502
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
ZAMONAVIY TA’LIM JARAYONIDA «TEXNOLOGIYA» FANINI
O‘QITISHNING DIDAKTIK SHART-SHAROITLARI
Namangan davlat pedagogika instituti
Aniq fanlar kafedrasi katta o‘qituvchisi Tursunova Sh.B
Namangan davlat pedagogika instituti
Texnologik ta’lim yo‘nalishi O‘sarova Orzigul Inomiddin qizi
Annotattsiya:
Zamonaviy texnologiyalar orqali ba’zi o‘qituvchilarga
o‘zlarini
sinab
ko‘rilgan
va
ishonchli
ta’lim
amaliyotlariga
yangi
raqamlashtirilgan ta’lim resurslari orqali yangiliklarni joriy etishga qanday
yordam berayotganiga oydinlik kiritish uchun quyidagi zamonaviy o‘qitish
usullari xaqida fikr yuritiladi.
Kalit so‘zlar:
Ta’lim ,texnologiya, didaktik, evolyutsiyasi
,
import,
ClassFlow, virtual, gemifikatsiya,immersiv.
Jaxon oliy ta’lim tizimidagi texnologik ta’lim yo‘nalishiga oid yetuk
zamonaviy kadrlar tayyorlash dasturlari doirasida umumiy o‘rta ta’lim maktablari
uchun xalqaro tajribalarni hisobga olgan holda malakali mutaxassislar
tayyorlashda yangi turdagi zamonaviy o‘quv ishlab chiqarish ustaxonalarini
(laboratoriya) barpo etish, maxsus jixozlangan texnoparklar qurish va muqaddam
qurilgan o‘quv ishlab chiqarish ustaxonalarini zamonaviy xorijiy tajribalar asosida
jaxon standartlariga moslashtirish ijobiy samaraga erishishning asosiy omillaridan
xisoblanadi. Zamonaviy ta’lim jarayonida «Texnologiya» fanini o‘qitishning
didaktik shart-sharoitlari, mavjud muammo va ta’lim sifatini oshirishga ta’sir
etuvchi asosiy omillar bor. Bevosita ta’lim jarayonida raqamlashtirilgan ta’lim
resurslaridan foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlari, imkoniyatlari va zaruriy
vositalar,texnologiyasidagi yutuqlar o‘qituvchilarni yoki an’anaviy o‘qitish
usullarini almashtirish bilan bog’liq emas. Buning o‘rniga, bugungi zamonaviy
o‘qitish usullarining aksariyati eski usul va vositalarning evolyutsiyasidir desak
xato bo‘lmaydi.
O‘qituvchilar kim va ular kimga dars berishlari, ular nimani qo‘llab-
quvvatlashlari va nimaga erishmoqchi ekanliklari o‘zgarishsiz qolmoqda. Bu
shunchaki emas, o‘qituvchilarning vazifasi xar qanday ta’lim shaklida ham
o‘rgatish va bilim berishdan iboratdir.
Ta’lim va texnologiya evolyutsiyasini namoyish etishga yordam berib, biz
zamonaviy texnologiyalar orqali ba’zi o‘qituvchilarga o‘zlarini sinab ko‘rilgan va
ishonchli ta’lim amaliyotlariga yangi raqamlashtirilgan ta’lim resurslari orqali
yangiliklarni joriy etishga qanday yordam berayotganiga oydinlik kiritish uchun
quyidagi zamonaviy o‘qitish usullarining evolyutsiyasini yoritdik:
1.
O‘qituvchilarning o‘zaro munosabatlari yaxshilandi.Texnologiya real
vaqtda o‘qituvchining talabalar bilan o‘zaro munosabatini rag’batlantirishga yordam
beradigan ko‘plab vositalarni taqdim etadi. Misol uchun, o‘qituvchilar savolning
ustiga proektorga qog’oz qo‘yib, javobni ochish uchun olib tashlagan bo‘lsa,
bugungi o‘quv dasturlari ana shu eski usullarni o‘zlashtirib, modernizatsiya qildi.
503
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
2. Samaradorlikni oshirish.Dars mazmunini rolikli doskada saqlash yoki har
bir darsni doskada oldindan tayyorlash kerak bo‘lgan kunlar o‘tdi. Endi o‘qituvchilar
ClassFlow kabi platformalardan qayta-qayta foydalanish mumkin bo‘lgan yangi va
mavjud darslarni import qilish uchun foydalanishlari mumkin.
3. Ko‘proq ilhomlantiruvchi o‘rganish.Tarixiy jihatdan talabalar darsliklardan
bilim olishgan. Biroq, kengaytirilgan haqiqat, virtual haqiqat, gemifikatsiya va 3D
printerlar hozirda ko‘p sensorli, immersiv o‘rganish tajribasini yaratish uchun
foydalanilmoqda.
4. Baholash yukining kamayishi.ClassFlow cheksiz soatlarni belgilash
o‘rniga, o‘qituvchilarga baholarni yaratish va bajarish, natijalarni tez va oson
eksport qilish imkonini beradi; real vaqt rejimida o‘rganish vaqtida javoblarni
belgilash va saralash qobiliyati bilan.
5. Maksimal o‘rganish vaqti.Uy vazifasi o‘qituvchilar tomonidan o‘rganishni
maksimal darajada oshirish uchun uzoq vaqtdan beri qo‘llanilgan. Biroq, ba’zi
ta’lim tizimlari stsenariyni o‘zgartirmoqda, talabalar auditoriyadan tashqarida
ma’ruzalarni tomosha qilish uchun texnologiyadan foydalanadilar va o‘qituvchilar
har qanday savollarga javob berish uchun dars soatlarida tegishli vazifalarni
bajaradilar. Topshiriq uchun yordamchi materiallar ClassFlow darsi, veb-havola,
hujjat, video va ClassFlow bahosini o‘z ichiga olishi mumkin. O‘qituvchilar hatto
birgalikda uy vazifalarini ham belgilashlari mumkin.
6.Har qanday yangi ma’lumot yig’ish mashg’ulotlariga kirishdan oldin, oliy
ta’lim tizimlari ushbu uchta asosiy savolga oydinlik kiritishi mumkin bo‘lgan
mavjud ma’muriy ma’lumotlardan to‘liq foydalanishi kerak. Bu ichki baholash
shaklida bo‘lishi mumkin, shuningdek, bo‘lajak o‘qituvchilar bilishi shart bo‘lgan
hozirgi kundagi o‘quvchilarni baholash xalqaro dasturi (PISA), Matematika va
tabiiy fanlar bo‘yicha tendentsiyalar xalqaro tadqiqoti (TIMSS) va O‘qish
savodxonligini baholash xalqaro tadqiqot dasturi (PIRLS), o‘qitish va talim olish
xalqaro tadqiqoti (TALIS)kabi xalqaro o‘quvchilarni baholash dasturlari shaklida
bo‘lishi mumkin. Taxlil qilingan ilmiy adabiyotlar shuni ko‘rsatdiki, agar maktab
tizimlarida ed-tech islohotlariga tayyorligi haqida ma’lumot etishmasa yoki ular
mavjud ma’lumotlarni yanada boyroq ko‘rsatkichlar to‘plami bilan to‘ldirishga
intilsa bunda bo‘lajak «Texnologiya» fani o‘qituvchilari uchun so‘rovnomalar
to‘plami tashkil etiladi. O‘qituvchilar doimo o‘quvchilar uchun o‘rganishni
individuallashtirishga intiladi. Texnologiya ularga real vaqt rejimida talaba
ma’lumotlari, kontent, ilovalar va boshqalarga kirish orqali yangi yutuqlarga
erishishga yordam beradi. Texnologiya o‘qituvchilarga aralash ta’lim muhitini
yaratishda va formativ va summativ baholash uchun raqamli vositalardan
foydalanishda yordam beradi, sinflarga o‘rganish va o‘qitishning yangi
modellarini olib keladi.
Ta’limdagi texnologiya va o‘quvchilar qo‘lidagi to‘g’ri qurilmalar ularni
bugungi va ertangi ish kuchida muvaffaqiyatli bo‘lishlari uchun kasbiy va texnik
ko‘nikmalar bilan tayyorlashga yordam beradi
FOYDALANILGAN ADABIYoTLAR
504
www.namspi.uz
universaljurnal.uz
1.
Abdullaev S.X., Tursunova SH.B.Texnologik ta’lim sifatini
oshirishda bo‘lajak o‘qituvchi kasbiy kompetentsiyasining o‘rni // Ijodkor
o‘qituvchi. Toshkent, 2021 yil, 4-son. B.347-355
2.Tursunova SH.B. O‘qituvchi kasbiy kompetentligini shakllantirish
omillari // T.N.Qori Niyoziy nomidagi O‘zbekiston Pedagogika fanlari ilmiy
tadqiqot instituti “Uzluksiz ta’lim” ilmiy uslubiy jurnal 2021 yil Maxsus son. –
Toshkent, 80-83 betlar (13.00.00
№
9)
3.Tursunova SH.B. O‘qituvchi kasbiy kompetensiyasini rivojlantirishda
kreativ muloqot omillari // T.N.Qori Niyoziy nomidagi O‘zbekiston Pedagogika
fanlari ilmiy tadqiqot instituti “Uzluksiz ta’lim” ilmiy uslubiy jurnal 2021 yil
Maxsus son. – Toshkent, 80-83 betlar (13.00.00
№
9)
4.Tursunova SH.B. “Bo‘lajak texnologik ta’limi o‘qituvchilarini pedagogik
faoliyatga tayyorlash yo‘nalishlari”// Mug’allim ham uzluksiz bilimlendirio‘
№
5/2- 2022 yil ISSN 2181-7138.85-89 betlar(13.00.00
№
20)
5.Tursunova SH.B. Bo‘lajak texnologik ta’limi o‘qituvchilarining kasbiy
kompetetnligini shakllantirish pedagogik muammo sifatida// NamDu ilmiy
axborotnomasi.-Namangan,2022.
№
10- son. B 469-474.(13.00.00;
№
30)
6.
А
.
Маткаримов
Измерение
и
контроль
вибраций
при
производственном
процессе
.
Достижения
науки
и
образования
2017.
-
№
5
(18)
7.
А
.
Маткаримов
Проблема
охраны
труда
и
промышленная
безопасность
на
опасных
производственных
объектах
.
Достижения
науки
и
образования
2017.
-
№
6 (19)
