TEXNOLOGIYA DARSLARIDA MAKTAB O‘QUVCHILARINING EKOLOGIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH.

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

28

EKOLOGIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH.

Uluxanov Ibroxim

, Namangan davlat pedagogika instituti

ibrohimuluhanov@gmail.com

Tursunov Farxod Ermakbaevich, Andijon davlat pedagogika instituti

farxodbek68@gmail.com

Karimova Noilaxon Ilxomjon qizi, NamDPI talabasi

Annotatsiya:

texnologiya fanini

-tarbiya berishda ekomuammolarni

hal etish masalalari, muammolar echimi, ekotarbiyaninng fanlaroro aloqalar orqali
singdirish, atrof-muhit muhofazasi hamda maqsadli ishlab chiqarish k

Ekologik

axborotlar, texnosfera.

Bugungi globallashuv davrida butun dunyoda va mamlakatimizda ekologik

etmoqda.

Kishilarning noqulay tabiiy muhitda yashas
darajasini ifodalovchi sharoitlarda yashashi aniqlanmoqda. Mamlakatimiz Prezidenti

tejash tizimini tanqid qildi,

topshiriq berdi.

, daraxtlar muhofazasini yanada samarali

tashkil etish chora-

-muhitni

avrda aholining ekologik madaniyatini

2025 yil 15 maydagi PQ-184-

son qarori, unda aholining ekologik madaniyatini yuksaltirish, jamiyatda va har bir

-tarbiya hamda madaniyatni uzluksiz

yuksaltirib borish barqaror ekologik rivojlanishning muhim shartlaridan biri hisoblanishi
asosiy masalaligi takidlangan.

Ekomadaniyat va tabiatga mos ta'lim, shu jumladan ekologik ta'lim g'oyasi hozirgi

vaqtda ta'limning yangi paradigmasiga aylanmoqda. Agar ekologik ta'lim bizning bilim

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

29

keskinlashib boraveradi.

qismiga kiritilgan "Texnologiya" fanining asosiy maqsadlaridan biri maktab

jihatdan oqlangan) faoliyat madaniyati va xususan, uning qirralari - ekologik
madaniyatdir.

sini shakllantirishning muhim

integrallashtiruvchi funktsiyasi ekologiya tomonidan amalga oshiriladi. Shu bilan birga,

son hayotidagi ijtimoiy va tabiiy

omillarning munosabatlari haqidagi g'oyalar hayotni saqlab qolish, hurmat qilish
talablariga javob beradi. Tabiiy resurslar ishlab chiqarish texnologiyasini tanlash, uni

va malakalar tizimidir.

Insonning tabiat bilan uyg'un munosabatiga asoslangan funktsional savodli shaxsni

halliy va

xorijiy mutafakkirlar va

yangilash, uning samaradorligini oshirish uni qurishning yangi kontseptual yondashuvlari,
yangi uslubiy, nazariy va didaktik asoslarini ishlab chiqish bilan bog'liq.

Shu munosabat bilan 5-7-

hamiyatga ega, chunki

hozirgacha ushbu mavzu pedagogik adabiyotlarda hisobga olinmagan.

chiqarish va ekologik) tarqoqligi va ekologik ta'limni amalga oshirishda yagona
yondas

-

- texnologiya darslarida atrof-

ekologiyalashtirishning pedagogik jihatlari yetarli darajada ishlanmaganligi;
-

-

yetishmasligi.

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

30

jarayonida "Texnologiya" fanidagi mazmun, shakllar, usullar va vositalarni tegishli
tanlash bilan maktab 5-7-s
madaniyati elementlarini shakllantirish metodologiyasini asoslash va ishlab chiqishdir.

Maqsadga muvofiq, quyidagi gipoteza ilgari surildi: texnologik ta'lim jarayonida

ologik madaniyati elementlarini maqsadli shakllantirishni

- zamonaviy ilmiy g'oyalarga mos keladigan hamohang shaklida doimiy ravishda

amalga oshiriladi;

- jamiyat, tabiat va texnosfera haqidagi tabiiy ilmiy, texnologik va gumanitar

bilimlarni birlashtirish orqali atrofdagi dunyoni yaxlit idrok etish ta'minlanadi;

-

oshiriladi;

-

faoliyat

jarayonida tabiat va inson salomatligini muhofaza qilish uchun sa'y-harakatlarga

Amaliy natijalar deb:
-

mentlarini

shakllantirish metodikasini texnologiya va ekologiyaning fanlararo integratsiyalashuvi

- Texnologiya fanidan 5-7-

ekologik madaniyat elementlarini shakllantirish imkoniyatlari aniqlandi;

-

elementlarini shakllantirishning uslubiy asoslari 5-7-sinflarda texnik ishlar misolida
ishlab chiqilgan (ekologik va texnologik bilimlarni sintez

- texnologiya va ekologiya integratsiyasiga asoslangan Texnologiya fani doirasida

ya'ni t

oshirishning bosqichma-bosqich vositalari va bosqichma-

- madaniy elementlarning rivojlanish darajasini (ekologik va texnologik bilim va

rga munosabat va ekologik muammolarni hal etishda

ishtirok etishga tayyorlik) aniqlash mezonlari majmui belgilandi;

- ishlab chiqilgan mezonlardan foydalangan holda texnologiya darslarida 5-7-sinf

tlariga baho berildi.

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

31

Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati: 5-7-sinflarda texnologiya fanida

ilgan. Shu

-7-

(texnik mehnat) tematik rejalashtirish; tabiat va atrof-muhitni muhofaza qilish, inson
ekologiyasi, inson salomatligiga qratilgan texnologiyalardan foydalanish (texnologik

va talabalar uchun eslatmalar tayyorlandi.

bilimlarning integratsiyasi amalga oshiriladi, aniq mahsulotlarni va ekologik komponentli

ortadi.

Pedagogikaning yetakchi tamoyillari asosida tizimli faol yondashuvining amalga

oshirilishi ek
tayyorgarligiga ekologik materiallarni kiritish shartlarini aniqlash va asoslash imkonini
berdi.

1. Ekologik axborotlar mazmunining texnologiya fani o`quv materiali mazmuniga

mosligi.

chilarning texnologik tayyorgarligi va tabiiy muhit hamda ishlab chiqarish

-muhitni muhofaza qilishning asosiy

5. Texnologiya fanining mazmuni doirasida ekologik axborotning uzluksizligi,

6. Texnologiya mazmunini maktabning boshqa fanlari mazmuni bilan

integratsiyalash.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

- 2002.-

-2.-

-26

-

-

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

32

-2.

-35.

6. 1.Uluhanov, I., & Ubaydullayev, S. (2024). MAKTABGACHA, UMUMIY

Universal

xalqaro ilmiy jurnal, 1(12), 455-474.

TAYYORLASHDA KASBIY TAYYORGARLIK TUSHUNCHASI. Universal xalqaro
ilmiy jurnal, 1(12), 84-86.

Universal xalqaro ilmiy jurnal, 1(12), 87-91.

9.Ulukhanov, I., & Khusayinova, G. (2024). DIGITALIZED LEARNING AND ITS

EFFECTIVENESS

IN

TECHNOLOGICAL

EDUCATION.

Science

and

innovation, 3(B4), 236-243.

AMALIY AHAMIYATI. Journal of universal science research, 3(3), 27-30.

11.Uluxanov, I. T. X. J., & Ubaydullaev, S

KREATIV KOMPETENTLIKINI SHAKLLANTIRISH MEZONLARI. Scientific
progress, 2(8), 814-822.

12.Tokhtakhojaevich, U. I., Abdurasulovna, K. G., & Kadirovich, U. S. (2022).

Pedagogical conditions for the formation of creative competence of students.

13.Tokhtakhojaevich, U. I. (2023). FORMATION OF MATHEMATICAL

EXPRESSION OF AUTOMATIC CONTROL SYSTEMS IN STUDENTS. World
Bulletin of Social Sciences, 26, 67-71.

14.Khabibullayevich, A. S., Tokhtakhojaevich, U. I., Ogli, A. D. A., & Zafarzhan,

Q. Z. (2023). Spiritual Education of Students in Teaching Drawing Geometry and
Computer Graphics. Global Scientific Review, 16, 1-4.

agogical Inventions and Practices, 5, 22-28.
15.

,

.

., &

,

.

. (2020). PEDAGOGICAL

HERITAGE AND CONTRIBUTION OF THE EAST AND CENTRAL ASIA
THINKERS IN THE DEVELOPMENT OF CREATIVE PERSONALITY. Scientific
Bulletin of Namangan State University, 2(3), 436-441.

P

mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Namangan 2025-yil.

33

(2), 240-253.

METAKOGNITIV FAOLIYAT TURLARINI TAKOMILLASHTIRISH. Ta'limning
zamonaviy transformatsiyasi, 19(1), 74-77.