Universal International Scientific Journal
221
Djalilova Madina Botirovna
Qo’qon universiteti Ta’lim muassasalarining boshqaruvi magistranti
Uzbekistan
abdullayevsharofiddin67@gmail.com
Annotatsiya.
Ta’lim menejerlari tashkilotning muvaffaqiyatli rivojlanishi uchun muhim ro’l
o’ynaydigan shaxslar bo’lib, ular o’quvchilarning ta’lim jarayonidagi muvaffaqiyatini oshirish,
o’qituvchilarni motivatsiya qilish va ta’lim muassasasining umumiy samaradorligini yaxshilashga
mas’uldirlar. Bunday vazifalarni muvaffaqiyatli bajarish uchun ta’lim menejerlarining liderlik sifatlarini
shakllantirish zarur. Liderlik sifatlari, menejerdan faqat jamoani boshqarish emas, balki uning samarali
faoliyatini ta’minlashni ham talab qiladi. Liderlik qobiliyatlarini shakllantirishda bir qator omillar muhim
rol o’ynaydi. Ushbu maqolada ta’lim menejerlarining liderlik sifatlarini shakllantirishga ta’sir etuvchi
asosiy omillarni tahlil qilamiz.
Kalit so‘zlar:
ta’lim menejerlari, liderlik sifatlari, liderlik, ta’lim tizimi, kasbiy rivojlanish,
pedagogik ta’lim, emotsional intellekt (EI), madaniyat va ijtimoiy sharoit, mentorlik, boshqaruv tajribasi,
hamkorlik, ijtimoiy tarmoqlar, ta’lim muassasasining samaradorligi, rivojlanish strategiyalari, motivatsiya,
ta’limning sifatli tashkil etilish, jamoa boshqaruvi, yangi metodlar, liderlik salohiyati, qaror qabul qilish.
Аннотация:
Менеджеры по образованию – это личности, которые играют важную роль в
успешном развитии организации, отвечают за повышение успешности обучающихся в
образовательном процессе, мотивацию преподавателей и повышение общей эффективности
учебного заведения. Для успешного выполнения подобных задач необходимо формировать
UNIVERSAL XALQARO ILMIY
JURNAL
Jurnalning bosh sahifasi:
TA’LIM MENEJERLARIDA LIDERLIK SIFATLARINI SHAKLLANTIRISHGA TA’SIR
ETUVCHI OMILLAR
Universal International Scientific
Year: 2025 Issue: 2 Volume: 5
Published: 28.05.2025
International indexes
Universal International Scientific Journal
22
2
лидерские качества менеджеров образования. Лидерские качества требуют от руководителя не
только управлять коллективом, но и обеспечивать его эффективную работу. В формировании
лидерских качеств важную роль играет ряд факторов. В данной статье мы анализируем основные
факторы, влияющие на формирование лидерских качеств менеджеров образования.
Ключевые слова:
менеджеры образования, лидерские качества, лидерство, система
образования, профессиональное развитие, педагогическое образование, эмоциональный интеллект
(ЭИ), культура и социальная среда, наставничество, опыт управления, сотрудничество, социальные
сети, эффективность образовательной организации, стратегии развития, мотивация, качественная
организация образование, управление командой, новые методы, лидерский потенциал, принятие
решений.
Abstract:
Educational managers are individuals who play an important role for the successful
development of the organization, they are responsible for increasing the success of students in the
educational process, motivating teachers and improving the overall efficiency of the educational institution.
To successfully perform such tasks, it is necessary to form the leadership qualities of educational managers.
Leadership qualities require the manager not only to manage the team, but also to ensure its effective
operation. A number of factors play an important role in the formation of leadership skills. In this article,
we analyze the main factors influencing the formation of leadership qualities of educational managers.
Keywords:
educational managers, leadership qualities, leadership, educational system, professional
development, pedagogical education, emotional intelligence (EI), culture and social environment,
mentoring, management experience, collaboration, social networks, educational institution effectiveness,
development strategies, motivation, quality organization of education, team management, new methods,
leadership potential, decision making.
Language:
Uzbek
Citation:
Djalilova , M. (2025). FACTORS AFFECTING THE FORMATION OF LEADERSHIP
QUALITIES IN EDUCATIONAL MANAGERS. Universal International Scientific Journal, 2(5), 221–224.
https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/2255
Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under
the
Creative
Commons
Attribution
International
License
(CC
BY
4.0).
http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Ta’lim
menejerlarining
liderlik
sifatlarini shakllantirishda ta’lim tizimining
umumiy yondashuvi va uning rivojlanish
strategiyalari muhim ahamiyatga ega. Birinchi
navbatda, ta’lim tizimining tashkil etilishi va
rivojlanishi
menejerlarning
liderlik
qobiliyatlarini
shakllantiradigan
asosiy
muhitni yaratadi. Ta’lim muassasasining
strategik
maqsadlari,
o’quvchilar
va
o’qituvchilar uchun qulay va ijobiy sharoitlar
yaratish uchun zarur resurslar taqdim etilishi
kerak. Agar ta’lim tizimi yaxshilanish va
Universal International Scientific Journal
22
3
yangiliklarga tayyor bo’lsa, menejerlar
o’zlarining
liderlik
salohiyatlarini
rivojlantirish uchun keng imkoniyatlarga ega
bo’ladilar.
Ta’lim menejerlarining liderlik sifatlari
ularning pedagogik ta’limi va kasbiy
rivojlanishiga bog’liq. Ta’lim menejeri,
o’qituvchilarni samarali boshqarish uchun
ta’lim metodlari, o’quv jarayonini boshqarish
va pedagogik psixologiya bo’yicha chuqur
bilimga ega bo’lishi kerak. O’qituvchilar bilan
ishlashda yuqori darajadagi pedagogik bilim
va tajriba, menejerning lider sifatlarini
shakllantiradi. Kasbiy rivojlanish va tajriba
almashish ta’lim menejerlariga yangi metodlar
va yondashuvlarni o’zlashtirishga yordam
beradi, bu esa ularning liderlik xususiyatlarini
yaxshilaydi.
Emotsional
intellekt
(EI)
liderlik
sifatlarining
shakllanishiga katta ta’sir
ko’rsatadi.
Ta’lim
menejerlari
o‘z
jamoalarining hissiy holatini tushunish va
ularga mos ravishda javob berish orqali
samarali
lider
bo‘lishi
mumkin.
EI,
menejerning o‘z his-tuyg‘ularini boshqarishi,
boshqalar bilan samarali muloqot qilishi va
jamoani motivatsiya qilishda yordam beradi.
Ta’lim
menejerlari
o‘z
jamoalarini
ilhomlantirishi
va
qo‘llab-quvvatlashlari
uchun yuqori emotsional intellektga ega
bo‘lishlari zarur. EI, menejerlarga qiyin
vaziyatlarda tinchlikni saqlash va boshqalarni
qo‘llab-quvvatlash imkoniyatini yaratadi.
Ta’lim menejerlarining liderlik sifatlari
madaniy va ijtimoiy sharoitga ham bog’liqdir.
Har bir mamlakat yoki mintaqaning o‘ziga xos
madaniy qadriyatlari, an’analari va ta’lim
tizimi mavjud bo’lib, bu faktlar menejerning
liderlik uslublariga ta’sir ko’rsatadi. Ijtimoiy
sharoitlar
va
iqtisodiy
imkoniyatlar,
menejerlarning qarorlar qabul qilish usuliga
ta’sir qiladi. Agar ta’lim muassasasida ijtimoiy
va madaniy muhit yaxshi rivojlangan bo‘lsa,
menejerlar bu sharoitlarda yetakchilik qilishda
o‘z imkoniyatlarini yaxshilashlari mumkin.
Mentorlik ta’lim menejerlarining liderlik
sifatlarini shakllantirishda muhim omil sifatida
qaraladi.Mentorlar, ta’lim menejerlariga o‘z
tajribalari va bilimlarini o‘rgatib, ularni
muammolarni samarali hal qilishga va qarorlar
qabul qilishda ishonch hosil qilishga yordam
beradi. Ta’lim menejerlarining tajribali
mentorlar bilan ishlashlari, ularning boshqaruv
ko‘nikmalarini
rivojlantiradi.
Boshqaruv
tajribasi, o’z navbatida, menejerlarga yuzaga
keladigan yangi vazifalar va qiyinchiliklarni
boshqarishda yordam beradi.
Ta’lim menejerlarining liderlik sifatlarini
shakllantirishda
ijtimoiy
tarmoqlar
va
hamkorlikka asoslangan ishlash usullari
muhim rol o‘ynaydi. Ijtimoiy tarmoqlarda
faoliyat yuritish, menejerlarga boshqaruvning
samarali usullarini o‘rganish, yangi bilimlar
olish va boshqa ta’lim menejerlari bilan fikr
almashish imkoniyatini beradi. Hamkorlik,
ayniqsa, ta’lim muassasasining ichki va tashqi
o‘zaro aloqalarini boshqarishda muhim
ahamiyatga ega. Samimiy va o‘zaro qo‘llab-
quvvatlashga asoslangan muhitda menejerlar
o‘z salohiyatlarini yaxshilashlari mumkin.
Xulosa qilib aytish mumkinki, Ta’lim
menejerlarining
liderlik
sifatlarini
shakllantirish bir nechta omillarga bog‘liqdir.
Ular orasida ta’lim tizimi va rivojlanish
yondashuvlari, pedagogik ta’lim va kasbiy
rivojlanish, emotsional intellekt, madaniy va
ijtimoiy sharoitlar, mentorlik, boshqaruv
tajribasi,
va
ijtimoiy
tarmoqlar
va
hamkorlikning muhim roli bor. Bularning har
biri menejerning professional salohiyatini
oshirish va liderlik sifatlarini rivojlantirishda
asosiy omillarni tashkil qiladi. Ta’lim
menejerlari o‘z salohiyatlarini rivojlantirish
Universal International Scientific Journal
22
4
uchun bu omillarni hisobga olgan holda o‘z
faoliyatini tashkil etishlari kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
1.
Gurr, D. (1997). The Theory and Practice of Leadership. Sage Publications.
2.
Bush, T., & Middlewood, D. (2005). Leading and Managing People in Education. Sage Publications.
3.
Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. Bantam Books.
4.
Leithwood, K., & Riehl, C. (2003). What We Know About Successful School Leadership.
Educational Leadership, 60(7), 12-20.
5.
Daresh, J. C. (2001). Becoming a Principal: The Challenges of Preparation and the Role of Mentors.
Educational Leadership, 58(8), 31-34.
6.
Hargreaves, A., & Fink, D. (2006). Sustainable Leadership. Jossey-Bass.
