universaljurnal.uz
T
NI
Z
UN N Y NGIL SH
K
Y
S L SI
DU.Umumi ped g gik
k fedr si k tt
qituv hisi I. M. S tt r v
Annotatsiya:
-
-
-
-biluv jarayoni,
.
quv hi sh xsining umumi riv jl nishig
n ltirilg n
quv-biluv j r
nini
t shkil etish
t muhim m s l l rd n biridir.
und bilish j r
nining
zi
quv hini
kuz tish, uning f
li
tini t shkil etishg
n ltirilm
i z rur.
Sh xsning
zig x s
xlitligini t rkib t ptirishd
quv-biluv j r
ni muhim
u j r
n ilmi -met dik h md m ddi -texnik jih td n t l t
ng nd gin
s m r li n tij l r ber di.
quv hid bilish ehti
jining p
d b lish m tivl ri h m m n
shu sh rt-sh r it n tij sid vujudg kel
ul rning b r h si
quv hi sh xsi
riv jl nishinining psix l gik, ped g gik, did ktik
n lishl rini belgil
di.
quv-biluv j r
nid
quv hining
zig x sligini ped g gik q ll b-quvv tl sh
h r l rini riv jl ntirish mu mm sining e himl rini izl sh bugungi kund
muhimdir.
Respublikasi Prezidenti lavo
-bet]
quv hi sh xsini
xl qi jih td n t rbi
l sh, uning jism ni h md ruxi
s l m tligini muh f z qilish h md must hk ml sh h r bir b l ning
zig x sligini s ql b
q lish, riv jl ntirish, q ll b-quvv tl sh uning t r qqi
t d r j sig mu
n t l bl r
q
ish h md t
r
nini t shkil etishd ung ri
r h
quv
f nl rid n t
zmunini gum nit rl shtirish bil n b
lg n t l bl rni belgil b
lishni t q z qil di.
T
ri tivligi h md
quv hi sh xsig umumins ni m d ni
tni
singdirishg
n ltirilishig erishish h m did ktik d muhim
h mi
tg eg b lg n
muhim m s l l rd n biridir.
u
n
quv predmet v sit sid dun
ning
xlit t rzd gi
m nz r sini if d l sh t l big h m t
zmunini belgil shd , d rslikl r
r tishd ri
qilish t l b etil di.
s si
l r v did ktik t m
ill r ins np rv rlikk intilish
ped g gik-psix l gik m
tl rg
s sl ng n h ld b r h
quv hil r t
lish
j r
nid bilim
lish l
q tig eg ek nlikl rining q
d r j d ligini
niql sh l zim.
Shund gin ul r u hun
et rli ped g gik, did ktik, m ddi - texnik, sh rt sh r itl rni
m qs dg muv fiq, t rzd
r
u es ul rning bilim d r j sining
uq ri
b lishining
s si
milidir. H r bir sinf u hun
r til dig n d rslikl rd
quv hi
sh xsining riv jl nishi bil n b gliq b lg n
zg rishl r niq his bg
linishi ker k.
izd bugun m kt bg kelg n 6 h md 7
shli
quv hil rning b r h si
pp sig
universaljurnal.uz
birin hi sinfl r u hun
zilg n d rslikl rd n f
d l nishmoqd
u did ktik h md
psix l gik jih td n n t
nd
und
nd shuv
quv hil rning
zl shtirish
d r j si biliml rning sif tig s lbi t
rs tm qd . 6
shli
bil n 7
shli
quv hining imk ni
tl ri bird
teng em sligini ped g gik f ni
ll k h n isb tl b
berg n.
H r bir
sh d vrid
zig x s
quv ukl m sini t qdim qil dig n
quv-met dik
m jmu l r z rurligini d vrning
zi t q z qilm qd .
u
quv j r
ni muv ff qi
tli
ke hishining muhim sh rtl rid n biri h mdir.
hunki b l ning
shi, uning t jrib sini
t vsifl v hi b sh
uni
quv-met dik m jmu l rning
ngi vl dini
r tishg
kirishg nd h r bir mu x ssis
ngl b
etishi l zim. O quv hining ijtim i t jrib sini
his bg
lish deg nd , f q t turli-tum n m nb l r, k mp uterl r, istir h t b
ri,
m d ni
t
h ql rig qilin dig n s
ru s
x t v boshqal r v sit sid h r d qiq d b
ib
b r
tg n sh h rd gi
quv hining ijtim i t jrib sini em s, b lki sh h r h
tid n kin ,
te tr, istir x t b g l rid n uz qd k mp uter kirib b rm g n qishl q v
vul b l l rining
ijtim i t jrib sini b
itishni h m n z rd tutg n h ld d rslikl rni
r tishg erishishl ri
l zim. und
quv hil r u hun d rslik ul rni riv jl ntiruv hi s si m nb b lishi ker k.
und n t shq ri lis qishl q v
vull rd
sh
tg n
quv hil r niq xis etishl ri ker kki
d rslikd ul
r b turg n muhit t n his bg
ling n. D rslik
n n ul rg
n ltirilg nligi sababli
quv f nl ri b
i h
r til dig n d rslikl rning vl di
n
riv jl ng n sh h r h
ti bil n t bii t rzd gi lis qishl q v
vull r h
ti u
rzd
if d l nishi t l b etil di. Ushbu m sk nl rning h r ikk l si sh h r v qishl ql rd
sh
tg n
quv hi sh xsining ijtim i t jrib si, d rslik v
quv-met dik m nb l rd
teng his bg
linishi l zim. Shung k r h r bir d rslikd xududi m teri ll rg
l hid
rin jr tish t l b etil di.
H r bir
quv hining
zig x s xususi
tl rini his bg
lg n h ld ul rni ped g gik
q ll b-quvv tl sh, q bili
t v iqtid rl rini r
bg
hiq rish, mu
n sh r itg
m sl shuv h nligini q r r t ptirishg
n ltirilg n m xsus
quv f
li
tid
quv hining
ptim l riv jl nishini t
sh muhimdir. Y ngi sh r itd
ptim l riv jl ntirilg nd , biz
quv hining
zig x sligini ped g gik jih td n, uning riv jl nishi b shq ,
ngi h bir
quv m deli t
zd t
miz.
g r
qituv hig t
riv jl ntirish
mu mm si u
shtirils , uning
zig x sligini ped g gik q ll b - quvv tl sh birin hi
d r j li h mi
t k sb et di.
-
-
ilm-fan va texnika namoyandalari, birinchi navbatda qadrli va hurmatli akademiklarimiz,
2016 y.13-bet]
Did ktik v psix l gik t l bl rni his bg
lg n h ld mu
n
quv predmet
d ir sid m xsus t shkil etilg n individu l h md
l hid guruhl rd , j m
b lib
lib
b ril dig n ishl r rq li h md turli h mur kk blik d r j sid b lg n t pshiriql rning h r
t m nl m
l b ishl b hiqilg n tizimi, h r m vzuning
zl shtirilishi mu
n ped g gik
sh rt- sh r itl rni t l b qil diki, bund
sh r itd t
jl nishg nisb t n ilg ril b
b r di.
quv hi, d td must qil b j ril dig n t
hik guruhd
z r
rd m,
h mfikrlik n tij sid tez b j r di.
i hik guruh u hun mur kk blik qil dig n m shq v
m s l l rni
quv hil r j m
b lib
s n v sif tli b j rishl ri mumkin. S v l v
t pshiriql rning differentsi llik d r j sid n kelib hiqq n h ld h md bir m vzu b
i h
universaljurnal.uz
belgil b beril dig n t pshiriql r, ud rning sif ti, h r bir
quv hining n m
n qilishni t l b
qil di. Shu bil n bir q t rd bund
t pshiriql rni b j rish j r
nid
quv hi
z
riv jl nishi v bilim sif tining d r j si v individu l h r k tl rini h m belgil b l di.
quv hi sh xsining
zig x s t r qqi
t j r
ni qu id gil rd n m
n b l di
z
biliml rini
shirishd , u
ki bu
quv predmetini
zl shtirishg m
illik t rzid ij di
t f kkur, qli q bili
tning t r qqi
ti predmetig nisb t n bilimd nlik, qli q bili
t
ij di t f kkurning riv jl nishi, xissi
tni t rbi
l sh, j m
h
ti v
quv-t rbi
j r
nig ijtim i psix l gik jih td n m sl shish,
z zimm sig j v bg rlikni
lish
must qil q r rl r q bul qilish v ung m s h r k tl rni b j rish, j m
r sid
d tl nish,
tengd shl ri k bi k tt l rg h m mur j t qil
lish, h md d dil t nqid qil
lish,
b shq l rg
rd m k rs tish, sh xsi fikrini s sl sh v isb tl sh, jism ni m d ni
t
elementl rini n m
n qil
lish, s
m turmush t rzining qimm tli h mi
tini ngl b
etish,
lk g l v n rk tikl r z r rini tushunib
etish, estetik didg eg b lish,
tr f-
l mning g z lligini xis etish, t bi tg ehti
tk r n mun s b td b lish k nikm l rini
m n sini bil
lish, t hlil qilish, f rql sh k nikm l rig eg b lish, boshqal rning
fikrl rini xurm tl sh, j mi
t
l r bil n mul q t qilish m d ni
tig eg b
u
k nikm l rning qimm ti v z rurligini ngl sh
quv hil rning ngid dun
ning ilmi
m nz r sini
xlit t rzd g vd l ntirish, bu m nz r ni uning u hun qul
b lg n m teri ll r
rq li
etk zish l zimligini t sdiql
u m teri ll r turli t
h l rining m zmuni
rq li etk zil di.
hun n hi, n tili, d bi
t, m tem tik , istiql
si v m
vi
t
s sl ri, t bi t, j mi
tshun slik v x k z . H r bir
quv predmetining m zmunid
dun
ning ilmi m nz r si
zig x s integr tsi
l shg n t rzd if d l nishi l zim.
ugungi kund t
zmunini t nl shd h r bir
quv hining
zig x sligig t
ng n
h ld uning
zig x sligini t
shd n ib r
und
quv hining
zig x s imk ni
t
v q bili
t d r j si l hid his bg
linishi ker k. ir b l ni uzluksiz riv jl ntirish t m
ili
quv m teri ll rini integr tsi
l sh, integr ll shg n
quv m terilini q mr b
lg n
d rslikl r
r tishni t q z qil di. T qdim etil dig n biliml rni must hk mligi
quv hining
umumi riv jl nishi d stl b sens r et l nl rg
s sl n di. Shuning u hun
quv m teri ll ri
t rkibid turli r ngl r, r mzl r, ul rning m
si, h jmi bird n t nishtiril
uning
n tij sid
quv hid kuz tuv h nlik f
li
ti t rkib t p di.
hunki kuz tuv h nlik
quv
f
li
tining
s si
n lishini t shkil qil
u es
z n vb tid fikrl sh f
li
tini
riv jl ntir
ust qil fikrl sh n tij sid es
quv hi qi
sl sh, q r m -q rshi q
lishi, guruhl sh k nikm v m l k l rini eg ll b b r
u
z n vb tid , lingvistik,
k mmunik tiv m tem tik qis bl sh, mul q t k nikm l rini eg ll sh u hun muhimdir.
quv hining umumi riv jl nishi d r j si xissi
tl r,
xl q,
ng, q bili
t,
x md rdlik, xis et
lish, k mmunik tivlik k nikm l rining sh kll nishi, ij d qilishg
intilish k bil rni t rkib t ptirishg
s s b l
ir v t nini
zid estetik t r qqi
tni h m
t
l
di. G z llikni xis etish q bili
tini sh kll ntir
dii
s rl rd
zini
r b
turg n m ddi b rliqning ks et
tg nligini ngl sh, n f s t xissi v
um rg m
illikni
t rkib t ptir di, jismining imk ni
tl
bg
hiq rishi v t k mill shtirib b rishg
ngl shni vujudg keltir di.
quv m teri ll ri
quv hini h r t m nl m riv jl ntirishni
t
shg
n ltirilm
zim. Integr ll shg n
quv kursl ri
quv hil rd dun
ning
xlitligi h qid bir butun t s vvur h sil qilishg k m kl sh di.
D vl t v j mi
t h
tini
ngil sh, riv jl ntirish, uning t
m derniz tsi
l sh, bu tizimni m zmun v tuzilish jih td n
ngil sh
rq li
m lg
shiril di. J mi
t
l rining j d l k p
ib b ruv hi s rm
sig
l n dig n
v sit l rd n biri
ngi iqtis di
tning t r qqi
tidir. Shuning u hun t
zmunini
ngil shd m ml k t iqtis di
ti ehti
jl rini h m
l hid his bg
lish ker k.
Riv jl n
tg n j mi
t ehti
jl ri
ngi sif td gi, ijtim i mun s b tl r v q dri
tl r
t l bl rig m s kel dig n t
zmunini t tbiq etishni t q z qilm qd .
universaljurnal.uz
Yuq rid gi fikrl rd n xul s qil dig n b ls k, t
zmunini belgil shd
qitish texn l gi
si v
quv hi t m nid n b j ril dig n t
t pshiriql rni
niq
rej l shtirish t l b etil di. Turli
n lishd gi
m li t pshiriql r h md interf
l ish
turl rini keng
tirishg imk n
r tish z ruri
ti vujudg kelm qd . T qdim etil dig n
quv m teri ll ri
zbek h lqining turmush t rzi, urf- d tl ri, ment liteti, m
vi -
m d ni h
ti, m
tl ri,
sh sh xududi bil n
h mb r h s b
ng n, ul rni
quv hi k z
ngid g vd l ntir
l dig n, shu bil n bir q t rd
quv hining ijtim i
t jrib sig kir dig n b lishi l zim.
T
zmuni
ngi m delining t rkibi qisml rini niql shd
quv m teri ll rini
integr tsi
l sh
lid n b rish l
und integr l t rzd if d l ng n tushun h l r
his big u
ki bu
quv f ni b
i h t qdim etil dig n
quv ukl m sining miqd rini
s sli r vishd
hekl sh mumkin.
T
quv hining h m individu l, h m umumi t r qqi
tini
t
v hi j r
n sif tid n m
n b lm
k. Shuning u hun h m m zkur j r
n
turli
shd gi
quv hil rning
qli riv jl nish din mik sini,
quv-biluv j r
nid
quv hi sh xsining f
li
ti, t
lishi v riv jl nishining
z r
l q d rligini
t
shg
rd m berm
u h l t riv jl ntiruv hi t
sid
z ksini
t pm qd .
F YD L NILG N
D BI
TL R R
X TI
davlatini birgalikda
-bet
2.
-bet]
3.Y ld shev
g gik inn v tsi
l rni h
tg t tbiq etishning t shkili
s sl ri. // j. X lq t
T., 1999. -
B.4-9.
4.P l t v
. T
r
ni s m r d rligini
shirishd ped g gik inn v tsi
. //
j.Uzluksiz t
T., 2003.
B.21-24.
5.Eg mberdiev N.M. T
ti m rketingid
xb r tni b shq rish. // j. T
menejmenti. T., 2007. -
B. 47-51.
