“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
183
GASTROESOFAGEAL REFLUKS KASALLIGINING KENG TARQALISHI VA GLABAL
SALOMATLIKKA TA'SIRI
Inoyatova N.Q. Eshkarayev S.Ch.
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti, Termiz sh, Faravon massivi 43B-uy,
e-mail: sadridin_eshkarayev@tues.uz
Annotatsiya
Gastroezofageal refluks kasalligi - bu surunkali yuqori oshqozon-ichak kasalligi bo'lib,
oshqozon va qizilo'ngach o'rtasida joylashgan pastki qizilo'ngach sfinkteri (LES) mushaklarining
zaiflashishi tufayli yuzaga keladi. Ovqat og'izdan qizilo'ngach orqali oshqozonga o'tadi. LES
mushaklarining halqasi oshqozonni yopib qo'yadi va oziq-ovqatni oshqozondan qizilo'ngachga qaytib
ketishini oldini oladi. qizilo'ngachning pastki qismidagi (pastki qizilo'ngach sfinkteri) atrofidagi
mushaklarning dumaloq tasmasi bo'lib, oshqozonga oziq-ovqat va suyuqlik oqishini ta'minlash uchun
bo'shashadi. Keyin sfinkter yana yopiladi. Sfinkter mushaklari zaiflashganda, oziq-ovqat va me'da
shirasining oshqozondan qizilo'ngachga va og'izga qaytishi kislotali oqimga olib keladi. Ovqatning
qayta oqimi ham, me'da shirasining kislotali tabiati ham oshqozon yonishiga sabab bo'ladi. Natijada
simptomlar va asoratlar paydo bo'ladi. Semptomlar orasida tish korroziyasi, disfagiya, ko'ngil urishi,
odinofagiya, regurgitatsiya, yurak bo'lmagan ko'krak og'rig'i, surunkali yo'tal, xiralik, refluks keltirib
chiqaradigan laringit yoki astma kabi ekstraqizo'ngach alomatlar mavjud. Uzoq muddatda va
davolanmasa, qizilo'ngach, qizilo'ngach strukturasi va Barrett qizilo'ngach kabi asoratlar paydo
bo'lishi mumkin.
Kalit so’zlar:
Gastroezofageal refluks kasalligi, LES, disfagiya, odinofagiyam, Barrett
qizilo'ngach, GERDning global tarqalishi, Jinsi bo'yicha tarqalishi.
РАСПРОСТРАНЕННОСТЬ ГАСТРОЭЗОФАГЕАЛЬНОЙ РЕФЛЮКСНОЙ БОЛЕЗНИ
И ЕЕ ВЛИЯНИЕ НА ГЛОБАЛЬНОЕ ЗДРАВООХРАНЕНИЕ
Иноятова Н.К., Эшкараев С.Ч.
Термезский университет экономики и сервиса, г. Термез, массив Фаравон, 43Б, e-mail:
sadridin_eshkarayev@tues.uz
Абстрактный
Гастроэзофагеальная рефлюксная болезнь — хроническое заболевание верхних
отделов желудочно-кишечного тракта, вызванное ослаблением мышцы нижнего пищеводного
сфинктера (НПС), который расположен между желудком и пищеводом. Пища проходит изо
рта через пищевод в желудок. Мышечное кольцо НПС закрывает желудок и препятствует
обратному попаданию пищи из желудка в пищевод. Это круговая полоса мышц вокруг нижней
части пищевода (нижний пищеводный сфинктер), которая расслабляется, позволяя пище и
жидкости поступать в желудок. Затем сфинктер снова закрывается. Когда мышца сфинктера
ослабевает, пища и желудочный сок из желудка попадают обратно в пищевод и ротовую
полость, вызывая кислотный рефлюкс. Изжогу вызывают как рефлюкс пищи, так и
кислотность желудочного сока. В результате возникают симптомы и осложнения. Симптомы
включают внепищеводные симптомы, такие как эрозия зубов, дисфагия, изжога, одинофагия,
регургитация, некардиальная боль в груди, хронический кашель, осиплость голоса, ларингит,
вызванный рефлюксом, или астма. В долгосрочной перспективе и при отсутствии лечения
могут возникнуть такие осложнения, как эзофагит, стриктуры пищевода и пищевод Барретта.
Ключевые слова:
гастроэзофагеальная рефлюксная болезнь, НПС, дисфагия,
одинофагия, пищевод Барретта, глобальная распространенность ГЭРБ, гендерное
распределение.
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
184
PREVALENCE OF GASTROESOPHAGEAL REFLUX DISEASE AND ITS IMPACT ON
GLOBAL HEALTH
Inoyatova N.Q., Eshkarayev S.Ch.
Termez University of Economics and Service, Termez city, Faravon massif 43B-uy,
e-mail: sadridin_eshkarayev@tues.uz
Abstract
Gastroesophageal reflux disease is a chronic upper gastrointestinal disease caused by a
weakening of the lower esophageal sphincter (LES) muscle, which is located between the stomach
and esophagus. Food passes from the mouth through the esophagus into the stomach. The LES muscle
ring closes the stomach and prevents food from flowing back from the stomach into the esophagus.
It is a circular band of muscle around the lower part of the esophagus (the lower esophageal sphincter)
that relaxes to allow food and liquid to flow into the stomach. The sphincter then closes again. When
the sphincter muscle weakens, food and gastric juices from the stomach back up into the esophagus
and mouth, causing acid reflux. Both the reflux of food and the acidic nature of the gastric juices
cause heartburn. Symptoms and complications result. Symptoms include dental erosion, dysphagia,
heartburn, odynophagia, regurgitation, non-cardiac chest pain, chronic cough, hoarseness, and
extraesophageal symptoms such as reflux-induced laryngitis or asthma. In the long term and if left
untreated, complications such as esophageal, esophageal structure, and Barrett's esophagus may
develop.
Keywords
: Gastroesophageal reflux disease, LES, dysphagia, odynophagia, Barrett's
esophagus, Global prevalence of GERD, Gender distribution.
Kirish:
GERDning global birlashtirilgan tarqalishi 13.98% ni tashkil etdi va mintaqaga (Lotin
Amerikasi va Karib dengizida 12.88% dan Shimoliy Amerikada 19.55% gacha) va mamlakatga
(Xitoyda 4.16% dan Turkiyada 22.40% gacha) ko'ra farq qildi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining
2017 yilgi Jahon aholi istiqbollarini qayta ko'rib chiqishidan foydalanib, global miqyosda GERD
bilan og'rigan shaxslarning taxminiy soni 1.03 milliardni tashkil etadi. GERD xavfining sezilarli
darajada oshishi bilan bog'liq ko'plab xavf omillari ham aniqlandi. Ushbu muntazam tahlil va meta-
tahlil shuni ko'rsatdiki, dunyo aholisining katta qismi (13.98%) GERDdan aziyat cheksa-da,
mintaqalar va mamlakatlar o'rtasida sezilarli farqlar mavjud. GERD uchun xavf omillari ham
aniqlandi. GERD tarqalishining geografik joylashuviga ko'ra taqsimlanishi Jadval 1da ko'rsatilgan va
rasmlarda tasvirlangan.
Vizual tahlil qilinganda, 1- rasm.
global miqyosda GERD tarqalishining sezilarli o'zgarishlarini ko'rsatadi, eng past GERD
tarqalishi Xitoyda o'tkazilgan tadqiqotda (2.5%) va eng yuqori ko'rsatkich Saudiya Arabistonida
o'tkazilgan tadqiqotda (45.4%). Bu El-Serag va boshqalar tomonidan o'tkazilgan tekshiruvda
aniqlangan topilmalar bilan mos keldi. shuningdek, mos ravishda Saudiya Arabistoni va Xitoyda olib
borilgan tadqiqotlarda bildirilgan GORDning eng yuqori va eng past tarqalishini topdi. Biroq,
ma'lumotlar mamlakat bo'yicha to'planmaganligi sababli, ularning tekshiruvi har bir mamlakatda
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
185
GERD ning umumiy tarqalishi haqida xabar bermadi. Hozirgi sharhda GERD ning eng yuqori va eng
past tarqalishi bo'lgan mamlakatlar Turkiya (22.40% (95% CI 18.53% -126.53%)) va Xitoy (4.16%
(95% CI 3.35% -15.05%)) deb aniqlandi. Bu shuningdek, bir xil qit'a ichidagi sub-mintaqalar o'rtasida
GERD tarqalishidagi tafovutni ta'kidladi, bu ayniqsa GERD tarqalishi eng past (Sharqiy Osiyo) va
eng yuqori GERD tarqalishi (Yaqin Sharq) bo'lgan kichik mintaqani o'z ichiga olgan Osiyoda yaqqol
namoyon bo'ldi.
GERD tarqalishining pastki mintaqalar bo'yicha taqsimlanishi (Shimoliy Amerika, Janubiy
Amerika, Shimoliy Yevropa, G'arbiy Yevropa, Janubiy Yevropa, Sharqiy Yevropa, G'arbiy Afrika,
G'arbiy Osiyo, Janubiy Osiyo, Sharqiy Osiyo, Janubiy-Sharqiy Osiyo, Avstraliya va Yangi
Zelandiya),(2-rasm).
Bundan tashqari, GERD ning ayniqsa yuqori tarqalishiga ega bo'lgan mamlakatlarni ta'kidlash
uchun GERD tarqalishi global to'plangan GERD tarqalishidan katta va undan kamroq bo'lgan
mamlakatlarni ko'rsatadi.
GERD tarqalishining global tarqalishiga ko'ra taqsimlanishi (3-rasm) .
Metod:
Bundan tashqari kasalikning jins bo’yicha tarqalishi ham mavjud. Jinsi bo'yicha
tarqalishi 50 ta tadqiqotda qayd etilgan. Ayollarda GERDning birlashtirilgan tarqalishi (17.17% (95%
CI 14.22% -120.33%)) erkaklarga nisbatan o'rta darajada yuqori bo'ldi (15.69% (95% CI 13.15% -
118.42%)).
Yosh guruhlari bo'yicha GERDning to'plangan tarqalishi:
•
18-34 yosh (8.70%; 95% CI, 4.39% -114.23%)
•
35-59 yosh (14.53% (95% CI, 11.09% -118.33%))
yosh guruhlari o'rtasida o'sib borishini ko'rsatdi. Biroq, 35-59 yosh va ≥60 yosh (13.12%
(95% CI, 9.59% -117.11%)) yosh guruhlari o'rtasida biroz pasayish kuzatildi.
Xulosa:
Xulosa qilib quyidagilarni aytadigan bo’lsak, ushbu maqloda GERDning global
ko’rinishini namoyish etdi va global miqyosda taxminan 1.03 milliard kishi ushbu holatdan aziyat
chekmoqda. Shuningdek, mintaqalar va mamlakatlar o'rtasida GERDning umumiy tarqalishida
“TIBBIYOT OLIYGOHLARIDA TABIIY FANLARNI
INTERFAOL USULLARDA O'QITISHNING
MUAMMOLARI VA YECHIMLARI”
186
sezilarli farqlar mavjudligini tasdiqladi. semiz shaxslar GERD bilan kasallanish xavfi ancha ko'proq
ekanligini va ayollar ham erkaklarga qaraganda ko'proq xavf ostida ekanligini aniqladi. GERD
tarqalishi, yog'li oziq-ovqat va gazli ichimliklar kabi semizlik bilan bog'liq oziq-ovqat va
ichimliklarni yuqori iste'mol qiladiganlarda ham yuqori bo'lgan va o'rtacha va yuqori kofe / choy
iste'mol qiladiganlarda sezilarli darajada yuqori bo'lgan.
GERD alomatlarini aniqlashda, shuningdek,
simptomlarni engillashtiradigan turmush tarzi omillaridagi o'zgarishlarni aniqlashda yordam beradi.
Ikkinchidan, xavf ostida bo'lgan shaxslardan xabardor bo'lish tadqiqotchilarga yuqori xavf
guruhlariga ko'proq mos keladigan davolash usullarini ishlab chiqishga qaratilgan sa'y-harakatlarni
yo'naltirishga imkon beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Nwokediuko, S. Gastroözofageal refluks kasalligini boshqarishning joriy
tendentsiyalari: sharh.
ISRN Gastroenterol.
2012
, 1–11 (2012).
2.
Schoonjans, F. MedCalcning Odds nisbati kalkulyatori. MedCalc 2018. Mavjud,
https://www.medcalc.org/calc/odds_ratio.php (2018).
3.
Modesti, P.
va boshq
. Evropada qon bosimidagi panetnik farqlar: muntazam tahlil va
meta-tahlil.
PLoS bir.
11
, E0147601 (2016).
4.
Wang, H.
va boshq
. Janubiy Hindistonda jamoatchilik asosidagi populyatsiyada
gastro-qizilo'ngach
refluks
kasalligining
tarqalishi
va
uning
xavf
omillari.
BMC
Gastroenterol
16
(2016).
5.
Darvishmoghadam, S.
va boshq
. Umumiy populyatsiyada gastroözofageal reflyuks
kasalligining klinik spektrini ko'rib chiqish; janubi-sharqiy Erondan olingan tadqiqot.
Middle East. J.
Dig. Dis.
8
, 310–317 (2016).
6.
Ehsani, M.
va boshq
. Tehron, Eronda gastroözofageal refluks kasalligining
epidemiologiyasi.
J. Gastroenterol. Gepatol.
22
, 1419-1422 (2007).
