Mualliflar

  • Г Кимсанова
    Andijon davlat universiteti
  • Л Саидбаева
    Andijon davlat universiteti

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.universaljurnal.110363

Kalit so‘zlar:

turkesteron ekdisteron maltaza saxaroza glitsil-L-leysin dipeptidaza va monogliseridlipaza

Annotasiya

Fitoekdisteroidlar turkesteron va ekdisteron o'sib borayotgan kalamushlarda membrana bilan bog'langan fermentlarning faolligini oshirishi ko'rsatilgan. Ekzogen fitoedisteroidlar o'sib borayotgan kalamushlarda doimiy laktaza faolligi fonida ichak maltazasi, saxaroza, glitsil-L-leytsin dipeptidaza va monogliserid lipaz faolligining sezilarli o'sishiga olib keladi. Enteral membrana bilan bog'langan fermentlarning reaktivligi ekdisteronga qaraganda turkesteron uchun ko'proq aniqlanadi.


background image

“ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA

RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”

xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari

adu.uz

universaljurnal.uz

634

ВЛИЯНИЕ

ФИТОЭКДИСТЕРОИДОВ

НА

АКТИВНОСТЬ

ФЕРМЕНТОВ

МЕМБРАННОГО

ГИДРОЛИЗА

НУТРИЕНТОВ

Кимсанова

Г

.

А

1

.,

Саидбаева

Л

.

М

1

.,

Курбанова

Н

2

.,

Топилова

Ф

.

М

1

.,

Юсупова

М

.

О

1

.

1

Андижанский

Государственный

Университет

2

Андижанский

Государственный

Медицинский

Институт

https://doi.org/10.5281/zenodo.15580212

Аннотация

:

Показано

,

что

фитоэкдистероиды

туркестерон

и

экдистерон

увеличивают

активности

мембрано

связываемых

ферментов

у

растущих

крыс

.

Экзогенные

фитоэкдистероиды

вызывают

заметное

увеличение

активности

кишечных

мальтазы

,

сахаразы

,

глицил

-L-

лейцин

дипептидазы

и

моноглицеридлипазы

на

фоне

постоянной

активности

лактазы

у

растущих

крыс

.

Реактивность

энтеральных

мембраносвязанных

ферментов

более

проявляется

для

туркестерона

,

чем

для

экдистерона

.

Ключевые

слова

:

туркестерон

,

экдистерон

,

мальтазы

,

сахаразы

,

глицил

-L-

лейцин

дипептидазы

и

моноглицеридлипаз

Annotation:

It has been shown that phytoecdysteroids - turkesterone and ecdysterone increase

the activity of pancreatic enzymes in growing rats. Exogenous phytoecdysteroids cause a marked
increase in the activity of intestinal maltase, sucrase, glycyl-L-leucine dipeptidase and monoglyceride
lipase against the background of constant lactase activity in growing rats. The reactivity of enteric
membrane-bound enzymes is more pronounced for turkesterone than for ecdysterone.

Key words:

turkesterone, ecdysterone, laktasea, sukrase, maltasea, glitsil-L-leysindipeptidase,

monoglitseridlipase

Annotatsiya.

Fitoekdisteroidlardan turkesteron va ekdisteron o‘sayotgan kalamushlarda

ingichka ichakdagi membranaga bog’liq fermenti faolligini oshirishi ko‘rsatilgan. O‘sayotgan
kalamushlarda ekzogen fitoekdisteroidlar ta'sirida enteral laktazaning faolligi o‘zgarmasligi negizida
ingichka ichakdagi maltaza, saxaraza, glitsil-L-leytsin-dipeptidgidrolaza va monoglitseridlipazalar
faolligi muddatidan oldin oshadi, enteral membranaga bog'liq bo‘lgan fermentlarning faolligi
turkesteronda ekdisisteronga nisbatan ko‘proq ifodalanadi.

Kalit so‘zlar:

turkesteron, ekdisteron, laktaza, maltaza, saxaraza, glitsil-L-leytsin-

dipeptidgidrolaza, monoglitseridlipaza

Настоящие

время

известно

,

что

многие

фитоэкдистероиды

обладают

широких

спектром

биологического

действия

,

являются

одним

из

самых

многочисленных

и

широко

распространенных

соединениями

в

органическом

мире

.

Кроме

хорошо

исследованных

у

насекомых

гормональных

функций

они

принимают

участие

в

реализации

функций

практически

всех

организмов

,

от

простейших

до

млекопитающих

.

Считают

,

что

у

человека

фитоэкдисткероиды

проявляют

регулирующие

воздействия

и

витаминоподобным

веществам

.

[1, 2, 3, 4]

Пероральная

обработка

крыс

туркестероном

приводила

к

увеличению

специфической

активности

мальтазы

на

54,7; 45,7

и

34,6%

у

15-, 20-

и

25-

дневных

крыс

соответственно

.

Обработка

животных

экдистероном

вызывала

увеличение

активности

специфической

мальтазы

на

25,2%

у

15-

дневных

и

19,1%

у

20-

дневных

крыс

.

В

более

поздние

сроки

эффект

экдистерона

на

активность

энтеральной

мальтазы

у

крыс

отсутствовал

.

Под

влиянием

экзогенного

туркестерона

увеличение

специфической

сахаразной

активности

у

15-

дневных

крыс

составляло

148,1%,

у

20-

дневных

51,8%

а

у

25-

дневных

25,1%.

На

30-

й

день

постнатальной

жизни

эффект

фитогормона

не

проявлялся

.

Введение

экдистерона

приводило

к

увеличению

активности

энтеральной

сахаразы

у

15-

дневных

крыс

на

119,8%

у

20-

дневных

на

65,8%

а

у

25-

дневных

на

14,1%

по

сравнению

с

контролем

.

У

крыс

,

перешедших

на

самостоятельное

питание

,

индуцирующего

эффекта

фитогормона

не

регистрировалось

.


background image

“ZAMONAVIY BIOLOGIYANING DOLZARB MUAMMOLARI VA

RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”

xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari

adu.uz

universaljurnal.uz

635

Специфическая

активность

лактазы

на

протяжении

всего

исследования

у

фитоэкдистероидобработанных

крыс

регистрировалась

на

уровне

контроля

.

Специфическая

активность

глицил

-L-

лейцин

дипептидгидролазы

увеличивалась

на

36,7;

38,4

и

27,0%

у

15-, 20-

и

25-

дневных

крыс

соответственно

при

пероральной

обработке

туркестероном

.

Введение

экдистерона

вызывало

увеличение

активности

фермента

на

16,1

и

20,6%

соответственно

на

15-

й

и

20-

й

дни

после

рождения

животных

.

На

30-

й

день

после

рождения

у

крыс

у

под

влиянием

обоих

фитоэкдистероидов

активность

фермента

проявлялась

на

одном

с

контролем

уровне

.

Специфическая

активность

моноглицеридлипазы

у

15-

дневных

крыс

увеличивалась

на

35,3%

после

введения

туркестерона

и

на

27,8 %

после

введения

экдистерона

.

Далее

в

обеих

группах

животных

активность

фермента

регистрировалась

на

уровне

контроля

.

Таким

образом

,

введение

фитоэкдистероидов

растущим

крысам

приводило

к

заметному

увеличению

интегративной

активности

энтеральных

α

-

глюкозидаз

(

мальтаза

,

сахараза

)

глицил

-L-

лейцин

дипептидгидролазы

,

некоторому

сдвигу

активности

моноглицеридлипазы

и

не

изменяло

активности

лактазы

.

Литература

1.

Кучкарова

,

Л

.

С

.,

Кудешова

,

Г

.

Т

.,

Дустматова

,

Г

.

А

. (2017).

Гормональная

регуляция

ассимиляции

углеводов

в

тонкой

кишке

крыс

периода

молочного

питания

.

Научное

обозрение

.

Биологические

науки

, (2), 108-116.

2.

Дустматова

,

Г

.

А

.,

Хушбактова

,

З

.

А

.,

Сыров

,

В

.

Н

.,

Кучкарова

,

Л

.

С

. (2011).

Влияние

туркестерона

на

активности

сахаразы

и

лактазы

растущих

крыс

.

Узб

.

биол

.

журн

, (3-4), 34.

3. Kuchkarova, L. S., Dustmatova, G. A., Kudeshova, G. T. (2016). Influence of ecdysterone

on the activity of enteral carbohydrases in suckling rats.

European Journal of Natural History

, (6),

13-14.

4. Kimsanova, G. A., Topiliva FM, Ashurova G., Ne'matova, M. T. (2023). Development of

enzyme systems of cavity hydrolysis in early postnatal ontogenesis.

Frontline Medical Sciences and

Pharmaceutical Journal

,

3

(02), 1-6.

Bibliografik manbalar

Кучкарова, Л. С., Кудешова, Г. Т., Дустматова, Г. А. (2017). Гормональная регуляция ассимиляции углеводов в тонкой кишке крыс периода молочного питания. Научное обозрение. Биологические науки, (2), 108-116.

Дустматова, Г. А., Хушбактова, З. А., Сыров, В. Н., Кучкарова, Л. С. (2011). Влияние туркестерона на активности сахаразы и лактазы растущих крыс. Узб. биол. журн, (3-4), 34.

Kuchkarova, L. S., Dustmatova, G. A., Kudeshova, G. T. (2016). Influence of ecdysterone on the activity of enteral carbohydrases in suckling rats. European Journal of Natural History, (6), 13-14.

Kimsanova, G. A., Topiliva FM, Ashurova G., Ne'matova, M. T. (2023). Development of enzyme systems of cavity hydrolysis in early postnatal ontogenesis. Frontline Medical Sciences and Pharmaceutical Journal, 3(02), 1-6.