Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
22
PEDAGOGIK JAMOA BOSHQARISHDA IJTIMOIY MUHIT OMILLARI
Z.E.Azimova
kafedrasi ptofessori, p.f.d.
Tayanch tushunchalar:
jamiyat institutlari, pedagogik jamoamadaniyati,
qadriyatlar, munosabatlar, xulq-atvor, jamoadagi ichki munosabatlar tizimi, nizo, nizoni
hal qilish, boshqaruv madaniyati, rahbar fazilati va obr -e'tibori, lavozim majburiyatlari,
t lim-tarbiya tizimining asosiy maqsadi.
Pedagogik jamoadagi ichki munosabatlar tizimi.
Insonlarning har qanday guruhi
ijtimoiy iearxiyani shakllantiradilar. Ayrimlar uni boshqaradilar, ayrimlar ijtimoiy
ierarxiya
rtasida turib t sir
tkazadilar. Hozirgi kunda k pchilik professor-
qituvchilar xizmat po onasidan k tarilishni xohlaydilar, mukofotlar olishga
ishtiyoqmand b ladilar. Shu bois,
z qobiliyati va erishgan yutuqlarini namoyish etishga
qiziqadilar. Ular q lidagi muhim qurol - pedagogik jamoaichki munosabatlar tizimidir.
Ayrimlar uchun pedagogik jamoa ichki munosabatlar tizimi
z manfaatlariga erishish
uchun
zgalar orqali y l tutish imkonidir. Agar bunday xulq-atvor jamoadagi madaniy
muhitga mos kelmasa, u k p janjallarga olib keladi. Shu
rinda pedagogik
jamoamadaniyatiga t htalish
rinli b ladi
Pedagogik jamoa madaniyati
jamoadagi psixologik iqlim va qadriyatlar tizimi
b lib, u ishchi muhitni shakllantiradi va unga xususiy jilo beradi.
Jamoa madaniyati yoki korporativ madaniyat professor- qituvchilar faoliyatini
belgilashga xizmat qiladi, uning talablariga mos kelish imkonini beradi, muammoni
echishda, qabul qilingan qarorni anglash va nima uchun bunday qaror qabul qilinganligini
ifodalaydi. Korporativ madaniyat yohud pedagogik jamoamadaniyati pedagogik
jamoaning ichki,
rnatilgan qadriyatlarida ham namoyon b ladi. Pedagoglarning yillik
shaxsiy rejalarini yuqori saviyada bajarishlari ham jamoaning
quv-
madaniyatining k rsatkichi b lib xizmat qilishi mumkin. Xususan:
Ish faoliyatida jamoada ishlayotgan hodimlar
rtasida turli kelishmovchiliklar va
nizolar paydo b lishi mumkin. Nizo - ishlab chiqarishda, jamiyatda yoki shaxsiy hayotda
mavjud b ladigan karama-qarshi maqsad, ishtiyoq, fikr va mulohazalar t qnashuvi. Har
bir kishining
z fikri va dunyoqarashi b ladi. Shu tufayli jamiyatda va mehnat jamoasida
ziddiyatlar b lib turishi tabiiydir. Undan tashqari, har bir rivojlanish
ziga xos bir
qarama-qarshilikdan boshlanadi.
Nizolarni hal etish uchun rahbar quyidagi qoidalarga rioya qilishi kerak:
- xulosa chiqarish uchun har ikki opponentning gapini eshitishi kerak;
-rahbar e'tiborini opponentlarning
zini tutishlariga emas, balki nizo asosida yotgan
sababga qaratishi kerak;
-rahbar nizoni hal etishda
z buyru ining kuchiga ishonmasligi kerak.
Inson
zi yashab turgan jamiyat va shu jamiyat qonunlari bilan chambarchas holda
rivojlanadi. Iqtisodiy tizim, yuqorida aytib
tganimizdek, butun institutsion tizimlarni
harakatga keltirish lozim b lgan boylik
xususiyatlari, eng avvalo, rahbarda
z aksini topadi, chunki uning oldida pedagogik
jamoada t lim-
Pedagogik jamoa ichki muhitini boshqarishda rahbarlik mas'uliyati.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
23
Boshqaruvning har qanday nazariy xulosalari k p yillik tajribalar natijasida shakllanadi,
undan s ng hayotga tatbiq etiladi. Bu, ayniqsa, pedagogikada muhimdir.Pedagogik
jamoarahbari tomonidan chiqarilgan not
ri qaror nafaqat jamoa
rtasidagi muhitni
buzadi, balki, eng asosiy maqsad, biz uchun hayot-mamot masalasi hisoblangan yosh
avlod tarbiyasiga salbiy t sir k rsatadi. Natijada davlat hamda jamiyat taraqqiyotiga
t
anoq b ladi. Shu bois pedagogik jamoarahbarining
rni, uning asosiy vazifalari,
mas'uliyati haqida doimo qay urib mehnat qilgan, ilmiy izlanishlar olib borgan, hayotiy
xulosalarga kelgan fidoiy pedagoglar tajribalarini
rganish ham bugungi pedagogik
jamoarahbarlari uchun foydadan holi emas.
Pedagogik jamoaini boshqarish shartmi? degan savol k pdan buyon mavjud va u
doimo bahslarga sabab b lib kelgan. Zamonamizning il or pedagogi, t lim fidoiysi
J.
.Y ldoshevning fikri bilan aytganda
pedagogik jamoa uchun kerak va
Faqat bizga bugun m
pedagogik jamoa ichki boshqaruvini
uning butun tashkiliy pedagogik faoliyatini
me'yoriy boshqarish bilan mutlaqo yangi, k p qirrali, xilma-xil faoliyatli, quvonch va
shodlik keltiruvchi, yangi yutuqlarga ilhomlantiruvchi, ijodiy jamoa mehnatiga asoslangan,
so lom pedagogik jamoada kechayotgan murosasiz kurashni tez il aydigan, taraqqiyotni
tan oladigan, ijodiylik va tashabbuskorlikka qanot baxsh etuvchi, adolat va haqiqatni
r
, deb yozadi u
kitobida. Albatta, bunday fikrga kelish uchun J.Y ldoshevning turli rahbarlik
lavozimlarda ishlab (u kishi halq t limi vaziri b lganlar), muammo hamda uning
rgan va t plagan tajriba va undan olgan xulosalari
sabab b
- pedagogik jamoa k
Pedagogik jamoa
ta murakkab, zargar mehnatining mahsuli kabi nozik va noyob
tizimdir. U boshqaruvsiz yashab, rivojlana olmaydi. Lekin boshqaruv turli islohotlarga tez
moslashuvchan yangicha mazmun va tushunchalar asosiga qurilmo i lozim. Boshqaruv
bilimdonlik, omilkorlik, ijodkorlik, talabchanlik, ayni paytda mehribonlik va izchillik bilan
olib borilmo i zarur. Shu bilan birga boshqaruv ishi shubhali tavakkalchilikka emas,
ilmiy-
lchab bir kesilgan, jiddiy sinovdan
tkazilgan hayotiy xulosalar asosiga qurilishi zarur, aks holda t lim-tarbiyadek
ta nozik
jarayondagi
zboshimchalik jamiyat uchun qimmatga tushishi mumkin, deydi olim.
Farzandlarimiz tarbiyasini t minlashdagi eng muhim b
in
pedagogik
jamoalarga kimlar rahbarlik qilmokda? Ular iqtisodiy-ijtimoiy
zgarishlar jarayoni
ketayotgan shiddatli va j shqin sharoitda
z vazifasi, burchi hamda mas'uliyatini t
ri
anglaydilarmi? Ularda hozirgi zamon pedagogik jamoasiga rahbarlik qila olish darajasida
pedagogik jamoani shakllantirishni uddalay oladilarmi? Ularda vijdon amri bilan ish tutish,
insonparvarlik, fidokorlik, halollik, adolatlilik kabi asl insoniy xislatlar shakllanganmi?
degan k plab savollariga ham bugungi pedagogik jamoa rahbarlari vijdon amri bilan
javob berishlari kerak.
J.Y
rahbarining t lim mazmunini t minlashdagi
faoliyatini shartli ravishda uch bosqichga b ladi.
Birinchisi, t lim strategiyasini belgilash
. Bunga rahbar va uning hamkasblari
yangi
oyalar va tashabbuslarni izlab topishi va rejalashtirishi, jamoaga ularni tanishtirish
jarayoni kiradi.
Ikkinchisi, texnologik jarayon
. Ishlab chiqilgan nazariy pedagogik
oyalarni
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
24
amalga oshirish y l-y riklarini jamoa bilan belgilab chiqish.
Uchinchisi, shaxsiy munosabatlar
rnatish
. Bunda il or pedagogik
oyalarni
amalga oshirishga kirishish, bu
oyalarni amalga oshirishda pedagogik jamoa, ota-onalar,
talabalar va boshqalar bilan munosabat
rnatish, hamkorlik qilish.
lamli
oyalarni hayotga tatbiq etishda har bir rahbarda ham ijodkorlik
B zi paytlarda
esa u faoliyatdan tashqari ishlarga ham anchagina vaqtini sarflaydi. Shu bois rahbar
jamoasidagi ijodkor ziyolilarni yi ib, ularni
z qanotlariga aylantirishi darkor. -
z kuchimiz va imkoniyatimiz bilan hal
zolarida
z kuch
va imkoniyatiga tayanish hissini tarbiyalashi;
-ularni dadillikka chorlashi, tor nazariy-uslubiy qobiqdan olib chiqishi;
- boshqalarning il or tajribalarini
zlashtirishi va tatbiq etishi;
-eng asosiysi, jamoada ishchan muhitni barpo etishi darkor.
Pedagogik jamoa rahbarining bosh vazifasi
-
z jamoasida t lim mazmunini
t minlash hisoblanadi. Pedagogik jamoa rahbarining t lim mazmunini t minlashi uchun
asosiy y nalishlar:
-il or pedagogik tajribalarni qunt bilan
rganish;
-chet el pedagogikasining il or jihatlarini
zlashtirish;
-jamoa rahbarining talabchanligi,
z- zini tanqid qila olishi hamda rahbariyat va
jamoa
zolari
rtasida oshkoralikni rivojlantirishi;
-
quv-ilmiy faoliyatning aniq m ljalini belgilash;
-
z ishiga jonkuyarlikni oshirish;
- sodda va samarali tashkiliy tuzilmaning mavjudligi;
- akademik erki
zgarishlarga xolis baho bera
olishi);
- pedagogik jamoada q
-ilmiy-amaliy yoki nazariy konferentsiyalar
tkazish;
- ilmiy-tadqiqot ishlarini rivojlantirish b yicha talaba-yoshlar, pedagoglar orasida
amaliy tadbirlar olib borish;
- individual fikrlarni hisobga olish va ularni hurmat qilish;
-
qituvchilari uchun chet tillarini
- nomdor stipendiyalari tanlovlarida qatnashishga erishish;
-
jurnallarda
qituvchilarning maqola chop etganligi;
- fan doktorlari tishtirishga erishish;
- yosh olimlarni k
- jamoada intizom, tartib-qoidalarga itoat qilish. Tartib-intizomni buzish holatlarini
oldini olish;
- ilmiy izlanishlar natijalaridan darslik,
quv q llanma yozishni y lga q yish;
-jamoa tarkibini saqlab qolish;
- qituvchilarning xorijiy tilda majmualar yaratishiga erishish;
- bozor sharoitida talabalarga bozor k nikmalarini singdirib borish;
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
25
- talabalarning
mazmunli, chuqur ilmiy va hayotiy b lishiga erishish, talabalarni fikrlashga chorlash,
ularni mustaqil
qishga, tafakkurga y naltirish;
- davlat ilmiy dasturlari loyihalarida ishtirok etish.
Pedagogik jamoaning ichki boshqaruv tizimi.
Pedagogik jamoa t lim-tarbiya
jamoasidir. Uning rahbari zimmasiga yosh avlodni tarbiyalash va inson shaxsini davr
oyalari ruhida tarkib toptirish jarayonini boshqarish vazifasi yuklatilgan. Modomiki
shunday ekan, jamoa ish faoliyatini ilmiy asosda tashkil etish,
quv-tarbiya ishlariga
rahbarlik va nazoratni boshqarish tamoyillari asosida olib borish muhim ahamiyat kasb
etadi.
Pedagogik jamoa ichki boshqaruvi tizimida rahbarlik uslubi.
Hozirgi zamon
pedagogik jamoa oldida turgan vazifalarni t liq amalga oshirishda pedagogik jamoani
boshqarish usullarini t
ri tanlash va undan
z
rnida t
ri va unumli foydalana olish
muhim ahamiyatga ega.
Boshqarish usullari pedagogik jamoa ichidagi t lim-tarbiyaviy, moliya-x jalik,
jamoaning turli hamkorlikdagi ishlari, professor- qituvchilar jamoasi bilan ishlash kabi
mavjud munosabatlardan kelib chiqadi. Pedagogik jamoani boshqarish ijodiy jarayon
b lib, u
ziga xos bir san'atdir. Bu jarayon pedagogik jamoa rahbarining turli-tuman ish
usullarida namoyon b ladi. Bu usullar esa, rahbarning hozirgi zamon dolzarb masalalarini
nazariy va amaliy jihatdan bilib olish, t limi sohasidagi il or pedagogik tajribalarni
rganish hamda bu sohadagi omilkor kishilarning pedagogik jamoani boshqarish
borasidagi fikr va mulohazalarini
rganish hamda ulardan pedagogik jamoa ishini
boshqarish jarayonida ijodiy foydalana borishni taqozo etadi. Bu esa,
z navbatida,
pedagogik jamoa ishini boshqarishda va rahbarlik uslubini yanada takomillashtirishda
katta ahamiyat kasb etadi.
Har bir pedagogik jamoa rahbari t lim-tarbiya ishining u yoki bu masalasi
yuzasidan qaror qabul qilganida, uning bajarilishini tashkil qilganida, q l ostidagi
professor- qituvchilar ishini nazorat qilganida u
z vazifasiga muvofiq ish tutadi. Lekin
har bir rahbar bunda boshqaruv jarayonining
ziga xos, rahbarlik uslubini belgilaydigan
turli xil samarali usullar bilan ish k radi va jamoasiga rahbarlik qilishda har xil usullardan
foydalanadi. Rahbarlik uslubi rahbarning
z q l ostidagilar bilan bevosita aloqasida,
ularning
zaro munosabatlarida tarkib topadi. Rahbarlik uslubi uchun demokratizm,
jamoaviylik va siyosiy onglilik, tashabbuskorlik kabi tamoyillar xos b lishi shart. Bu
uslub jamoadagi ijtimoiy munosabatlarning butun yi indisi bilan shakllanadi va u, asosan,
har bir rahbarning
ziga bo liqdir.
Uning faoliyatidagi muvaffaqiyatlar juda k p omillar bilan belgilanadi. Har bir
rahbar
z navbatida tarbiyachidir. U pedagoglar jamoasini tarbiyalash borasida
javobgarlikni his etish tuy usiga t la ega b lmo i lozim. Rahbar
z q l ostidagilar
shaxsiga shu qadar pedagogik madaniyat bilan t sir k rsata bilishi kerakki, bu t sir
natijasida shu pedagoglar jamoasining har bir
zosida onglilik shakllanib, pedagogik
mehnatga nisbatan ijodiy yondashadigan, ijtimoiy hayotda faol qatnashadigan b lsin.
Pedagogik jamoa rahbarining jamoaga tayanib rahbarlik qilish san'ati, q l
ostidagilarning, jamoa vakillarining fikrlarini anglab olishi, tezda t
ri xulosalar
chiqarish qobiliyati boshqaruv ishini t
ri tashkil etishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Pedagogik jamoaning t lim, tarbiya va x jalik masalalari kelishilgan holda muhokama
etilishi lozim, qabul qilingan qarorlarni bajarishda pedagoglar jamoasining har bir
zosi
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
26
tashabbus k rsatishi zarur. Rahbarning jamoani boshqarish b yicha mehnati asosida
qaror qabul qilish esa, sarflangan vaqtga qarab emas, balki uning faoliyatidagi natijalarni
hisobga olish bilan baholash maqsadga muvofiqdir. Pedagogik jamoada yaxshi ijtimoiy-
psixologik muhit va vaziyat b lishi k p jihatdan rahbar bilan
qituvchilar
rtasidagi
munosabatlarga ham bo liqdir. Mustaqkam intizom b lgan taqdirdagina normal
pedagogik ish, vaziyat va jamoada
zaro t
ri munosabatlarni vujudga keltirish
mumkin. Mustahkam pedagogik intizomga esa pedagogik jamoa rahbarining talabchanligi,
z- zini tanqid qila olishi hamda rahbariyat va jamoa
zolari
rtasida oshkoralikni
rivojlantirishi orqali erishiladi.
Pedagogik jamoa rahbarining fazilati va obr -e'tibori jamoai ishini
boshqarishning muhim sharti
. Pedagogik jamoa rahbarining muhim fazilatlaridan biri
uning yaxshi tarbiyachi va mohir uslubchi b lishidadir.
z ishida asosiy narsani k ra
bilish mahorati har qanday rahbar uchun
ta muhimdir. Biroq rahbarda bunday qobiliyat
va fazilat
oyat yuksak darajada b lishi zarur. Chunki uning mas'uliyatli lavozimi
zida
bir emas, balki k plab ixtisosni birlashtiradi. Pedagogik jamoa rahbari t lim-tarbiya
ishlarini t
ri yuritishi, talabchan davlat nazoratchisi hamda professor- qituvchilar
jamoasining dilkash murabbiysi b lishi kerak. Hozirgi sharoitda rahbarning fazilati
qanday b lishi kerak? Hozirgi rahbar dadil, tashabbuskor, bilimdon, yuksak madaniyatli,
halol va
z v dasiga vafodor b lishi kerak. Bunday rahbar har qanday vaziyat va
sharoitda ishiga t
ri yondasha oladi, voqealar va turmush hodisalariga dadil va odilona
baho bera oladi. Boshqarish madaniyatining qirralari tegishli mezonlar bilan
belgilanadigan axloq qoidalarini (huquq va etikani) ham
z ichiga oladi. Huquq mezonlari
davlat huquqiy-me'yoriy hujjatlarida, t lim qonuni asoslarida aks ettirilgan. Ularda
boshqarish hodisalariga nisbatan umumiy talablar bayon qilingan. Pedagogik jamoa ishini
boshqarishda etika mezonlariga t liq rioya qilish katta ahamiyat kasb etadi, chunki bu
mezonlar huquq mezonlarini aniqlashtiradi va u bilan birgalikda rahbarning xulq-atvori
y lini belgilaydi.
Pedagogik jamoa rahbarlari bu mezonlarga t liq amal qilishlari lozim. Ular
z
rahbarlik ishlarida etikaning gumanizm, muloyimlik,
zaro yordam kabi mezonlariga
tayanadilar. Shuning bilan birga, pedagogik jamoa rahbarining ijtimoiy holati uning
ziga
xos etikasini ham belgilaydi. Masalan, pedagogik jamoa rahbari yuqori b
inlarga
yol on axborot (k zb yamachilik) berishga, statistik hisobot mezonlarini buzishga aslo
y l q ymasligi kerak. Boshqarish madaniyatida s zining ustidan chiqish alohida
ahamiyatga egadir. S z berdingmi, v da qildingmi, tadbir belgilandimi, aniq
m ljallangan muddatda bajar. Q l ostingdagilar bilan b lgan munosabatda ularga
quv-tarbiya ishlarini t
ri baholash,
muvaffaqiyatlari uchun ularni
z vaqtida maqtash va ra batlantirish boshqarish
madaniyatining muhim shartlaridir.
Boshqaruv madaniyati ilmiy asosda ishlangan, aniq maqsadni k zda tutgan reja
asosida boshqaruv ishini tashkil qilish, bunda s z birligi bilan amaliy ish birligini
t minlash, jamoa,
qituvchichilar va ota-onalarning ehtiyoj va talablariga diqqat-e'tibor
hamda manfaatdorlik bilan munosabatda b lish, ularning birontasining izzat-
nafsoniyatiga tegmaslik, k zb yamachilik bilan shu ullanmaslik, ish jarayonida yuqori
darajada intizomni joriy etish, boshqarishda yuqori pedagogik madaniyatni saqlash,
rahbarning shaxsan
ziga va q l ostidagilarga talabchan b lishi,
z shaxsiy manfaatini
davlat va umumjamoa manfaatidan ustun q ymasligi kabilardan iboratdir.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
27
Zamonaviy t lim jamoasi rahbarining
z- zini baholashi,
z faoliyati va shaxsiy
sifatlarini
zi tashxis etishi, ichki ruhiy faoliyati mexanizmi orqali amalga oshirilishini
ochib berish asosida ularning kasbiy va shaxsiy pozitsiyalari psixologlar tomonidan aniq
t riflab berilgan. A.G.Vigotskiyning fikricha, rahbarlarda psixologik mexanizmlar asosida
vujudga keladigan ijodiy izlanishlar, innovatsion faoliyat y nalishlari,
zini- zi idora
qilishning reflektiv tamoyillari belgilangan kasbiy funktsiyalarni bajarish uchun
tayyorlanishiga asoslanadi.
Boshqarish madaniyatini takomillashtirish uning barcha sohalariga e'tiborni
kuchaytirish demakdir. Bu boshqarish samaradorligini oshirish, boshqarish apparati ishini
aniq va puxta y lga q yish, jamoaning mehnat intizomini yanada mustahkamlash
imkonini beradi. Ana shuning uchun ham jamoa ishini boshqarish tizimida rahbarlik
uslubi va madaniyatini t
ri tashkil qilish va uni muntazam ravishda takomillashtirib
borish zarur.
Pedagogik jamoa rahbarining ish uslubi.
Pedagogik jamoa rahbarining uslubi
bu
z faoliyatida q llayotgan
ziga xos faoliyat usullari tizimidir. Rahbarlik uslubi
qarorlar tayyorlash, ularni qabul qilish va amalga oshirish jarayonidagi xatti-harakati,
muloqoti, professor- qituvchilarga s zlash erkinligining berilishi kabilar boshqa
insonlarni eshitishda vujudga keladi.
Rahbarlik uslublari boshqaruv faoliyatining eng zarur va asosiy tashkil etuvchi
unsuri hisoblanadi va rahbar shaxsining individual xususiyatlari bilan bo liq b ladi.
Rahbarning muhim sifatlaridan biri rang-barang uslublardan foydalanishi, vaziyatdan,
sharoitdan kelib chiqib ularni q llay olishi hisoblanadi. Rahbar u yoki bu uslubni
tanlashda qator omillarni hisobga olishi zarur:
1) Vaziyat (stress, tinch, aniqlanmagan). Masalan, vaqt ziq vaziyatlarda avtoritar
uslub
zini oqlaydi.
2) Topshiriq (aniq tuzilishiga k ra). Murakkab topshiriqlarni bajarishda
ekspertlarni jalb etish, davra suhbatlari tashkil etish kerak va bunda demokratik (kollegial)
uslub zarur.
3) Guruh ( zolarining jinsi, yoshi, barqarorligi). Topshiriqlarning bajarilishiga
qiziquvchi,
zaro inoq jamoa uchun demokratik yoki (ijodiy jamoada, topshiriqlarni
bajarishda ijodiy yondashuvda) liberal uslubni tanlash maqsadga muvofiq b ladi.
Zamonaviy rahbar shaxsiga q yilgan talablar:
-pedagoglar jamoasiga rahbarlik qila oladigan, uning ishini tashkil eta oladigan,
kishilar bajargan ish sifatini t
ri, odilona baholay oladigan va talabchan b lishi;
- dunyoqarashi k ng,
zining siyosiy, ilmiy-metodik va rahbarlik malakasini
muntazam ravishda oshirib bora olishi;
- izlanuvchan, omilkor, yangilikka, il orlikka ijobiy munosabatda b lishi va il or
tarbiyachi-pedagoglar jamoalarining yaxshi tajribalarini
rganishi, umumlashtirishi va
ommalashtira olishi;
- Pedagogik jamoaning barcha sohadagi ishlarini k ng
rganishi (turli axborotlarni
t play olishi va saralashi), uni pedagogik jihatdan chuqur tahlil eta olishi va ishni
yaxshilashga qarata aniq tadbirlar belgilay olishi;
- ishga vijdonan munosabatda b lishi,
z ishlarini sidqidildan bajarishi va
z
mehnatini t
ri tashkil qila olishi;
- z ishini boshqarish pritsiplari asosida tashkil qilish va uni amalga oshira olish
mahoratiga ega b lishi;
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
28
-
quv dasturidagi barcha mash ulotlarni dastur doirasida bilishi va rahbar b lish
uchun tarli pedagogik ish tajribasi va m muriy qobiliyatga ega b lishi;
- izlanuvchan, yangilikka intiluvchi, il or professor- qituvchilar tajribalarini
rganib jamoaga namuna qilishi;
- jamoa, ota-onalar, mahalla va jamoatchilik
rtasida katta obr ga ega b lishi;
- sezgir, kishilarga e'tibor bilan yaxshi muomala va munosabatda b lishi, ularning
mehnatini t
ri qadrlay bilishi, adolatli va qat'iyatli b lishi;
- ishga vijdonan munosabatda b lishi, vazifalarni sidqidildan bajarishi va
z
mehnatini t
ri tashkil qila bilishi;
- Pedagogik jamoaning hamma sohadagi ishlarini chuqur
rganib, ishi uchun aniq
chora-tadbir belgilashi va uni amalga oshirishni t minlashi;
- x jalik masalalarini t
ri hal qiladigan, davlat mulkini saqlay biladigan va
tejamkorlikka katta e'tibor beradigan b lishi;
- fidoyilik, mas'uliyatlilik, poklik, qat'iylik, jamoasi manfaati y lida jonkuyar,
mehnatsevar, adolatli b lishi,
ziga va
zgalarga talabchanlik kabi safatlarda barchaga
namuna b lishi;
- shaxsiy axborot va metodik diapazonini boyitib borishi, vaqti-vaqti bilan bu haqda
ziga hisobot berib borishi ( z- zini nazorat qilishi);
- rahbar yaxshi psixolog b lib, professor- qituvchilarning yoshi, jinsi, milliy va
individual-psixologik xususiyatlarini hisobga olgan holda ular bilan munosabatda b lishi;
- jamoa sh nini, obr sini
ylashi, yuqori t lim organlari professor- qituvchilari
oldida uning qadrsizlanishiga, obr sini ketkazishga y l q ymasligi, ularni himoya
qilishi, zarur b lganda
zi qattiq jazo choralarini k rishi;
- pedagog xodimini tanqid qilishda iloji boricha yakkama-yakka suhbat shaklidan
foydalanishi, tanqid qilinganda ham xodimning shaxsi emas, balki uning not
ri faoliyati
tanqid qilinishi, shu bilan birga tanqid qilingan xodimning ijobiy potenttsial
imkoniyatlarini eslatib
tishi;
- pedagoglarga k proq erkinlik va mustaqillik berishi va ularning har qadamini
nazorat qilishdan saqlanishi lozim. Yangiliklarni joriy qilayotganda y l q ygan xatolarini
kechirishi, ularni
zlari t
rilashi uchun vaqt va imkoniyat berishi;
- rahbarlikni faqatgina
z farovonligini t minlash manbai deb tushunmasligi, bu
muriy-
lishi shart.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
zbekiston Respublikasining T lim t
risidagi Qonuni. 2020-y.
2. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizning mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga
quramiz. -
-yil, 488-bet.
-intizom va shaxsiy javobgarlik- har bir
rahbar faolyatining kundalik qoidasi b lishi kerek. Mamlakatimizni 2016-yilda ijtimoiy-
iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017-yilga m ljallangan iqtisodiy
dasturning
ng muhim ustuvor y nalishl riga ba ishl ngan Vazirlar Mahkamasining
k ngaytirilgan majlisidagi m ruza, 2017-yil 14-yanvar. -
-
y, 104-b.
4.J.
yicha
quv-uslubiy majmua. T:-20
6. Karshiyeva D.K., Usmonova O.N..
quvchilarda kreativ fikrlashni rivojlantirishda
xalqaro tadqiqotlarning
rni / //
.
2023.
