Universal International Scientific Journal
146
Solijonova Mohlaroyim Abdumalik qizi
Andijon davlat universiteti
Uzbekistan
https://orcid.org/0009-0009-8517-271X
AUTENTIK MATERIALLARNING INGLIZ TILINI O'QITISHDAGI SAMARADORLIGI
Abstract:
Authentic materials are widely utilized as an effective method in English language
teaching, playing a significant role in developing learners' linguistic and cultural competencies. This article
discusses the use of authentic materials in English language teaching, methods to enhance their
effectiveness, and the resulting outcomes. The study highlights the linguistic, cultural, and psychological
benefits of using authentic materials, as well as their integration with modern educational technologies.
Keywords:
Authentic materials, language teaching methodology, cultural competence, linguistic
skills, modern educational technologies.
Annotatsiya:
Autentik materiallar ingliz tilini o‘qitishda samarador usul sifatida keng qo‘llanilib,
o‘quvchilarning lingvistik va madaniy kompetensiyalarini rivojlantirishda katta rol o‘ynaydi. Ushbu
maqola autentik materiallarning ingliz tilini o‘rgatishda qo‘llanilishi, ularning samaradorligini oshirish
usullari va natijaviy ko‘rsatkichlari haqida so‘z yuritadi. Tadqiqotda autentik materiallardan
Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal
Jurnalning bosh sahifasi:
Universal International Scientific Journal
Year: 2024 Issue: 1 Volume: 9
International indexes
Universal International Scientific Journal
14
7
foydalanishning lingvistik, madaniy va psixologik afzalliklari, shuningdek, zamonaviy ta’lim
texnologiyalari bilan uyg‘unlashgan holda foydalanish imkoniyatlari muhokama qilinadi.
Kalit so‘zlar:
Autentik materiallar, til o‘rgatish metodikasi, madaniy kompetensiya, lingvistik
ko‘nikma, zamonaviy ta’lim texnologiyalari.
Аннотация:
Аутентичные материалы широко используются как эффективный метод в
обучении английскому языку, играя важную роль в развитии лингвистической и культурной
компетенции учащихся. Данная статья рассматривает использование аутентичных материалов в
обучении английскому языку, методы повышения их эффективности и конечные результаты. В
исследовании обсуждаются лингвистические, культурные и психологические преимущества
использования аутентичных материалов, а также их интеграция с современными образовательными
технологиями.
Ключевые слова:
Аутентичные материалы, методика преподавания языка, культурная
компетенция, лингвистические навыки, современные образовательные технологии.
Language:
Uzbek
Citation:
Solijonova , M. (2024). EFFECTIVENESS OF AUTHENTIC MATERIALS IN ENGLISH
TEACHING. Universal International Scientific Journal, 1(9), 146–150.
https://doi.org/10.69891/3060-
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.14554635
Crossref doi:
https://doi.org/10.69891/3060-4540.2024.22.70.001
KIRISH
Ingliz
tilini
o‘rgatishda
autentik
materiallardan foydalanish zamonaviy ta’lim
jarayonining
ajralmas
qismiga
aylanib
bormoqda. Tilni faqat grammatik va leksik
jihatdan o‘rganish bilan cheklanib qolmasdan,
real kommunikativ ehtiyojlarga moslashtirish
zarurati o‘quvchilarni haqiqiy til muhiti bilan
tanishtirishni talab qiladi. Autentik materiallar
bu jarayonda o‘quvchilarning til o‘rganishga
bo‘lgan motivatsiyasini oshirib, ularning
muloqot ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Mishan
[1] ta’kidlashicha, "autentik materiallar
o‘quvchilarni haqiqiy til muhitiga jalb qilishda
samarali vositadir." Widdowson [3] esa
autentik materiallarning o‘quv jarayonidagi
ahamiyatini alohida qayd etib, ularning
lingvistik va kommunikativ imkoniyatlariga
urg‘u beradi.
Shuningdek, Tomlinson va Masuhara [2]
fikriga ko‘ra, autentik materiallar tilni
o‘rganish jarayonida madaniy mazmunni
chuqurroq tushunishga yordam beradi. Ular
ta’kidlaganidek, "autentik materiallardan
foydalanish tilni o‘rganishda lingvistik va
madaniy
kompetensiyalarni
rivojlantirish
Universal International Scientific Journal
14
8
uchun asos yaratadi." Azimov va Shchukin [5]
esa autentik materiallarning ta’lim jarayonida
kommunikativ
yondashuvni
qo‘llab-
quvvatlashda
muhim
rol
o‘ynashini
ta’kidlaydi. Ushbu olimlarning fikrlaridan
kelib
chiqib,
autentik
materiallardan
foydalanish
o‘quv
jarayonining
samaradorligini
oshirishda
hal
qiluvchi
ahamiyatga ega ekanini aytish mumkin.
ADABIYOTLAR TAHLILI
Autentik
materiallar
haqida
ilmiy
tadqiqotlar til o‘rgatishda samarador metod
sifatida
ko‘plab
olimlar
tomonidan
o‘rganilgan. Widdowson [3] fikricha, autentik
materiallar tilni tabiiy kontekstda o‘rgatish
imkonini beradi va ularni samarali qo‘llash
uchun o‘quvchilar ehtiyojlariga moslash zarur.
Bu materiallar real hayotiy kontekstlarni
taqdim etib, o‘quvchilarning tilga oid
bilimlarini nafaqat lingvistik, balki madaniy
nuqtai nazardan ham boyitadi.
Mishan [1] autentik materiallarning
motivatsion xususiyatlarini ta’kidlaydi. Uning
fikriga ko‘ra, bu materiallar til o‘rganishda
o‘quvchilarning
real
dunyo
bilan
bog‘lanishiga xizmat qiladi. Masalan, gazeta
maqolalari, intervyular yoki subtitrli filmlar
o‘quvchilarning
tinglab
tushunish
ko‘nikmalarini rivojlantirishda muhim rol
o‘ynaydi. Mishan shuningdek, autentik
materiallarning soddalashtirilgan darsliklarga
nisbatan ko‘proq lingvistik boylikka ega
ekanini qayd etadi.
Tomlinson va Masuhara [2] o‘z
tadqiqotlarida
autentik
materiallarning
madaniy ahamiyatini alohida ko‘rsatib o‘tgan.
Ularning
fikricha,
bunday
materiallar
o‘quvchilarga o‘rganilayotgan tilning madaniy
kontekstini tushunish imkoniyatini beradi.
Ular ta’kidlaganidek, "autentik materiallar
nafaqat tilni o‘rgatadi, balki madaniyatni ham
o‘z ichiga oladi, bu esa o‘quvchilarni
madaniyatlararo muloqotga tayyorlaydi."
Azimov va Shchukin [5] autentik
materiallarning
pedagogik
ahamiyatini
ta’kidlagan. Ularning fikricha, bunday
materiallardan foydalanish o‘quvchilarni
haqiqiy kommunikativ vaziyatlarda muloqot
qilishga tayyorlaydi. Bu yondashuv, ayniqsa,
o‘quvchilarning lingvistik va madaniy
kompetensiyalarini rivojlantirishda samarali
hisoblanadi.
Omanov [4] o‘z tadqiqotida autentik
video
materiallarning
ijtimoiy-madaniy
kompetensiyani rivojlantirishdagi ahamiyatini
o‘rgangan.
U
ta’kidlaganidek,
"video
materiallar yordamida o‘quvchilar nafaqat
tilni,
balki
o‘rganilayotgan
mamlakat
madaniyatini ham chuqurroq tushunishga
erishadilar." Omanovning tadqiqot natijalari
shuni ko‘rsatadiki, autentik materiallar
o‘quvchilarning
motivatsiyasini
oshirib,
Universal International Scientific Journal
14
9
ularning
darsga
bo‘lgan
qiziqishini
kuchaytiradi.
Widdowson (1998), Mishan (2005), va
Tomlinson va Masuhara (2017) fikrlaridan
kelib chiqib, autentik materiallarning o‘quv
jarayonidagi
afzalliklarini
quyidagicha
umumlashtirish mumkin:
1.
Lingvistik boylik – autentik
materiallar
tabiiy
nutqning
leksik
va
grammatik xususiyatlarini o‘z ichiga oladi.
2.
Madaniy
uyg‘unlik
–
bu
materiallar til bilan birga madaniyatni ham
o‘rgatadi.
3.
Motivatsion
ta’sir
–
o‘quvchilarni real hayotiy vaziyatlarga
tayyorlash orqali ularning qiziqishini oshiradi.
Shuningdek, Kilickaya [6] autentik
materiallarning moslashuvchanligini alohida
ta’kidlagan. Ularning murakkabligi va
o‘quvchilar darajasiga moslashuvchanligi bu
materiallardan
barcha
bosqichlarda
foydalanish imkoniyatini yaratadi. Jumladan,
boshlang‘ich darajadagi o‘quvchilar uchun
soddalashtirilgan
autentik
materiallardan
foydalanish, ilg‘or darajadagi o‘quvchilar
uchun esa yanada murakkabroq materiallarni
taklif qilish mumkin.
Shunday qilib, autentik materiallardan
foydalanish nafaqat tilni o‘rgatish, balki
o‘quvchilarning
madaniyatlararo
kompetensiyasini rivojlantirishda ham muhim
vosita hisoblanadi. Ushbu materiallarning
samarali qo‘llanilishi ta’lim jarayonini yanada
boyitadi va uning sifatini oshiradi.
METOD
Ushbu
tadqiqotda
autentik
materiallardan
foydalanishning
samaradorligini o‘rganish uchun sinov va
nazorat guruhlarida tajriba o‘tkazildi. Sinov
guruhi autentik materiallardan, jumladan,
filmlar, intervyular va subtitrli videolardan
foydalangan holda ta’lim oldi. Nazorat guruhi
esa an’anaviy usullarga asoslangan o‘quv
materiallaridan foydalandi. Tinglab tushunish
ko‘nikmalari, lug‘at boyligi va kommunikativ
ko‘nikmalar rivoji bo‘yicha ko‘rsatkichlar
tahlil qilindi.
NATIJA VA MUHOKAMA
Tajriba natijalari autentik materiallardan
foydalanish o‘quvchilarning til o‘rganish
samaradorligini
oshirganligini
ko‘rsatdi.
Sinov guruhi o‘quvchilari nazorat guruhiga
nisbatan grammatik va leksik bilimlarni tezroq
o‘zlashtirgan, muloqot ko‘nikmalarida esa
aniq ustunlikka ega bo‘lishgan. Shuningdek,
ular o‘rganilayotgan til mamlakati madaniyati
haqida kengroq tushunchaga ega bo‘lishgan.
XULOSA
Autentik
materiallardan
foydalanish
zamonaviy ta’lim jarayonida o‘quvchilarning
lingvistik,
madaniy
va
kommunikativ
ko‘nikmalarini
rivojlantirishda
muhim
Universal International Scientific Journal
1
50
ahamiyatga ega. Mishan (2005) tomonidan
ta’kidlanganidek, autentik materiallarning
motivatsion ta’siri o‘quvchilarning o‘qish
jarayoniga
jalb
qilinishini
oshiradi.
Widdowson (1998) fikriga ko‘ra, bu
materiallar
real
hayotiy
kontekstlarni
yaratishda
samarali
vosita
hisoblanadi.
Omanov [4] esa ularning ijtimoiy-madaniy
kompetensiyalarni
rivojlantirishdagi
ahamiyatini ko‘rsatib bergan.
Shuningdek, Tomlinson va Masuhara
(2017)
fikricha,
autentik
materiallar
madaniyatni lingvistika bilan uyg‘unlashtirib,
o‘quvchilarni madaniyatlararo muloqotga
tayyorlaydi.
Kilickaya
[6]
tomonidan
bildirilganidek, ularning moslashuvchanligi
ta’lim jarayonini turli darajadagi o‘quvchilar
uchun moslashtirish imkonini beradi.
Kelgusida
autentik
materiallardan
foydalanishni
zamonaviy
ta’lim
texnologiyalari bilan yanada integratsiyalash
bo‘yicha izlanishlarni davom ettirish muhim.
Bu, ayniqsa, ta’lim jarayonini interaktiv va
qiziqarli qilish uchun katta imkoniyat yaratadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
Mishan F. Designing authenticity into language learning materials. Bristol: Intellect Books,
2005.
2.
Tomlinson B., Masuhara H. The complete guide to the theory and practice of materials
development for language learning. John Wiley & Sons, 2017.
3.
Widdowson H. G. Context, community, and authentic language. TESOL Quarterly, 1998,
32(4), pp. 705-716.
4.
Omanov P. Development of students’ socio-cultural competence in English teaching through
authentic video materials. Academic Research in Educational Sciences, 2021, 2(9), pp. 1085-1100.
5.
Azimov E.G., Shchukin A.N. Novyy slovar metodicheskikh terminov i ponyatiy. Moscow,
2009.
6.
Kilickaya F. Authentic materials and cultural content in EFL classrooms. The Internet TESL
Journal, 2004, 10(7).
