«EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI
MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI»
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
UDK: 633.174.661.162.66
SUDON O’TI “CHIMBAYSKAYA 8” NAVINING URUG’LARINI
UNUVCHANLIGIGA EKISH SXEMASI VA BIOSTIMULYATORLAR
ME’YORINING TA’SIRI
Mamatdurdiyev U.F., Ahmedova D.B ., Bobojonov J.U.,
Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat Unversiteti o’qituvchisi
Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat Unversiteti o’qituvchisi
Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat Unversiteti talabasi
Anatatsiya.
Ushbu maqolada sudon o’tining chinbayskaya-8 navining
qo’shimcha poyalar hosil qilishiga Geogumat biostimulyatorining gektariga 1.2 l
me’yorida qo’llash boshqa me’yorlaga nisbatan ijobiy natija berganligi olib borilgan
tajribada isbotlandi. Etolon qilib olingan Fertilayf biostimulyatorining gektaoriga 0.7 l
me’yorida qo’llash tajribalarda ijobiy natija bergan.
Tayanch so’zlar:
Sudon o’ti, biostimulyator, etolon, me’yor, poya.
Анатация.
В данной статье проведен эксперимент, доказывающий, что
применение биостимулятора «Геогумат» в норме расхода 1,2 л на гектар на
образование дополнительных стеблей суданской травы сорта Чинбайская
-
8 дало
положительный результат по сравнению с другими нормами. Применение
стандартного биостимулятора Фертилайф в норме расхода 0,7 л на гектар дало
положительные результаты в опытах.
Ключевые слова:
суданская трава, биостимулятор, эталон, стандарт,
стебель.
Abstract.
In this article, it was proved in an experiment that the application of
the Geogumat biostimulant at a rate of 1.2 l per hectare gave a positive result compared
to another standard on the formation of additional stems of the Sudanese grass variety
Chinbayskaya-8. The application of the Fertilife biostimulant at a rate of 0.7 l per
hectare, taken as a standard, gave a positive result in the experiments.
Keywords:
Sudanese grass, biostimulant, standard, standard, stem.
Kirish.
O‘zbekiston Respublikasining Prezidentining 2022 yil 8 fevraldagi PQ-
120-son “O‘zbekiston Respublikasida chorvachilik sohasi va uning tarmoqlarini
469
«EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI
MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI»
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
rivojlantirish bo‘yicha 2022 — 2026 yillarga mo‘ljallangan dastur” qarorida chorva
mollari bosh sonini ko‘paytirish, mahsuldorligini oshirish va ozuqa ba’zasini
mustahkamlashga katta e’tibor qaratilgan. Bunda ayniqsa ozuqa bazasini
mustahkamlashda ozuqabop ekinlar navlarini to‘g‘ri tanlab ekish, birlamchi urug‘chilik
ishlarini talab darajasida olib borish bo‘yicha alohida topshiriqlar ko‘rsatib o‘tilgan.
[1] Jo‘xorining S. almum Parodi ko‘p yillik yem-xashak ekini bo‘lib,
qo‘ng‘irboshsimonlar (Roaseae ili Gramineae Juss) oilasiga va Sorghum Pers.avlodiga
kiradi [3]. O'tsimon jo'xorining asosiy to'g'ridan-to'g'ri yo‘nalishi yirik va mayda chorva
mollari uchun ozuqa bazasi hisoblanadi. Em-xashak jo'xori suvli yashil, vitaminlarga
boy. Jo'xori donasi qattiq qobiq bilan o'ralgan, shuning uchun oziqlantirishdan oldin
donni bug'lash yoki maydalash kerak. Oziqlanish ratsioni muvozanatli bo'lishi uchun
o'tli jo'xori miqdori hayvonlarning umumiy iste'moli miqdorining 35% dan oshmasligi
kerak, sababi don tarkibida taninning ko'pligi iste'mol qilingan ozuqaning hazm
bo'lishini buzadi [2]. O'tsimon turlar o'sish bosqichida o‘riladi, chorva hayvonlari
uchun ajoyib yashil massa hosil qiladi. Bunday holda, o'simlik o‘rilgandan keyin juda
tez o'sadi. Qulay sharoitlarda, to'g'ri sug'orish va belgilangan muddatlarga rioya qilgan
holda, mavsumda 3-4 tagacha o't olish mumkin [4].
O‘tsimon jo'xori ozuqa maqsadlarida keng qo'llaniladi. U suvli yadroga ega va
ozuqaviy moddalarga boy. Jo'xori donalari qattiq qobiqqa ega bo'lganligi sababli,
chorva mollarini boqishdan oldin ularni yoğurma kerak. Qobiqda tanin mavjud.
Shuning uchun hayvonlarning ratsionida jo'xori 30% gacha cheklanishi kerak.
Zamonaviy gibrid turlarda bu juda kam. Shuning uchun ular ozuqa sifatida foydalanish
uchun ko'proq mos keladi. [5].
Jo‘xoridan olingan yem-xashak kavsh qaytaruvchi hayvonlar mazza qiladigan
qimmat
li ozuqa hisoblanadi. Joʻxori qurgʻoqchilikka chidamli boʻlib, yuqori harorat
yoki quruq sharoitlar tufayli makkajoʻxori yetishtirib boʻlmaydigan joyda oʻsadi [6].
Yem-xashak sifatida ishlatiladigan jo'xori quyidagi turlarga bo'linishi mumkin: (1) don
jo'xori, (2) shirin jo'xori, (3) Sudan o'ti va (4) Kolumb o'ti (Sorghum almum Parodi) [7]
Tajriba o’tkazish uslubu va maydoni.
Tajribalar 2023 yilda “Nurulla Safarboy” tajriba xo’jaligida dala tajriba
maydonining o’rta qumoqli, o’tloqi alluvial tuproqlari sharoitida va Xorazm viloyati
KRASS Agromaslaxat laboratoriyasida olib borildi.
470
«EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI
MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI»
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
Tajriba 15 variantli 4 takrorlanishda olib borilgan bo’lib, har bir paykalning
maydoni 28 m2 ni tashkil qilgan. Umumiy tajribo olib borilgan maydon 0.2 ga ni tashkil
qildi. Jo’xori urug’lari ekishdan oldin geogumat biostimulyatorining 1.0, 1.2, 1.4 l/t
va fertilayf biostimulyatorining 0.7 l/t urug’larga ishlov berilgan. Tajribaning maqsad
va vazifalaridan kelib chiqib, jo’xorining dualet navining kuzatuv ishlari va biometerik
ko’rsatgichlar olib borildi.
Geogumat
biostimulatori – bu o'simliklarning o'sishini va rivojlanishini
rag'batlantirish uchun mo'ljallangan tabiiy modda. U asosan gumus va biologik faol
moddalar asosida yaratilgan.
Fertilayf
biostimulatori – bu o'simliklarning o'sishini rag'batlantirish va
ularning sog'lig'ini yaxshilash maqsadida ishlab chiqilgan organik biostimulator. U
o'simliklarning rivojlanishiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi va tuproq unumdorligini oshirishga
yordam beradi.
Tajriba natijalari.
Sudan o‘ti bir yillik qo‘ng‘irbosh o‘t, qurg‘oqchilikka
chidamli, yuqori to‘yimli, chorva mollari tomonidan to‘la yeyiladigan o‘t. Sudan o‘ti
ko‘kat, pichan silos, senaj 3333 uchun yetishtiriladigan yem xashak ekini bo’lib bir
mavsumda bir necha marta yashil massa hosili olinadi. Har o’rimdan keyin qo’shimcha
poyalarning hosil bo’lishi ortib borganligi sababli boshqa yem xashak ekinlaridan farq
qiladi. 70x20 ekish sxemasidagi birinchi o’rimdan keyin nazorat variantida qo’shimcha
poyalar soni 5.1 donani tashkil qiladi. Fertilayf biostimulyatorini gektariga 0.7l
me’yorda qo’llagan variantda qo’shimcha poyalar soni 7.2 dona bo’lib nazorat
variantiga nisbatan2.1 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant biostimulyatorini
gektariga 1.0 l me’yorida qo’llagan uchiinchi variantda qo’shimcha poyalar soni 6.5
donani tashkil qilgan bo’lib nazorat variantiga nisbatan1.4 donaga ko’p, etolon
variantiga nisbatan 0.7 donaga kam bo’lganligi olib borilgan fenologik kuzatuvlarda
aniqlandi. Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.4 l me’yorida qo’llagan beshinchi
variantda sudon o’ti o’simligida qo’shimcha poyalar soni 7.8 donani tashkil qilgan va
1, 2, 3 variantlarga nisbatan 2.7, 0.6, 1.3 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant
biostimulyato’rini gektariga 1.2 l me’yorida qo’llagan to’rtinchi variantda qo’shimcha
poyalar soni 8.4 donani hosil qilgan bo’lib boshqa variantlarga nisbatan 3.1,1.2, 1.9,
0.6 donaga ko’p hosil qilganligi fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Ikkinchi o’rimdan
keyin sudon o’tining nazorat variantida qo’shimcha poyalar soni 10.5 donani tashkil
qiladi. Fertilayf biostimulyatorini gektariga 0.7l me’yorda qo’llagan variantda
471
«EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI
MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI»
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
qo’shimcha poyalar soni 14.4 dona bo’lib nazorat variantiga nisbatan 3.9 donaga ko’p
hosil qilgan. Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.0 l me’yorida qo’llagan uchinchi
variantda qo’shimcha poyalar soni 13.2 donani tashkil qilgan bo’lib nazorat variantiga
nisbatan 2.7 donaga ko’p, etolon variantiga nisbatan 1.2 donaga kam bo’lganligi olib
borilgan fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.4
l me’yorida qo’llagan beshinchi variantda sudon o’ti o’simligida qo’shimcha poyalar
soni 14.8 donani tashkil qilgan va 1, 2, 3 variantlarga nisbatan 4.3, 0.4, 1.6 donaga ko’p
hosil qilgan. Geogumant biostimulyato’rini gektariga 1.2 l me’yorida qo’llagan
to’rtinchi variantda qo’shimcha poyalar soni 15.9 donani hosil qilgan bo’lib boshqa
variantlarga nisbatan 5.4, 1.5, 2.7, 1.1 donaga ko’p qo’shimcha poyalar hosil qilganligi
dalada olib borilgan fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Uchinchi o’rimdan keyin sudon
o’tining nazorat variant qo’shimcha poyalar soni 17.3 donani tashkil qiladi. Fertilayf
biostimulyatorini gektariga 0.7l me’yorda qo’llagan variantda qo’shimcha poyalar soni
19.2 dona bo’lib nazorat variantiga nisbatan 1.9 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant
biostimulyatorini gektariga 1.0 l me’yorida qo’llagan uchinchi variantda qo’shimcha
poyalar soni 18.4 donani tashkil qilgan va nazorat variantiga nisbatan 1.1 donaga ko’p,
etolon variantiga nisbatan 0.8 donaga kam bo’lganligi olib borilgan fenologik
kuzatuvlarda aniqlandi.
Sudon o’tining har o’rimdan keyin qo’shimcha poyalarning hosil bo’lishiga ekish
sxemasi va biostimulyatorlar me’yorining ta’siri
1-jadval
Ekish
sxema
si
Biostimulyato’
r me’yori
Sudon o’tining har o’rimdan keyin qo’shimcha
poyalarning hosil bo’lishi.
1-
O’rimdan
keyin
2-
O’rimda
n keyin
3-
O’rimdan
keyin
1
70x20 Nazorat
5.1
10.5
17.3
2
Fertilayf-0.7
7.2
14.4
19.2
3
Geogumat-1.0 6.5
13.2
18.4
4
Geogumat-1.2 8.4
15.9
21.8
5
Geogumat-1.4 7.8
14.8
20.5
6
70x25 Nazorat
5.4
11.2
19.3
7
Fertilayf-0.7
7.8
14.9
23.7
8
Geogumat-1.0 6.3
12.7
21.4
9
Geogumat-1.2 8.8
16.8
24.5
472
«EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI
MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI»
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
10
Geogumat-1.4 8.1
15.1
23.8
11 70x30 Nazorat
5.5
11.6
19.5
12
Fertilayf-0.7
7.4
14.4
21.3
13
Geogumat-1.0 6.9
13.2
20.7
14
Geogumat-1.2 8.7
16.6
25.8
15
Geogumat-1.4 8.1
15.3
23.5
Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.4 l me’yorida qo’llagan beshinchi variantda
sudon o’ti o’simligida qo’shimcha poyalar soni 20.5 donani tashkil qilgan va 1, 2, 3
variantlarga nisbatan 3.2, 1.3, 2.1 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant
biostimulyato’rini gektariga 1.2 l me’yorida qo’llagan to’rtinchi variantda qo’shimcha
poyalar soni 21.8 donani hosil qilgan bo’lib boshqa variantlarga nisbatan 4.5, 2.6, 3.4,
1.3 donaga ko’p hosil qilganligi fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. 70x25 ekish
sxemasidagi birinchi o’rimdan keyin nazorat variantida qo’shimcha poyalar soni 5.4
donani tashkil qiladi. Fertilayf biostimulyatorini gektariga 0.7l me’yorda qo’llagan
variantda qo’shimcha poyalar soni 7.8 dona bo’lib nazorat variantiga nisbatan 2.4
donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.0 l me’yorida
qo’llagan sakkizinchi variantda qo’shimcha poyalar soni 6.3 donani tashkil qilgan
bo’lib nazorat variantiga nisbatan 0.9 donaga ko’p, etolon variantiga nisbatan 1.5
donaga kam bo’lganligi olib borilgan fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Geogumant
biostimulyatorini gektariga 1.4 l me’yorida qo’llagan o’ninchi variantda sudon o’ti
o’simligida qo’shimcha poyalar soni 8.1 donani tashkil qilgan va 6,7,8 variantlarga
nisbatan 2.7, 0.3, 1.8 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant biostimulyato’rini gektariga
1.2l me’yorida qo’llagan to’qqizinchi variantda qo’shimcha poyalar soni 8.8 donani
hosil qilgan bo’lib boshqa variantlarga nisbatan 3.4, 1.0,2.5, 0.7 donaga ko’p hosil
qilganligi fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Ikkinchi o’rimdan keyin sudon o’tining
nazorat variantida qo’shimcha poyalar soni 11.2 donani tashkil qiladi. Fertilayf
biostimulyatorini gektariga 0.7l me’yorda qo’llagan etolon variantda qo’shimcha
poyalar soni 14.9 dona bo’lib nazorat variantiga nisbatan 3.7 donaga ko’p hosil qilgan.
Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.0 l me’yorida qo’llagan sakkizinchi variantda
qo’shimcha poyalar soni 12.7 donani tashkil qilgan bo’lib nazorat variantiga nisbatan
1.5 donaga ko’p, etolon variantiga nisbatan 2.2 donaga kam bo’lganligi olib borilgan
fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.4 l
me’yorida qo’llagan o’ninchi variantda sudon o’ti o’simligida qo’shimcha poyalar soni
473
«EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI
MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI»
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
15.1 donani tashkil qilgan va variantlarga nisbatan 3.9, 0.2, 2.3 donaga ko’p hosil
qilgan. Geogumant biostimulyato’rini gektariga 1.2 l me’yorida qo’llagan to’qqizinchi
variantda qo’shimcha poyalar soni 16.8 donani hosil qilgan bo’lib boshqa variantlarga
nisbatan 5.6, 1.9, 4.1, 1.7 donaga ko’p qo’shimcha poyalar hosil qilganligi dalada olib
borilgan fenologik kuzatuvlarda aniqlandi.
Uchinchi o’rimdan keyin sudon o’tining nazorat variant qo’shimcha poyalar soni
19.3 donani tashkil qiladi. Fertilayf biostimulyatorini gektariga 0.7l me’yorda qo’llagan
variantda qo’shimcha poyalar soni 23,7 dona bo’lib nazorat variantiga nisbatan 4,4
donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.0 l me’yorida
qo’llagan sakkizinchi variantda qo’shimcha poyalar soni 21.4 donani tashkil qilgan va
nazorat variantiga nisbatan 2.1 donaga ko’p, etolon variantiga nisbatan 2.3 donaga kam
bo’lganligi olib borilgan fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Geogumant
biostimulyatorini gektariga 1.4 l me’yorida qo’llagan o’ninchi variantda sudon o’ti
o’simligida qo’shimcha poyalar soni 23.8 donani tashkil qilgan va 6,7,8 variantlarga
nisbatan 4.5, 0.1, 2.4 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant biostimulyato’rini
gektariga 1.2 l me’yorida qo’llagan to’qqizinchi variantda qo’shimcha poyalar soni
24.5 donani hosil qilgan bo’lib boshqa variantlarga nisbatan 5.2, 1.8, 3.1, 0.7 donaga
ko’p hosil qilganligi fenologik kuzatuvlarda aniqlandi.
70x30 ekish sxemasidagi birinchi o’rimdan keyin nazorat variantida qo’shimcha
poyalar soni 5.5 donani tashkil qiladi. Fertilayf biostimulyatorini gektariga 0.7l
me’yorda qo’llagan variantda qo’shimcha poyalar soni 7.4 dona bo’lib nazorat
variantiga nisbatan 1.9 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant biostimulyatorini
gektariga 1.0 l me’yorida qo’llagan o’n uchinchi variantda qo’shimcha poyalar soni 6.9
donani tashkil qilgan bo’lib nazorat variantiga nisbatan1.4 donaga ko’p, etolon
variantiga nisbatan 0.5 donaga kam bo’lganligi olib borilgan fenologik kuzatuvlarda
aniqlandi. Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.4 l me’yorida qo’llagan o’n
beshinchi variantda sudon o’ti o’simligida qo’shimcha poyalar soni 8.1 donani tashkil
qilgan va 1, 2, 3 variantlarga nisbatan 2.6, 0.7, 1.2 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant
biostimulyato’rini gektariga 1.2 l me’yorida qo’llagan o’n to’rtinchi variantda
qo’shimcha poyalar soni 8.7 donani hosil qilgan bo’lib boshqa variantlarga nisbatan
3.2, 1.3, 1.8, 0.6 donaga ko’p hosil qilganligi fenologik kuzatuvlarda aniqlandi.
Ikkinchi o’rimdan keyin sudon o’tining nazorat variantida qo’shimcha poyalar soni
11.6 donani tashkil qiladi. Fertilayf biostimulyatorini gektariga 0.7l me’yorda qo’llagan
474
«EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI
MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI»
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
variantda qo’shimcha poyalar soni 14.4 dona bo’lib nazorat variantiga nisbatan 2.8
donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.0 l me’yorida
qo’llagan o’n uchinchi variantda qo’shimcha poyalar soni 13.2 donani tashkil qilgan
bo’lib nazorat variantiga nisbatan 1.6 donaga ko’p, etolon variantiga nisbatan 1.2
donaga kam bo’lganligi olib borilgan fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Geogumant
biostimulyatorini gektariga 1.4 l me’yorida qo’llagan o’n beshinchi variantda sudon o’ti
o’simligida qo’shimcha poyalar soni 15.3 donani tashkil qilgan va o’n bir, o’n ikkiva
o’n uchinchi variantlarga nisbatan 3.7, 2.2, 2.1 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant
biostimulyato’rini gektariga 1.2 l me’yorida qo’llagan o’n to’rtinchi variantda
qo’shimcha poyalar soni 16.6 donani hosil qilgan bo’lib boshqa variantlarga nisbatan
5.0, 2.2, 3.4, 1.3 donaga ko’p qo’shimcha poyalar hosil qilganligi dalada olib borilgan
fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Uchinchi o’rimdan keyin sudon o’tining nazorat
variant qo’shimcha poyalar soni 19.5 donani tashkil qiladi. Geogumant
biostimulyatorini gektariga 1.4 l me’yorida qo’llagan o’n beshinchi variantda sudon o’ti
o’simligida qo’shimcha poyalar soni 15.3 donani tashkil qilgan va o’n bir, o’n ikkiva
o’n uchinchi variantlarga nisbatan 3.7, 2.2, 2.1 donaga ko’p hosil qilgan.
Sudon o’tining har o’rimdan keyin qo’shimcha poyalarning hosil bo’lishiga ekish
sxemasi va biostimulyatorlar me’yorining ta’siri
1-
grafik
0
5
10
15
20
25
30
Nazorat
Fertilayf-0.7 Geogumat-1.0 Geogumat-1.2 Geogumat-1.4
70x20
70x25
70x30
475
«EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI
MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI»
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
Geogumant biostimulyato’rini gektariga 1.2 l me’yorida qo’llagan o’n to’rtinchi
variantda qo’shimcha poyalar soni 16.6 donani hosil qilgan bo’lib boshqa variantlarga
nisbatan 5.0, 2.2, 3.4, 1.3 donaga ko’p qo’shimcha poyalar hosil qilganligi dalada olib
borilgan fenologik kuzatuvlarda aniqlandi. Uchinchi o’rimdan keyin sudon o’tining
nazorat variant qo’shimcha poyalar soni 19.5 donani tashkil qiladi. Fertilayf
biostimulyatorini gektariga 0.7l me’yorda qo’llagan variantda qo’shimcha poyalar soni
21.3 dona bo’lib nazorat variantiga nisbatan 1.8 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant
biostimulyatorini gektariga 1.0 l me’yorida qo’llagan o’n uchinchi variantda
qo’shimcha poyalar soni 20.7 donani tashkil qilgan va nazorat variantiga nisbatan 1.2
donaga ko’p, etolon variantiga nisbatan 0.6 donaga kam bo’lganligi olib borilgan
fenologik kuzatuvlarda aniqlandi
Geogumant biostimulyatorini gektariga 1.4 l me’yorida qo’llagan o’n beshinchi
variantda sudon o’ti o’simligida qo’shimcha poyalar soni 23.5 donani tashkil qilgan va
11, 12, 13 variantlarga nisbatan 4.0, 2.2, 2.8 donaga ko’p hosil qilgan. Geogumant
biostimulyato’rini gektariga 1.2 l me’yorida qo’llagan o’n to’rtinchi variantda
qo’shimcha poyalar soni 25.8 donani hosil qilgan bo’lib bosh variantlarga nisbatan 6.3,
4.5, 5.1, 2.3 donaga ko’p hosil qilganligi fenologik kuzatuvlarda aniqlandi.
Xulosa
Tajriba dalasida ekilgan sudon o’tining yashil massa hosildorligiga ekish sxemasi
va biostimulyatorlar me’yorining tasiri o’rganilgan bo’lib asosan ekish sxemalaridan
70x25 ekish sxemasi va Geogumant biostimulyatorini gektariga-1.2 l me’yorda
qo’llagan variantlarda boshqa ekish sxemalariga va biostimulyatorning me’yorlariga
nisbatan tuplanganligi va ko’chat sonining ko’pligi olib borilgan dala tajribasida
aniqlandi va isbotlandi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
O‘zbekiston Respublikasining Prezidentining 2022 yil 8 fevraldagi PQ-120-
son “O‘zbekiston Respublikasida chorvachilik sohasi va uning tarmoqlarini
rivojlantirish bo‘yicha 2022 — 2026 yillarga mo‘ljallangan dastur” qarori. Lex.uz
2.
Тохтаров, В. П. Сорго: предшественники, удобрение, обработка почвы //
Кукуруза и сорго.
– 2004. –
№ 5.
–
С.22
-24.
3.
Шайтанов, О.Л. Новые сорта сорговых култур в кормовой базе Та
-
тарстана
Нива Татарстана. 2012.
-
№ 1.
-
С. 25.
476
«EKOLOGIYA VA ATROF MUHIT MUHOFAZASI
MUAMMOLARI VA ULARNING INNOVATSION YECHIMLARI»
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
4.
Белyuченко И. С. Злаковые кормовые растения тропического пояса. Част 2.
-
М.: УДН, 1970.
-
С. 60
-69.
5.
Головин В. П. Перспективы, методы и резултаты селексии новых
засухоустойчивых кормовых култур //Материалы ИИИ й Международной
конференsии: Селекsия, технология возделывания и переработки
нетрадitsiонных растений.
-
Симферопол, 1994.
-
С. 27
-28.
6.
Pritchard A. J. Inheritance pattern in hybrids between S. almum and perennial
sweet Sudan grass. Austr. J. Agri. Res. - 1964. - 16 (4). - P. 525-532.
7.
Mnogoletnee sorgo Yedenbaev D., Azizov K.K., Boboev F.G., Elmurodov A.B.
X Vserossiyskaya konferensiya molodыx uchenыx i spesialistov, VNIIMK, 2019
g.str.62-65.
477
