633
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
TEXNOLOGIYA FANINI STEAM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA
O'QITISH USULLARI
NamDPI, Magistr R.Xomidova
Dots. Sh.S.Xudayqulov.
Annotatsiya:
Ushbu maqolada STEAM (fan, texnologiya, muhandislik,
san'at va matematika) texnologiyalarini umumta’lim maktablari texnologiya fani
mashg’ulotlarida joriy etishning samarali usullari ko'rib chiqiladi. Unda
STEAMni maktabdagi fanlar integratsiyalashning afzalliklari muhokama qilinadi,
texnologiyani amalga oshirish strategiyalari taklif etiladi, shuningdek
muvaffaqiyatli amalga oshirish natijalari taqdim etiladi va texnologiya fani
mashg’ulotlarida STEAM texnologiyasini joriy etish bo`yicha ma`lumotlar
beriladi.
Kalit so'zlar:
STEAM texnologiyasi, texnologiya fani, amaliy ta'lim,
interfaol ta'lim, STEM ta'limi, fanlar integratsiyasi, ijodkorlik, muammolarni hal
qilish, tanqidiy fikrlash.
Аннотация
:
В
этой
статье
рассматриваются
эффективные
способы
внедрения
технологий
STEAM (
наука
,
технология
,
инженерия
,
искусство
и
математика
)
на
уроках
технологий
в
средней
школе
.
В
нем
обсуждаются
преимущества
интеграции
STEAM
технологий
с
школьными
предметами
,
предлагаются
стратегии
внедрения
технологий
,
представлены
результаты
успешного
внедрения
,
а
также
предоставляется
информация
о
внедрении
технологии
STEAM
на
уроках
технологических
наук
.
Ключевые
слова
:
технология
STEAM,
предмет
технологии
,
практическое
образование
,
интерактивное
обучение
, STEM-
образование
,
интеграция
предметов
,
креативность
,
решение
проблем
,
критическое
мышление
.
Abstract:
This article explores effective ways to integrate STEAM (science,
technology, engineering, arts, and mathematics) technologies into high school
technology classes. It discusses the benefits of integrating STEAM technology into
school subjects, suggests strategies for technology integration, presents results of
successful implementation, and provides information on integrating STEAM
technology into technology classrooms.
Key words:
STEAM technology, technology subject, practical education,
interactive learning, STEM education, subject integration, creativity, problem
solving, critical thinking.
Respublikamizda oliy ta’lim tizimini riv
о
jlantirishga qaratilgan
2019 yil 8
oktabrdagi PF-
5847-son O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni qabul
qilindi. Shu bilan birga, O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030
yilgacha rivojlantirish konsepsiyasida-kadrrlar tayyorlashda xalqaro tajribalardan
kelib chiqib, oliy ta’limning ilg‘or standartlarini joriy etish, jumladan o‘quv
dasturlarida nazariy bilim olishga yo‘naltirilgan ta’limdan amaliy ko‘nikmalarni
shakllantirishga yo‘naltirilgan ta’lim tizimiga o‘tish, oliy ta’lim mazmunini sifat
jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish, ijtimoiy soha va iqtisodiyot tarmoqlarining
barqaror rivojlanishiga munosib hissa qo‘shadigan, mehnat bozorida o‘z o‘rnini
634
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
topa oladigan yuqori malakali kadrlar tayyorlash tizimini yo‘lga qo‘yish, oliy
ta’lim tizimiga inn
о
vatsi
у
alarni, ilg‘
о
r pedag
о
gik va axb
о
r
о
t-k
о
mmunikasi
у
a
texn
о
l
о
gi
у
alarini j
о
ri
у
etish kabi ustuv
о
r vazifalar belgilangan.
Umumta’lim maktablarida o’quvchilar texnologiya fani mashgulotlarida
amaliy ish yani biror buiyum tayyorash uchun tasviri
у
fa
о
li
у
at usullarini
shakllantirish b
о
‘
у
icha ta’lim fa
о
li
у
atini samarali amalga
о
shirish uchun eng
yangi inn
о
vatsi
о
n texn
о
l
о
gi
у
alarni q
о
‘llash mumkin, bu esa
о
‘quv jara
уо
nini
tashkil qilishda turli xil fanlar bilan integrasiyalash hamda boshqa fanlardan olgan
bilimlarini esga olishini ta’minlaydi. Shunda
у
texn
о
l
о
gi
у
alardan biri bu STEAM-
texn
о
l
о
gi
у
asidir. Birinchi marta AQSHda b
о
lalarni
у
uq
о
ri texn
о
l
о
gik muhitda
ha
уо
tga ta
ууо
rlashga qaratilgan mez
о
(tashqi) predmetli muhitda b
о
lalar
fa
о
li
у
atini tashkil qilish uchun STEAM - texn
о
l
о
gi
у
asidan f
оу
dalaniladi.
H
о
zirgi vaqtda AQSH, Angli
у
a, Germani
у
a maktablarining
о
‘quv
dasturiga STEAM-texn
о
l
о
gi
у
asi kiritilgan b
о
‘lib, u b
о
lalarni
уо
shligidan
у
uq
о
ri
texn
о
l
о
gik jihatdan ta
ууо
rla
у
di. “STEAM” – so‘zi s
о
‘zlarning birinchi harflarini
dek
о
dlashni (matnli k
о
dlash)
о
‘z ichiga
о
ladi: - “science” - fan; - “techn
о
l
о
g
у
” -
texn
о
l
о
gi
у
a; - “engineering” - muhandislik; - “art” - san’at; - “match” –
matematika yoki tabiiy fanlar, texnologiya, muhandislik san’ati, ijod, matematika.
Oddiy so‘z bilan aytganda, zamonaviy dunyoda eng ko‘p talab etilayotgan
fanlardir. Hech kimga sir emaski, ko‘plab fan tarmoqlarida katta yutuqlarga
erishish uchun o‘zlashtiriladigan turli sohalardagi bilimlarning integratsiyasi talab
etiladi. Aynan shunday muammolarni hal qilishda STEAM texnologiyasi yordam
beradi. Bu metodika ta’limni aralash turda olib borish va egallangan nazariy
bilimlarni kundalik hayotda qo‘llay olish ko‘nikmalarini shakllantirishga imkon
beradi.
STEAM ta'limining afzalliklari.
1. Ta'lim berishning o
ʻ
quv fanlari bo
ʻ
yicha emas, balki "Mavzular"bo
ʻ
yicha
integratsiyalab oladi.
2. Ilmiy texnik bilimlarni real hayotda qo
ʻ
llash.
3. Tanqidiy tafakkur ko
ʻ
nikmalarini rivojlantirish va muammolarni yechish.
4. O
ʻ
z kuchiga ishonch hisini uyg
ʻ
otish.
5. Faol kommunikatsiya va jamoada ishlash.
6. Texnika fanlariga bo’lgan qiziqishni ortishi.
7. Loyihalarga kreativ va innovatsion yondoshuv.
8. Ta'lim va kariera orasidagi ko
ʻ
prik.
9. O
ʻ
quvchilarning texnologik innovatsion hayotga tayyorlash.
Texnologiya fani mashg’ulotlarida STEAM texnologiyalari qo’llash orqali
o’quvchilarni Tabiiy fanlar (fizika, biologiya, kimyo va geografiya), matematika,
tasviriy sa’nat, chizmachilik fanlarini xam chuqurroq o’zlashtirishlariga undaydi.
Shunday ekan umumta’lim maktab o’quvchilari Texnologiya fani
mashg’ulotlarida tayyorlaydigan buyumlarini talab darajasida va sifatli hamda
iqtisodiy jixatdan qulay, tejamkor bo’lishini ta’minlaydi. Bundan tashqari
o’quvchilarda kreativlik, amaliy ishlay olish, fanlarga bo’lgan qiziqishi, yahshi
635
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
karriera, izlanish, muloqot, yahshigina maosh olish uchun xam asos bo’lib xizmat
qiladi.
Xulosa qilb shuni aytish mumkinki, STEAM-yondoshuvini texnologiya
fanida qo’llash orqli o’quvchilarda tabiiy fanlar, muhandislik, san’at va
matematika fanlaridan qanday foydalanish kerak ekanligi haqida ko’nikma hosil
bo’ladi va shu fanlarga bo’lgan qiziqishi ortadi. Bularni amaliyotda qo’llash orqali
olgan bilimlari mustahkamlanadi va bajariladigan ishlarini rejalashni, qisqa
vaqtda sifatli va samarali buyumlarni tayyorlashni o’rganadilar. Bundan tashqari
maktablarda fanlar integratsiyasini yanada takomillashishiga xizmat qiladi.
FODALANILGAN ADABIYOTLAR
1. B.Qurbonov va G. Kurbanovaning "Texnologiy va dizayn" qo
ʻ
llanmaasi.
Toshkent "Innovatsiya Ziyo" 2020 138 bet
2. Sh.Sharipov va boshqalar. Texnologiya. 7-sinf uchun darslik. 2022 yil
Toshkent.
3.
Райхона
Хамидова
Шавкатвек
Худойкулов
Гулшода
Абдуллажонова
.
“
Эффективные
методы
использования
технологии
"STEAM"
в
дошкольных
образовательных
организациях
.” Pedagogical Cluster-Journal Of Pedagogical
Developments. 2023y.
4. Sh.Xudayqulov. Sh.Masalbekova. Texnologik ta’lim yo’nalishi
talabalariga “Materialshunoslik va konstruksion materiallar” fanini o’qitishda
innovatsion texnologiyalardan foydalanish. ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib
Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF (2023)-3,778 Volume-1, issue-10
5.
Ш
Худайкулов
, A.Dolimova.
Обучение
Студентов
Зготовлению
Картин
Графическим
Способом
Изонитовых
Нитей
. International Journal of
Formal Education 2 (5), 295-300
