Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
51
YANGI
ZBEKISTONDA T
LIM SOHASINI RIVOJLANTIRISHDA
UCHINCHI RENESSANS AVLODLARINI M
NAVIY KOMPETENTLIGINI
RIVOJLANTIRISH MASALALARI
Mamajonov
tkirbek Tojiddinovich
Andijon davlat universiteti,
quv-uslubiy boshqarma bosh mutaxassisi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Yangi
zbekistonda t lim sohasini rivojlantirish,
Uchinchi Renessansni yaratish, bu jarayonda sohani tubdan isloh qilish b yicha yangicha
tizim shakllanishiga doir t lim sohasida jahon t lim standartlariga faol
integratsiualashuvini t minlash uchun oliy t lim muassasalarda t lim sifatini oshirish va
innovatsion rivojlantirishga qaratilganligi haqida s z boradi.
Kalit so
modernizatsiya, fuqarolik, pozitsiya, axborot xurujlari,
kommunikatsiya, texnologiya, m naviy-m rifiy, tadbirlar, tashabbuslar, konsepsiya
-
Abstract:
This article examines the development of the education sector in New
Uzbekistan, the creation of the Third Renaissance, the formation of a new system of
radical reform of the sphere in the process of higher education to ensure its active
integration into world education. educational standards in the field of education say that
they are aimed at improving the quality of education and innovative development in
institutions.
Key
words:
modernization,
citizenship,
position,
information
attacks,
communication, technology, spiritual and educational, events, initiatives, concept.
T lim modernizatsiyasi zamonaviy nazariya va amaliyot asosida tarbiyaning yangi
modellarini yaratish jarayonidir. Zamonaviy t limning bugungi kundagi eng asosiy
muammosi sifatli t limga m naviyat orqali erishishni t minlashdan iborat. Yer yuzida
inson diniy va dunyoviy bilimlar mazmunida m naviyat jihatdan eng oliy qadriyat
hisoblanib, undagi qadriyat bu inson shaxsining butun hayot davomida rivojlanib borishiga
samarali t sir k rsatish natijalarida aks etadi. Inson azaldan madaniyat uzatuvchisi b lib
qolmay, uni shakllantirish mexanizmi sifatida ham
z aksini jamiyat taraqqiyotida
namoyon etadi.
S nggi yillarda t lim tizimi, shu jumladan, oliy t lim muassasalarida
quv-
qaratilmoqda. Jumladan,
lim
t
lim sohasidagi davlat siyosatining asosiy prinsiplari sifatida
t lim sohasida kamsitishlarga
y l q yilmasligi,
t lim olishga doir teng
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
52
imkoniyatlarning t minlanishi, t lim va tarbiyaga milliy hamda umuminsoniy
qadriyatlarning singdirilganligi, t lim va tarbiyaning insonparvarlik, demokratik
xususiyatikabilar belgilab berilgan.[1 ]
zbekiston Respublikasi oliy t limi tizimini 2030-yilgacha
naviy kompetentligini rivojlantirish bilan
bevosita bo liq qator muhim y nalishlar belgilab berildi:
-
z
zimmasiga olishga qodir, yurtparvar, tashabbuskor, zamonaviy bilim va k nikmalarni
zlashtirgan, insoniy fazilatlarga ega yoshlarni professional kasb egasi sifatida tayyorlash,
bu borada yangicha yondashuvlarni talab etadigan t lim-tarbiya usullaridan foydalanish;
-yoshlarning qonun hujjatlari mazmun-mohiyatidan xabardorligi, huquqiy ongi va
madaniyatini rivojlantirish, ularda so lom turmush tarziga rioya etish, inson huquqlari,
gender tengligi, tinchlikparvarlik va millatlararo totuvlik, vijdon erkinligi, barcha millat va
elatlarning tillari, urf-
bilan birga milliy-axloqiy qadriyatlarnikamoltoptirish, ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy faollik,
mustahkam fuqarolik pozitsiyasini shakllantirish;
-talaba-yoshlarni turli axborot xurujlari, yot
oyalar t siriga tushib qolishi, ular
tomonidan ijtimoiy xavfli qilmishlar sodir etilishi holatlarining oldini olish, Vatanimiz
istiqboli y lida birlashtirish maqsadida t lim-tarbiyaning t sirchan usullari, zamonaviy
axborot- kommunikatsiya texnologiyalaridan keng foydalanish, m naviy-m rifiy
llab-
quvvatlash;
m naviyat va m rifat
cho
lim
muassasalarining umumt lim maktablari bilan
quvchi-yoshlarning m naviy-m rifiy
dunyoqarashini shakllantirish, huquqiy savodxonligini oshirish, kasbga y naltirish va
mustaqil hayotga tayyorlash kabi masalalarda mentorlik modeli asosida hamkorligini
rivojlantirish kabilar.
M
naviy-
tushunchalariga ham izoh berib
tish maqsadga muvofiqdir.
Axloq va m naviyat chuqur ichki
zaro aloqadorlikka ega. Zero, m naviyat
individ mansub b lgan guruhlar axloqi t sirida yuzaga keladi, axloq esa,
z navbatida,
guruh
zolari b lgan individlar m naviyatining
zaro tutash ommaviy munosabatlarida
namoyon b ladi.
Axloq m naviyatning tarkibiy qismi sifatida shaxs kamolotining yuqori bosqichi
tukligining
mezoni b lgan m naviy kamolotga erishib b lmaydi. Shuning uchun ham m naviy-
axloqiy tarbiyada uzviylik, aloqadorlik dialektik xarakterga ega b lib, shaxsning
m naviy-axloqiy shakllanishida muhim sanaladi.
M naviyat va axloq
z navbatida tarbiya jarayonini samarali tashkil etishni taqozo
etadi. M lumki, tarbiya yosh avlodni jamiyatda yashashga maqsadli tayyorlash jarayoni
b lib, maxsus tashkil etilgan davlat va jamoat institutlari orqali amalga oshiriladi, jamiyat
tomonidan nazorat qilinadi va tuzatishlar kiritib boriladi.
Bizgacha amalga oshirilgan tadqiqotlarga asoslangan holda tarbiyani: umumiy
falsafiy m noda
insonning hayot sharoitlariga moslashishi; ijtimoiy m noda
katta
avlodning hayotiy va xulq-atvor tajribalarini yosh avlodga uzatishi sifatida; keng
pedagogik m noda insonga majmuaviyt sir k rsatish jarayoni va natijasi sifatida; tor
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
53
pedagogik m noda
tarbiyachilar jamoasi tomonidan t lim-tarbiya muassasalarida
tarbiyalanuvchilar ongi, xulq-atvori va irodasiga t sir k rsatishning tizimli tarzda amalga
oshiriladigan, maxsus tashkil qilingan, boshqariladigan t siri sifatida; amaliy m noda
(tarbiyachilar, murabbiylar, takchilar, guruh rahbarlarining) aniq tarbiyaviy masalalarni
hal qilishga qaratilgan tarbiyaviy faoliyati jarayoni va natijasi sifatida tushunish maqsadga
muvofiq.
Yangi
zbekistonda t lim sohasini rivojlantirish, Uchinchi Renessansni yaratish,
bu jarayonda sohani tubdan isloh qilish b yicha yangicha tizim shakllanmoqda. T lim
sohasida jahon t lim standartlariga faol integratsiualashuvini t minlash uchun oliy t lim
muassasalarda t lim sifatini oshirish va innovatsion rivojlantirishga qaratilgan ishlar
amalga oshirilmoqda. Bunda, albatta, ajdodlarimizning boy merosidan ijodiy foydalanish
asosiy tamoyillardan biri deb belgilangan. Bu faoliyatni samarali tashkil tish bevosita oliy
t lim jarayonida m naviy kompetentligi yuqori darajadagi iqdidorli va faol yoshlarni
tarbiyalash uchun asos b lib xizmat qiladi.
Talabalarning
m naviy
kompetentligini
rivojlantirish
texnologiyasini
takomillashtirishda yuqoridagi imkoniyatlarni tizimlashtirish t lim jarayonining uzviy
integratsion bo liqligini amalga oshirish va qator hamkorlikdagi faoliyatning ishtirokchi
ladi
Foydalanilgan adabiyotlar r yxati
1.
lim t
zi,
2020 yil 24 sentyabr.
2.
Uzluksiz m naviy tarbiya Konsepsiyasi
Toshkent. 2019, 12-b.
3.
Mirziyoyev Sh.M.
lumotli mutaxassislar tayyorlash sifatini
oshirishda iqtisodiyot sohalari va tarmoqlarining ishtirokini yanada kengaytirish chora-
tadbirlari t
-yil 27-iyuldagi PQ- 3151-son Qarori
4.
Mirziyoyev Sh.M. Jismoniy va m naviy
tuk yoshlar
ezgu
maqsadlarimizga tishda tayanchimiz va suyanchimizdir
Xalq s zi
yil 1 iyul.
5.
Quronov M. Milliy tarbiya. Toshkent: M naviyat, 2007. 240 b.
