li
Samarqand davlat tibbiyot universiteti
Farmatsiya fakulteti 4-bosqich talabasi
Annotatsiya
: Mazkur maqolada Shavkat Mirziyoyev rahbarligida amalga
oshirilayotgan davlat boshqaruvi islohotlarining mazmun-mohiyati, ularning ijtimoiy-
iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni hamda kelajak istiqbollari tahlil qilingan. Davlat
xizmatini inson manfaatlariga yo‘naltirish, ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash, raqamli
boshqaruv, meritokratiya va mahalliy hokimiyat vakolatlarining kengaytirilishi orqali
boshqaruv tizimi zamonaviy talablarga moslashtirilmoqda. Maqolada bu islohotlarning
natijalari va ularni takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan.
Kalit so‘zlar
: Davlat boshqaruvi, islohotlar, Yangi O‘zbekiston, samaradorlik,
ochiqlik, raqamli boshqaruv, meritokratiya, mahalliy hokimiyat
Kirish
Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori sifatida davlat boshqaruvi
tizimidagi islohotlar strategik ahamiyat kasb etmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev
tomonidan boshlangan tub o‘zgarishlar davlatni boshqarish tamoyillarini qayta ko‘rib
chiqish, fuqaroga xizmat qiladigan ochiq va halol boshqaruv tizimini shakllantirishga
qaratilgan. Ilgari amalda bo‘lgan byurokratik va markazlashgan tizim o‘rniga fuqaroga
yaqin, tashabbuskor va samimiy boshqaruv mexanizmlari joriy etilmoqda.
Ushbu maqolada aynan mana shu islohotlarning amaliy natijalari, muammolari va
istiqbollari atroflicha yoritiladi. Shavkat Mirziyoyev rahbarligida boshlangan
islohotlar davlat boshqaruvi tizimini tubdan yangilash, uni xalq manfaatlariga xizmat
qiladigan ochiq va samarali tizimga aylantirishga yo‘naltirilgan. Bu islohotlarning ilk
bosqichida eng muhim e’tibor davlat va jamiyat o‘rtasidagi ishonchni tiklash, rahbar
va xalq orasidagi to‘siqlarni olib tashlash, mansabdor shaxslarning mas’uliyatini
oshirishga qaratildi.
Bugungi kunda davlat boshqaruvida “inson qadri uchun” tamoyili bosh mezonga
aylangan. Aholi bilan muloqot qilish, ularning murojaatlarini hal etish, takliflarini
tinglash orqali boshqaruv tizimi aholining haqiqiy ehtiyojlariga moslashtirilmoqda.
Prezidentning xalq qabulxonalari, “virtual qabulxona” va “xalq bilan ochiq muloqot”
platformalari orqali millionlab fuqarolarning muammolari hal qilindi. Bu esa davlat
idoralarining faoliyatiga nisbatan ijtimoiy ishonchni sezilarli darajada oshirdi.
Shuningdek,
davlat
xizmatida
professionallikni
ta’minlash maqsadida
meritokratiya tamoyillari asosida kadrlar siyosati tubdan o‘zgartirilmoqda. Rahbar
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
45-to’plam_2-qism_Iyul-2025
31
lavozimlariga tayinlovlar ochiq tanlov orqali amalga oshirilmoqda, yuqori malakali
yoshlar davlat boshqaruvida faol ishtirok etmoqda. “Kelajak liderlari” dasturi, yoshlar
zaxirasi ro‘yxatlari va kadrlar bazasi bu boradagi islohotlarning amaliy ifodasi
hisoblanadi.
Davlat boshqaruvi samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalar katta o‘rin
egallamoqda. Bugungi kunda yuzlab davlat xizmatlari onlayn shaklda ko‘rsatilmoqda.
“Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali”, “Elektron hukumat” tizimi, raqamli
identifikatsiya kabi platformalar yordamida aholi va tadbirkorlar davlat bilan muloqot
qilishda qulayliklarga ega bo‘lmoqda. Bu esa korrupsiyaviy omillarni kamaytirib,
ishonchli va shaffof boshqaruvga asos yaratmoqda.
Boshqaruv islohotlarining yana bir muhim yo‘nalishi bu – markazlashgan
boshqaruvdan voz kechib, mahalliy hokimiyatlarga mustaqillik berishdir. Endilikda
mahalliy budjetlarni shakllantirishda fuqarolarning bevosita ishtiroki ta’minlanmoqda.
“Tashabbusli budjet” mexanizmi orqali aholining fikri asosida infratuzilma loyihalari
amalga oshirilmoqda. Bu tizim xalq va hokimiyat o‘rtasida bevosita aloqa o‘rnatish,
fuqarolik jamiyatini rivojlantirishda muhim vositaga aylandi.
Korrupsiyaga qarshi kurash borasida ham amaliy chora-tadbirlar amalga
oshirilmoqda. Boshqaruv jarayonlarida ochiqlik va hisobdorlikni ta’minlash
maqsadida davlat xaridlari, tenderlar, moliyaviy hisobotlar jamoatchilik uchun ochiq
tarzda e’lon qilinmoqda. Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi faoliyati, davlat
xizmatchilarining daromadlarini deklaratsiya qilish tartibining joriy etilishi ushbu
yo‘nalishda natijadorlikni ta’minlamoqda.
Islohotlar faqat bugungi muammolarga yechim topish bilan cheklanmay, kelajak
uchun barqaror institutlar yaratishga qaratilgan. “Yangi O‘zbekiston – 2030” strategik
dasturi doirasida davlat boshqaruvi tizimini innovatsion, ochiq, professional va xalq
manfaatlariga xizmat qiluvchi modelga aylantirish rejalashtirilgan. Bu esa
islohotlarning uzoq muddatli barqaror rivojlanish zaminini yaratmoqda.
Shavkat Mirziyoyev davlat rahbarligiga kelganidan so‘ng boshqaruv tizimining
samarasiz, sust va xalqdan uzoq ekanligi ochiq tan olindi. Islohotlar avvalo davlat
xizmatchilarining mentalitetini, maqsadini va xalq bilan muloqotini o‘zgartirishga
qaratildi. “Xalq davlat idoralariga emas, balki davlat idoralari xalqimizga xizmat qilishi
kerak” degan tamoyil bosh mezonga aylandi.
Davlat xizmatini professionallashtirish yo‘lida
meritokratiya
tizimi – ya’ni
malaka va yutuqlarga asoslangan lavozimga tayinlash amaliyoti joriy qilindi. Ochik
tanlovlar, test sinovlari, rahbar kadrlarga nisbatan yillik hisobot va baholash tizimi faol
ishga tushirildi. 2022 yilda tashkil etilgan Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi bu
yo‘nalishda muhim rol o‘ynamoqda. Yana bir muhim o‘zgarish —
strategik
rejalashtirish va samaradorlik monitoringining joriy etilishi
dir. Oldingi yillarda
boshqaruvda aniq maqsadlar, natijalar va baholash tizimi yetarli emas edi. Endilikda
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
45-to’plam_2-qism_Iyul-2025
32
davlat organlari yillik va uzoq muddatli strategiyalar asosida faoliyat olib boradi. Har
bir vazirlik va idoraning maqsadli ko‘rsatkichlari belgilab beriladi, ularning bajarilishi
jamoatchilikka ochiq tarzda hisobot orqali taqdim etiladi. Bu esa mas’uliyat va
hisobdorlik muhitini mustahkamlab, byurokratik sustkashlikni kamaytirmoqda.
Bundan tashqari,
boshqaruvda gender tengligini ta’minlash
ga ham katta
e’tibor qaratilmoqda. Prezident tashabbusi bilan ayollarning jamiyatdagi o‘rni
mustahkamlanmoqda. Ayollarni rahbarlik lavozimlariga tayinlash, ularga siyosiy,
iqtisodiy va ijtimoiy sohalarda teng imkoniyat yaratish bo‘yicha qator dasturlar amalga
oshirildi. “Ayollar daftari”, “Ayollarni qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi” kabi
mexanizmlar orqali ijtimoiy himoya kuchaytirildi. Bularning barchasi gender tengligi
asosida boshqaruv madaniyatini rivojlantirishga xizmat qilmoqda.
Shuningdek, Shavkat Mirziyoyev tomonidan ilgari surilgan
xalqparvarlik va
adolatli boshqaruv
g‘oyasi davlat tizimida fundamental o‘zgarishlarga sabab bo‘ldi.
Adolat tamoyilini ta’minlash, qonun ustuvorligini mustahkamlash, har bir fuqaroning
huquqini himoya qilish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylandi. Sud-huquq
sohasidagi islohotlar, advokatura institutining mustahkamlanishi, huquqiy ong va
madaniyatni oshirish bo‘yicha qabul qilingan dasturlar boshqaruv tizimida adolatli
yondashuvni qaror toptirmoqda.
Davlat boshqaruvining yana bir ustuni –
innovatsion yondashuvlar
dir.
“Innovatsion rivojlanish vazirligi”ning tashkil etilishi, “Ilm-fan va taraqqiyot”
strategiyasi, raqamli texnologiyalarni keng joriy etish boshqaruvni ilg‘or g‘oyalarga
asoslangan holda yuritish imkonini bermoqda. Davlat xizmatlarining sun’iy intellekt
va “Big Data” texnologiyalari orqali avtomatlashtirilayotgani raqobatbardosh, tezkor
va sifatli boshqaruvni shakllantirishga xizmat qilmoqda.
Boshqaruvda
raqamlashtirish
keng joriy qilinib, fuqarolarga xizmat ko‘rsatishda
“bir darcha” tamoyili asosida tezkorlik, shaffoflik va qulaylik yaratildi.
my.gov.uz
,
licence.gov.uz
kabi platformalar orqali yuzlab xizmatlar onlayn shaklda
ko‘rsatilmoqda. Bu esa korrupsiya xavfini kamaytirib, vaqt va xarajatni tejashga
xizmat qilmoqda.
Mahalliy hokimiyatlar vakolatlari kengaytirildi
, viloyat va tuman hokimlari
endilikda mahalliy budjetni mustaqil shakllantirib, uni fuqarolarning ehtiyojidan kelib
chiqib taqsimlash imkoniga ega bo‘ldi. Bu esa joylardagi muammolarga tezkor yechim
topish, fuqarolar ishonchini oshirishga xizmat qilmoqda. Shu bilan birga mahalliy
Kengashlar vakolatlari kengaytirilmoqda, mahalliy darajadagi hisobot berish amaliyoti
joriy qilinmoqda.
Davlat boshqaruvining ochiqligini ta’minlash maqsadida
Ochiq ma’lumotlar
portali
,
ochiq budjet
,
ochiq tenderlar
,
xalq bilan muloqot va murojaatlar portali
faol ishlamoqda. Prezidentning har bir tashabbusi ommaga yetkazilib, aholi fikrini
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
45-to’plam_2-qism_Iyul-2025
33
inobatga olgan holda qarorlar ishlab chiqilmoqda. Ushbu ochiqlik xalq ishonchini
oshirib, faol fuqarolik jamiyatining shakllanishiga turtki bermoqda.
Boshqaruv islohotlarining muhim qismi sifatida
korrupsiyaga qarshi kurash
alohida strategik yo‘nalish sifatida ajratilgan. Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi
tuzilib, davlat xizmatchilarining moliyaviy manfaatlari deklaratsiyalash tizimi yo‘lga
qo‘yilmoqda. Bu esa halollik va hisobdorlikni kuchaytiradi.
Xulosa
Shavkat Mirziyoyev rahbarligida olib borilayotgan davlat boshqaruvi islohotlari
Yangi O‘zbekistonning asosiy tayanchi bo‘lib xizmat qilmoqda. Davlatning xalq
oldidagi xizmat vazifasini belgilab, boshqaruv tizimini ochiq, adolatli, professional va
zamonaviy mexanizmlar asosida qayta qurish borasida sezilarli yutuqlarga erishildi.
Ammo mavjud yutuqlarni mustahkamlash, tizimdagi eskirgan qarashlarni yo‘qotish va
barcha bo‘g‘inlarda sifatli ijroni ta’minlash hali ham dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda.
Kelgusida mazkur islohotlarning barqaror va chuqur natijalar berishi uchun
institutsional barqarorlik, kuchli monitoring va aholi bilan bevosita muloqotni davom
ettirish zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. M. Mirziyoyevning Oliy Majlisga
Murojaatnomalari
2.
“Yangi O‘zbekiston – yangi taraqqiyot bosqichi” konsepsiyasi, 2022
3.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat xizmatini rivojlantirish agentligi rasmiy
ma’lumotlari
4.
www.stat.uz – O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi
5.
www.gov.uz – Hukumat portali
6.
O‘zbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi hisobotlari,
2023
7.
UNDP Uzbekistan: Governance Reform Support Reports, 2022–2024
