Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
306
MAKTABGACHA T
LIM TASHKILOTI DIREKTORI LAVOZIMINING
MALAKA TAVSIFLARI
Mirxamzayeva Gulnozaxon Abdulazizovna
Q qon unversiteti
T lim muassasalari boshqaruvi y nalishi magistranti
Annotatsiya:
Maktabgacha t lim tashkilotida maktabgacha t lim tashkiloti
direktori (menejer) uning samarali ishlashi va
quv ishlarining samaradorligining asosiy
b
inidir. Ushbu maqolada MTT tashkilotida direktorning malaka tavsiflari batafsil
yoritib berilgan.
Kalit s zlar:
kompetentlik, ish reja, pedagog, ochiq mash ulotlar, seminarlar,
k rik-tanlov, musobaqalar.
:
Abstract:
In a preschool educational organization, the director (manager) of
the preschool educational organization is the main link of its effective operation and
effectiveness of educational work. This article describes in detail the qualifications of the
director in the MTT organization.
Key words:
competence, work plan, pedagogue, open classes, seminars,
competition, competitions
Maktabgacha t lim tashkilotining
faoliyatiga umumiy
rahbarlik qilish;
maktabgacha
t lim
tashkiloti
direktori
z
faoliyati
davomida
zbekiston
lim
va
tarbiya
t
zbekiston
Respublikasining Qonuni,
zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni, qarori va
farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qarori va farmoyishlari hamda t limga oid boshqa
amaldagi huquqiy-
lim vazirligi (keyingi
rinlarda
vazirlik deb yuritiladi) hamda uning hududiy boshqaruv organlari, b ysunuviga qarab
Qoraqalpo iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, Toshkent shahar va viloyatlar,
tuman (shahar) hokimlari (keyingi
yuritiladi)ning qarorlari va boshqa hujjatlarda maktabgacha t lim tashkiloti (keyingi
rinlarda tashkilot deb yuritiladi)ga berilgan tegishli topshiriqlar ijrosini t liq
bajarilishini t minlash; tashkilotning Nizom (Ustav)ga muvofiq faoliyatini tashkil etish;
tashkilot joylashgan hududda maktabgacha t lim tizimini yanada takomillashtirish,
tashkilotning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash,
quv-metodik faoliyatini samarali
tashkil etish; tashkilotni yuqori kompetentlik, mahoratli va malakali mutaxassis kadrlar
bilan t minlash;
bolalarni har tomonlama intellektual, m naviy-estetik va jismoniy
rivojlantiruvchi zamonaviy t lim dasturlari va texnologiyalarini t lim-tarbiya jarayoniga
joriy etish, ularning maktabga tayyorgarlik darajasini tubdan oshirish;
maktabgacha
t lim sohasiga oid normativ-hujjatlarni amaliyotga t laqonli tatbiq etish; tuman (shahar)
maktabgacha t lim b limining Kengashi, ishlab chiqarish yi ilishlarida, mahalliy davlat
hokimiyat organlari yi ilishlarida ishtirok etish hamda ularga tashkilot faoliyatiga
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
307
taalluqli masalalar b yicha hujjatlarni tayyorlash va tizimni rivojlantirish yuzasidan
takliflar kiritish; tashkilot faoliyatini rejalashtirish, yillik va istiqbol ish rejalarini ishlab
chiqish; tashkilotning ish rejalari,
quv-mavzu rejalari, yillik taqvim
quv dasturlarini
tasdiqlash; - tashkilot pedagog va mutaxassislarining ish rejalarini k rib chiqish va
tasdiqlash, ularni t laqonli va sifatli ijro etilishi ustidan nazorat olib borish; - tashkilotni
rivojlantirish yuzasidan istiqbol y nalishlarini belgilash b yicha buyruqlar qabul qilish,
ularni tuman (shahar) maktabgacha t lim b limining ish rejasi bilan muvofiqlashtirish;
vakolati doirasida xodimlarni ishga qabul qilish va mehnat shartnomasini bekor qilish va
mehnat munosabatlari yuzasidan tegishli buyruqlarni chiqarish;
hududda maktabgacha
t lim tizimini rivojlantirish manfaatlari y lida mahalla fuqarolar yi inlari, huquqni
muhofaza qiluvchi va jamoat tashkilotlari hamda hududlarni kompleks ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlantirish b yicha sektorlar bilan
rnatilgan tartibda
zaro hamkorliklarni y lga
q yish;
maktabgacha yoshdagi bolalarni maktabgacha t limga qamrovini oshirish,
ayniqsa 6 yoshli bolalarni t liq qamrab olish orqali boshlan ich t limga sifatli
tayyorlash choralarini k rish;
t lim-tarbiya jarayoniga il or pedagogika va axborot
texnologiyalarini joriy etish;
tashkilotning tarbiyalanuvchilari, pedagoglari va t lim-
tarbiya jarayoni t
risidagi axborotlarni
z vaqtida muntazam ravishda axborot tizimi
(EMIS)ga kiritib borish; tashkilotga bolalarni qabul qilish, qabul qilingan bolalar yoshi va
kontingentidan kelib chiqib, har yilning avgust oyida buyruq asosida yosh guruhlarni
shakllantirish;
tashkilotda dam olish kunlari va ish kuni yakunlangandan keyin bolani
parvarishlash, unga qarab turish, uni
qitish b yicha q shimcha pullik xizmatlar
k rsatish ishlarini tashkil etish;
t lim-tarbiya jarayonida bolalarda umumiy asosiy
kompetensiyalar va rivojlanish sohalari kompetensiyalarini shakllantirish uchun tegishli
sharoitlar yaratish;
tashkilot pedagogik kengashi va umumiy ishlab chiqarish
yi ilishlariga raislik qilish;
ilishini
tashkil etish;
-
h jalik holati, daromadlar va xarajatlar, byudjet va byudjetdan tashqari hamda homiylik
mabla laridan foydalanish b yicha amalga oshirilgan ishlar t
risida hisobot berib
borish;
tashkilotni rivojlantirish uchun zarur b lgan mabla hisobini qilish va yillik
xarajatlar smetasini tuzilishida tuman (shahar) b limiga taklif kiritish; tashkilotda t lim-
tarbiya jarayoniga joriy etilishi hamda mazkur hujjatlarda belgilangan vazifalarning
t
tashkilotda ochiq mash ulotlar, seminarlar, k rik-tanlov, musobaqalar
tkazishga
rahbarlik qilish;
tashkilotda huquqbuzarlik, uyushgan jinoyatchilik, korrupsiya,
giyohvandlik va boshqa zararli odatlardan saqlanish, uning oldini olish choralarini k rish
b yicha ota-onalar va jamoatchilik
rtasida keng qamrovli tar ibot-tashviqot ishlarini
amalga oshirish;
tashkilot xodimlari
rtasidagi vazifalar taqsimotini belgilash,
zaruriyatga qarab tegishli
zgartirishlar kiritish, ish taqsimoti asosida xodimlarining
huquq va majburiyatlarini belgilash;
tashkilot faoliyatiga tegishli barcha axborotlarni
tahlil qilish, hisobotlar tayyorlash va ijro intizomini doimiy nazorat qilish; ish yuritish va
hujjatlar aylanish tizimi asosida tuman (shahar) maktabgacha t lim b limlari tomonidan
berilgan hujjatlar va topshiriqlarning
z vaqtida ijro etilishini, hujjatlar aylanishi, tahlil va
nazorat qilishning yagona tizimini amalga oshirilishini t minlash;
tashkilotda pedagog
va mutaxassislarning
z xizmat vazifalarining sifatli bajarishlarida tashkiliy-uslubiy
yordam k rsatish, xodimlarga zarur ish sharoitlarini yaratish choralarini k rish hamda
mehnat intizomini t minlash;
tashkilotda pedagog va mutaxassis kadrlarni qayta
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
308
tayyorlash va ularning malakasini oshirish, xodimlar attestatsiyasini hamda ular tomonidan
mehnat intizomiga rioya qilinishini
zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
lim tashkilotlari hamda nodavlat t lim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat
akkreditatsiyasidan
tkazish tartibini takomillashtirish t
-yil 7-iyundagi
470-
rta,
rta maxsus, professional va maktabdan
tashqari t lim tashkilotlari pedagog kadrlarini attestatsiyadan
tkazish tartibini
takomillashtirish chora-tadbirlari t
2021-yil 17- sentabrdagi 572-son qarorlari asosida nazorat qilish;
tashkilot
xodimlari orasidagi eng faollarini ra batlantirish, lozim vazifalarini bajarmaganligi uchun
ularga nisbatan
z vakolatli doirasida intizomiy jazo choralarini q llash masalalarini
k rib chiqish, jamoada so lom m naviy muhitni shakllantirish;
tashkilotdagi il or
tajribali pedagog kadrlar nomzodini Davlat va tarmoq mukofotlari bilan taqdirlashida
tuman (shahar) maktabgacha t lim b limiga taklif kiritish;
tashkilot faoliyatining
moliyaviy-x jalik masalalarini hal qilish, budjet va budjetdan tashqari mabla larning
shakllanishi, undan samarali foydalanishini amalga oshirish, tashkilotni rivojlantirish
uchun byudjetdan tashqari q shimcha mabla topish va moddiy resurslar bilan
t minlash choralarini k rish, tashkilotning investitsion jozibadorligini t minlash,
shuningdek, t limiy maqsadlarga erishish uchun moliyaviy, moddiy resurslarning
samarali taqsimotini va xodimlarning safarbarligini t minlash hamda qabul qilingan
qarorlarning oqibatlari, moliyaviy-x jalik natijalariga shaxsan javob berish;
tashkilotning
moddiy-texnik
bazasini
mustahkamlash
yuzasidan
quv-didaktik,
k rgazmali materiallar, sport jihozlari,
yin,
yinchoqlar va musiqa asboblari bilan
jihozlashga b lgan ehtiyoj b yicha tuman (shahar) maktabgacha t lim b limiga
takliflar kiritish; tashkilotda so lom va xavfsiz ratsional ovqatlantirish ishlarini tashkil
etish hamda sanitariya qoidalariga mos ravishda ovqatlantirishni tashkil etish;
zbekiston Respublikas
zbekiston
Respublikasi maktabgacha t lim tashkilotlarida tarbiyalanayotgan bolalarni xavfsiz va
-21-son qarori
(
zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2021 yil 26 iyunda r yxatdan
tkazilgan, r yxat raqami 30) asosidatashkilotda so lom va xavfsiz ratsional
ovqatlantirish ishlarini tashkil etish hamda sanitariya qoidalariga mos ravishda
ovqatlantirishni tashkil etish; tashkilot brakeraj komissiyasi faoliyatini nazorat qilish;
tashkilot faoliyatini tashkil etish bilan bo liq murojaatlar b yicha fuqarolarni qabul
qilish, tashkilotga kelib tushgan xat, ariza va shikoyatlar hamda murojaatlarni belgilangan
tartibda k rib chiqish va ijrosini t liq t minlash;
tashkilotda sifatli tibbiy xizmatni
tashkil etish va hududiy so liqni saqlash tashkilotlari bilan hamkorlikda ishlash;
tashkilot xodimlari va tarbiyalanuvchilarining tibbiy k rikdan
tkazilishini nazorat
qilish; maktabgacha t lim tashkiloti va ota-onalar
rtasida hamkorlikni y lga q yish,
tashkilot faoliyatini rivojlantirish yuzasidan ota-onalar fikrini
rganish;
tashkilotda
kasbiy odob-ahloq qoidalari, ichki mehnat tartibi qoidalari hamda jamoa shartnomasi,
sanitariya-gigiyena talablari, mehnatni muhofaza qilish, texnika va yon in xavfsizligi
qoidalariga rioya qilishni t minlash, so lom raqobatli muhitni yaratish; yagona milliy
mehnat tizimi (my.mehnat.uz) saytida pedagog va mutaxassis xodimlarning m lumotlar
bazasini yangilab borish;
har oy yakuni b yicha b sh ish
rinlari t
risidagi
m lumotlarni (mehnat.uz) saytiga joylab borish;
pedagog xodimlarga b lgan
ehtiyojlarni aniqlash, malaka va kompetensiyalarga ega xodimlarni tanlash, kadrlar
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
309
zaxirasini shakllantirish, pedagog xodimlar attestatsiyasini tashkil qilish, mehnat va ishlab
chiqarish intizomiga rioya qilinishini t minlash;
korxona va tashkilotlar bilan x jalik
shartnomalari tuzishda tashkilot nomidan faoliyat yuritish, uning manfaatlarini himoya
qilish, ishonchnomalar berish, Kuzatuv va pedagogic kengash hamda boshqa manfaatdor
tomonlar bilan hamkorlikda tashkilotni rivojlantirish b yicha strategik rejalarini ishlab
chiqish va muvofiqlashtirish, tashkilotning vazifa va maqsadlarini shakllantirish ishlarini
tashkil etish; tashkilotda so lom m naviy-ruhiy, xavfsiz va ra batlantiruvchi muhitni
yaratish, tashkilot Kuzatuv kengashi faoliyatida obyektiv, oshkoralik va shaffoflikni
t minlash uchun sharoit yaratib borish.
2. Bilishi lozim:
zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, Mehnat kodeksi,
lim va tarbiya t
lim
t
zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining t limga oid
qarorlari,
zbekiston Respublikasi Prezidentining t limga oid farmonlari, qarorlari va
farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining t limga oid qarorlari va farmoyishlari,
Maktabgacha t lim vazirining buyruqlari, mahalliy davlat hokimiyat organlari qarorlarini;
zbekiston
Respublikasi
Konstitutsiyasi,
Mehnat
kodeksi,
zbekiston
lim va tarbiya t
RQ595-
lim t
RQ-637-son qonunlari,
zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining t limga oid qarorlari,
zbekiston
Respublikasi Prezidentining t limga oid farmonlari, qarorlari va farmoyishlari, Vazirlar
lim va tarbiyaning davlat standartini tasdiqlash
t
2020-yil 22-dekabrdagi 802-son qarori va t limga oid boshqa qarorlari va
farmoyishlari, Maktabgacha t lim vazirining buyruqlari, mahalliy davlat hokimiyat
organlari qarorlarini;
t lim-tarbiya reja va
quv dasturlarining mazmunini;
maktabgacha t lim tizimi rahbar va pedagog kadrlariga q yiladigan malaka talablarini;
zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalaridan foydalana olishi hamda ularni joriy
etish usullarini;
maktabgacha t lim pedagogikasi, psixologiyasi va maktabgacha
yoshdagi bolalar fiziologiyasini; bolaning individual ehtiyojlarini hisobga olgan holda va
variativ (muqobil) dasturlari,
quv-uslubiy q llanmalarini amaliyotga tatbiq etish va
uzluksiz takomillashtirib boorish y llarini; attestatsiyaga oid normativ-huquqiy hujjatlar
mazmunini, attestatsiya
tkazish tartibi va mezonlarini;
attestatsiyaga oid normativ-
huquqiy hujjatlar mazmunini,
zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
rta,
rta maxsus, professional va maktabdan tashqari t lim
tashkilotlari pedagog kadrlarini attestatsiyadan
tkazish tartibini takomillashtirish chora-
tadbirlari t
-yil 17-sentabrdagi 572-son qarorlari asosidaattestatsiya
tkazish tartibi va mezonlarini; Shuningdek,
t lim va tarbiya t
-moddasiga muvofiq Maktabgacha t lim va
tarbiya tizimida mehnat faoliyatini amalga oshirishga quyidagi cheklovlar belgilab
berilgan.
Muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan, pedagogik
faoliyatni amalga oshirishga t sqinlik qiladigan kasalliklari yoki jismoniy nuqsonlari
b lgan shaxslar, shuningdek qasddan jinoyatlar sodir etganligi uchun ilgari hukm qilingan
shaxslarmaktabgacha t lim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shu ullanishi
mumkin emas.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
310
Xulosa qilib aytganda, ilgari
zining aybli harakatlari sababli mehnat shartnomasi
tugatilgan shaxslar, shuningdek q llanilgan jazo chorasidan, sudlanganligi holati
tugatilganligidan yoki olib tashlanganligidan hamda
ziga nisbatan amnistiya yoki afv
etish akti q
hukm qilingan shaxslar, jinoyat ishlari aybdorligi t
risidagi masala hal etilmagan holda
tugatilgan jinoyatlar sodir etgan shaxslar maktabgacha t lim va tarbiya tizimi organlari va
tashkilotlarining rahbarlik lavozimlariga tayinlanishi mumkin emas.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
lim t
zbekiston Respublikasining Qonuni, 23.09.2020
yildagi
RQ-637- son
2.
yangi bosqichga k
T;
zbekiston, 2017, 146-bet
3.
Karimov I.A. Yuksak m naviyat
ngilmas kuch. T.: M naviyat, 2008.
B. 60-61.
4.
.
.
,
, 2000
26- 28
.
5.
