Universal International Scientific Journal
166
Olimjonov Jahongir Tolibjon o’g’li., Djo’rabayev Tolibjon Komildjanovich
Namangan davlat unversiteti
Uzbekistan
jahongir.olimjanov2193@gmail.com
Annotatsiya.
Ish maqsadi: SARSCoV-2 bilan og’rigan bemorlarda koagulyatsion gemostaz
ko’rsatgichlarini baxolash va ikkilamchi kasaligi bor bemorlarda giperkoagulyatsiyani rivojlanishini va
SARSCoV-2 bilan og’rigan bemorlarda tomir ichi trombozi rivojlanishi haf omilarini erta laboratoriya
tashxisi. Tadqiqot materiali SARSCoV-2 bilan og’rigan 80 ta bemor olindi.
Kalit so‘zlar:
SARSCoV-2, Koagulyatsion-gemostaz, D-dimer.
Аннотация:
Оценка показателей коагуляционного гемостаза у пациентов с SARSCoV-2 и
выявление ранней лабораторной диагностики развития гиперкоагуляции у пациентов с вторичными
заболеваниями и факторов риска развития внутрисосудистых тромбозов у пациентов с SARSCoV-
2. Материал исследования был получен от 80 пациентов, инфицированных SARSCoV-2.
Ключевые слова:
SARSCoV-2, коагуляция-гемостаз, D-димер.
Abstract:
To evaluate the indicators of coagulation hemostasis in patients with SARSCoV-2 and the
early laboratory diagnosis of the development of hypercoagulability in patients with secondary disease and
the development of intravascular thrombosis in patients with SARSCoV-2. The study material was obtained
from 80 patients with SARSCoV-2.
Keywords:
SARSCoV-2, Coagulation-hemostasis, D-dimer.
UNIVERSAL XALQARO ILMIY
JURNAL
Jurnalning bosh sahifasi:
SARSCOV-2 BILAN OG’RIGAN BEMORLARDA KOAGULYATSION GEMOSTAZNI
SHIKASTLANISHINI LABORATORIYAVIY KO’RSATGICHLARINI BAXOLASH
Universal International Scientific
Year: 2025 Issue: 2 Volume: 5
Published: 16.05.2025
International indexes
Universal International Scientific Journal
16
7
Language:
Uzbek
Citation:
Olimjonov , J., & Djo’rabayev , T. (2025). ASSESSMENT OF LABORATORY
INDICATORS OF COAGULATION HEMOSTASIS DISORDERS IN PATIENTS WITH SARSCOV-2.
Universal
International
Scientific
Journal,
2(5),
166–169.
Retrieved
from
https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1988
Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under
the
Creative
Commons
Attribution
International
License
(CC
BY
4.0).
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Dolzarbligi:
SARSCoV-2 butun dunyo
bo'ylab tez tarqalgan, og'ir asoratlar bilan
kechadigan, yangi, infeksion kasallikdir.
Ba'zi ma’lumotlar shuni ko'rsatadiki,
yuqtirgan odamlarning 80% da yengil va
o’rta og’ir klinik kechishi kuzatilib, jiddiy
tibbiy yordamga va statsionar davoga muxtoj
bo'lmaydi [1]
SARSCoV-2- bitta zanjirli RNK virusi
va koronaviruslar oilasiga tegishli. Virus
hujayralarga hujayra yuzasida joylashgan
angiotensinni o'zgartiradigan ferment 2
(ACE-2) retseptorlari orqali kiradi [2]. ACE-
2 retseptorlari nafas olish yo'llari, buyraklar,
qizilo'ngach, siydik yo’lari, qovuq, ichak,
yurak, markaziy asab tizimi hujayralarida
mavjud. Biroq asosiy nishon hujayralari II
turdagi alveolootsitlar [3]
Nafas olish buzilishi kasallikning
asosiy
xususiyati
bo'lsada,
dastlabki
tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, aylanma D-
dimer darajasining ko'tarilishi o'lim xafini
oshiradi.[4.5]
COVID-19 bilan og’rigan bemorlarda
aniq koagulyatsiya buzilishi aniqlandi.
Ushbu gipotezani tasdiqlash uchun Covid-19
bemorlarini autopsiya tekshiruvlari mayda
tomirlar
va
kapilyarlar
ichida
fibrin
trombining mavjudligini ko’rsatdi [6].
Tadqiqot
maqsadi
:
SARSCoV-2
og’rigan
bemorlarda
koagulyatsion
gemostazni
shikaslanishini
laboratoriya
tashxisi.
Material va metodlar:
Tadqiqot
obʼekti sifatida 2 Zangiota yuqumli
kasalliklar shifoxonasida davolangan Covid-
19 bilan og’rigan 80 ta bemorlar olindi. 1-
guruhga 25 (31,25%) ikkilamchi kasligi
bo’lmagan SARSCoV-2 bilan og’rigan
bemorlar, 2-guruhga 30 (37,5%) ta Covid-19
bilan og’rigan, arterial gipertenzensiyasi bor
bemorlar. 3-guruhga 25 (31.25%) Qandli
diabetti bor SARSCoV-2 bilan og’rigan
bemorlar. Nazorat guruhiga yoshi va jinsiga
mos ravishda 15 nafar sog’lom odamlar
olindi.
Tekshirish usullari:
. APTT, AT, D-
dimer, Fib, PT, PT-act, TT; tekshiruv Mindray
C2000-2 koagulometrida “Human” Reagentini
qo’langan holda o’tqazildi.
Natijalar.
1-guruh
bemorlari
va
nazorat guruhi solishtirilganda, AT (91.24%
va N-98.82%; p <0.001);PT (12.80 sek va N-
12.08 sek; <0.001);va TT (20.25 sek va N-
18.34 sek; <0.01);ikki guruh o'rtasida normal
ko’rsatgichlarni ko’rsatdi.
APTT (32.30 sek va N-28.65 sek ;
<0.01); D-dimer (0.8 va N-0,26 mkg/ml; p
<0,001); FIB 4.30 g/L va 2.90 g/L; <0.001)
bemorlarda nazorat guruhiga qaraganda
yuqori (1-jadval).
Universal International Scientific Journal
168
2-guruh bemorlarida nazorat guruhiga
qaraganda APTT (36.45 sek va N-28.65 sek;
<0,05); PT (14.12 sek va N-12.08 sek;
<0.001); TT (25.20 sek va N-18.34 sek;
<0.001); D-dimer (1.5 mkg/ml va N-
0.26mkg/ml; <0.05), Fib (7.12 g/L va N-2.90
g/L; <0.05) nazorat guruhiga qaraganda
yuqori.
AT (70.30 % va N-98.82%; <0.001)
nazorat guruhiga qaraganda kamaygan (1-
jadval).
3-guruh bemorlarida nazorat guruhiga
qaraganda APTT (45.25 sek va N-28.65 sek;
<0,05);PT (17.20 sek va N-12.08 sek;
<0.001); TT (30.45 sek va N-18.34 sek;
<0.001);
D-dimer
(2.4
mkg/ml
va
0.26mkg/ml; <0.05), Fib (9.40 g/L va 2.90
g/L; <0.05) nazorat guruhiga qaraganda
sezilarli ko’paygan. (1-jadval).
AT (60.35% va N-98.82%; <0.001)
nazorat guruhiga qaraganda kamaygan. (1-
jadval).
Jadval-1
Koagulogramma
Parametrlari.
SARS-CoV-
2. 1-guruh
(n = 25)
SARS-CoV-
2. 2-guruh
(n = 30)
SARS-CoV-
2. 3-guruh
(n = 25)
Nazorat
guruhi
(n = 15)
APTT, s
32.30 ± 2.3
36.45 ± 1.25
45.25 ± 1.3
28.65 ± 3.03
AT, %
91.24 ± 2.4
70.30 ± 4.5
60.35 ± 3.4
98.82 ± 3.91
D-dimer, mkg/ml
0.8± 0.12
1.5 ± 0.28
2.4 ± 0.5
0.26 ± 0.18
FIB, g/L
4.30 ± 1.10
7.12 ± 1.35
9.40 ± 2.20
2.90 ± 0.53
PT, s
12.80 ± 2.3
14.12 ± 1.54
17.20 ± 2.25
12.08 ± 2.28
TT, s
20.25 ± 1.50
25.20 ± 1.65
30.45 ± 0.80
18.34 ± 0.92
Umuman olganda bizning natijalar ham
oldingi tekshirilgan natijalarga mos keladi,
qon ivish jarayoni organizimni himoya
funksiyasi
bajaradi, shunday
bo’lsada COVID-
19 bilan og’rigan
bemorlarda gemostaz tizimi ikkilamchi
kasaligi bor bemorlarda buzilish xafi yuqori
bo’ladi.
COVID-19 kasallarida qon ivishi tizimi
ikkilamichi kasaligi bor bemorlarda nazorat
guruhi
bilan
solishtirilganda
D-dimer
ko’rsatgichlari yuqoriligi aniqlandi, AT 3 esa
sezilarli kamaygan. Covid-19 bilan og’rigan
bemorlarda D-dimer, ko’rsatgichini oshishi
0
20
40
60
80
100
120
APTT
AT
D-dimer
Fib
Pt
TT
Koagulogramma
4-guruh
3-guruh
2-guruh
1-guruh
Universal International Scientific Journal
16
9
va AT 3 kamyishi tomir ichi tromb
rivojlanish hafini oshiradi shu maqsadda D-
dimer, AT 3 ko’rsatgichlarini nazorat qilish
uchun labororiya tekshiruvi o’tkazish muhim
ahamyatga ega.
Xulosa:
1.Covid-19 bilan og’rigan bemorlarda
koagulogramma
tekshiruvlari
shuni
ko’rsatdiki hamroh kasaligi bor bemorlarda
koagulopatiya yuzaga kelish hafi yuqori
bo’ldi.
2. Ikkilamchi kasaligi bor bemorlarda
tomir ichi trombozi yuzaga kelishi xafini
oldini olish uchun D-dimer va AT 3
tekshiruvlari muhim ahamyatga ega.
3. Covid-19 bor bemorlarda D-dimer va
AT 3 har 2 kunda bir tekshirib turish
kerakligini, davolash muolajasini qaytartibda
ketayotganligini kuzatish uchun muhimdir
chunki
Covid-19
og’ir
shaklini
o’tqazayotgan
bemorlarda
D-dimer
darajasini yuqoriligi tomir ichi trombini
yuzaga kelishini baholaydi shunga ko’ra
antikoagulyat terapiya muolajalarini amalga
oshirish kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
1. Guo Y.R., Cao Q.D., Hong Z.S., Tan Y.Y., Chen S.D., Jin H.J., Tan K.S., Wang D.Y., Yan
Y. The origin, transmission and clinical therapies on coronavirus disease 2019 (COVID-19)
outbreak — an update on the status. // Mil. Med. Res. 2020; 13 (March (1)): 11.
2. Zhai P., Ding Y., Wu X., Long J., Zhong Y., Li Y. The epidemiology, diagnosis and treatment
of COVID-19. Int. J. Antimicrob. Agents. 2020;
3. Wu C., Chen X., Cai Y. et al. Risk factors associated with acute respiratory distress
syndrome and death in patients with coronavirus disease 2019 pneumonia in Wuhan, China. JAMA
Intern. Med. 2020; 180 (7): 934. DOI: 10.1001/ jamainternmed.2020.0994.
4. Guan WJ, Ni ZY, Hu Y, et al; China Medical Treatment Expert Group for Covid-19. Clinical
Characteristics of Coronavirus Disease 2019 in China. N Engl J Med. 2020;382(18): 1708-1720.
5. Zhou F, Yu T, Du R, et al. Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients
with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study. Lancet. 2020;395(10229): 1054-
1062.
6. Fox SE, Akmatbekov A, Harbert JL, Li G, Brown JQ, Vander Heide RS. Pulmonary and
cardiac pathology in African American patients with COVID-19: an autopsy series from New
Orleans [published online ahead of print 27 May 2020]. Lancet Respir Med. doi:10.1016/S2213-
2600(20)30243-5.
