Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
256
T
LIM-TARBIYA JARAYONINI ZAMONAVIY TASHKIL ETISHDA
PEDAGOGIK DIAGNOSTIKA IMKONIYATLARIDAN FOYDALANISH
Xolmatova Ziroat Anvarovna
Q qon davlat pedagogika instituti
Pedagogika psixologiya kafedrasi dotsenti
Annotatsiya.
Maqolada xalqaro t lim muhitida zamonaviy tashxislash, korreksion
metodikalarni t lim jarayoniga diversifikatsiya qilish, t lim sifatini prognostik baholash,
kvalimetrik tahlil etish, monitoringini olib borish tendensiyalari, umumiy
lim
tizimining natijaviyligi
liy t lim muassasalari fa liyati samarad rligini inn vatsi n
talablar as sida shirib b rish vazifalari, shuningdek pedag gik diagn stikadan f ydalanish
mexanizmlarini tak millashtirish as sida jamiyatning k mil shaxsni tarbiyalash bilan
iz hlanadi.
Kalit s zlar
: klassifikatsiya, korreksion, diversifikatsiya, monitoring, tendensiya,
strategiya, inn vatsiya, prognostik baholash, kvalimetrik tahlil etish, zamonaviy
tashxislash.
The article contains modern diagnostics in the international educational
environment, diversification of correctional methods in the educational process, predictive
assessment of the quality of education, qualitative analysis, monitoring trends, the
effectiveness of the general secondary education system, and performance effectiveness.
The article examines the task of increasing the need for innovation, as well as improving
the mechanisms for using pedagogical diagnostics in the education of a mature personality
in society.
Key words:
classification, correction, diversification, monitoring, trend, strategy,
innovation, prognostik assessment, qualitative analysis, modern diagnostics.
Jahon t lim tizimini global innovatsion indeks reytingidagi
rnini k tarish, fan,
ixtirochilik va texnologiyalar transferini rivojlantirib borish, PISA,TIMSS xalqaro
baholash dasturlaridan foydalanib inson kapitali va kadrlarning kognitiv, divergent
tafakkurini metakompetensiyalar asosida
stirish innovatsion iqtisodiyotning strategik
y nalishlaridan biri sifatida qaralmoqda. Shu nuqtai nazardan, bugungi kunda milliy va
xalqaro t lim muhitida zamonaviy tashxislash, korreksion metodikalarni t lim jarayoniga
diversifikatsiya qilish, t lim sifatini prognostik baholash, kvalimetrik tahlil etish,
monitoringini olib borish tendensiyalari kuzatilmoqda.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
257
Mamlakatimizda bu kabi amalga
shirilay tgan keng qamr vli isl h tlardan
k
vard maqsadga erishishda t lim s hasi muhim ahamiyat kasb etib, bu
jaray nda umumiy
lim tizimining natijaviyligi
liy t lim muassasalari fa liyati
samarad rligini inn vatsi n talablar as sida
shirib b rish vazifasini q
vazifani amalga
shirishda t lim-tarbiya jaray nini zam naviy tashkil etishda pedag gik
diagn stika imk niyatlaridan f ydalanish talab etiladi. T lim-tarbiya jaray nida k mil,
tuk ins nni gavdalantirish
rqali kreativ fikrl vchi, yangiliklarga intiluvchi, ir dasi
mustahkam, mehnatkash, mafkurasi aniq, m naviyati yuksak, s f vijd nli shaxsni kam l
t ptirish aktual muamm lar sirasiga kiradi. Chunki interfa llik as
-
sabatini amalda qar r t ptirmasdan turib,
nini inn vatsi n
tashkil etish imk niyatiga ega b
pedag gik diagn stika katta
ahamiyat kasb etadi va t lim jaray nini inn vatsi n j riy etishda pedag gik
diagn stikadan f ydalanish mexanizmlarini tak millashtirish as sida jamiyatning k mil
shaxsni tarbiyalash bilan iz hlanadi.
Zam naviy t lim va tarbiya jaray ni -
vatsi n maqsadga
y
liyatini tashkil qilishning inn vatsi n shakl, usul, v sita va
met dlarini egallaganligi, t lim mazmuniga m s ravishda inn vatsi n pedag gik
fa liyatini tashkil qila lishini taq z etadi.
Y shlarning ijtim iy, iqtis diy, huquqiy, siy siy, tibbiy, m naviy, shuningdek
t limiy manfaatlarini muh faza qilishga qaratilgan bir qancha q nunlar, farm nlar,
qar rlar va b shqa turdagi mey riy hujjatlar qabul qilindi. Bin barin, t lim jaray nini
inn vatsi n
tashkil
etishda
pedag gik
diagn stika
met dlaridan
f ydalanish
strategiyalarini tak millashtirish
rqali mamlakat t lim tizimida inn vatsi n
yalarni
keng tashkil etishga id
yalar va qarashlar tizimi tarkib t padi.
Pedag gik fa liyat ij diy izlanishni talab qiladigan murakkab jaray ndir.
Pedag gikdiagn stika ijtim iy hay tning ajralmas qismi b
jaray niga xizmat qiladi.
Pedag glarning t lim
luvchilarni d im kuzatib b rishining
q tashxislash
fa liyat his blanadi. Tashxislash axb r tlarni m lum k
rqali yi ish
mumkin.
S lishtirish- tashxislash jaray nning as siy tayanch nuqtasi his blanadi. Biz
hay tdagi har bir narsani kuzata turib, beixtiy r uni s lishtiramiz. K
tajribamizga m slab tahlil qilishni,unga bah berishni x hlaymiz. Shu maqsadda
x tiramizdagi xuddi shundayy ki shunga
lamiz. Faqat
kuzatishlarimiz emas,balki
m nidan
t
klassifikatsiyasiga y rdam berishi mumkin. Yangi kuzatishda s lishtirishga as s y
b
q b
riyadan f ydalanishga harakat qilamiz.
B
gik jaray ndagi xulqini kuzata turib,uning ldingi
xulqi y ki h zirgi kundagi va
shqa individning xulq-atv ri bilan,
kimningdir xulq haqidagi fikrlari bilan s lishtiramiz. Bu pedag gik diagn stikada
individual, ijtim iy y ki
b`yektiv s lishtirish n rmalari deb his blanadi.T lim
jaray nida esa t lim
luvchining m lum
darajasini b shqa t lim luvchining
sida k mpetensiya
rttirishdagi sal hiyati as sida
B
mumkin:
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
258
B shqa t lim luvchilarning ijtim iy s lishtirma natijalari bilan = n rma
Shu b
ning ldingi natijalari bilan = individual s lishtirman rma
Q
nlar) bilan =predmet s lishtirman rma
Fanda s lishtirma
vlar uchun f izli darajali shkala keng ishlatiladi.
Bu shkala y shlarning aniq bir h latga muv fiq guruh ichidagi h latini belgilaydi.
Masalan, b
u y ki bu q biliyati b
vkada 75-
egalladi, bundan k
sinfdagi 75 f iz b
bilan teng y ki ulardan
rtiq natijaga erishgan, Faqat 25 f iz
mir va
irinlar undan ham yuksak y ki unga
teng natijaga erishgan.
F izli shkalada
T-kattalik va intellect k effitsientini aniqlashda chekinish shkalalari keng q
T-
blanadi.
va standart chekinish 10 b
Tahlil. Tahlilda kuzatishning s lishtirma klassifikatsiyasidan chetga chiqiladi. Bu
tahlil sabablarni aniqlashga, ichki mexanizlar ichidagi xususiyatlarni belgilashga xizmat
qiladi.
Bash rat qilish. Pedag gik diagn stika d irasida pedag g s lishtirish va tahlilda
lingan natijalarni b shqa shar it va kelajakda q
muayyan bilimni q
g kuzatuv
lib b rib,
b
ul tida ham takr rlay lishga q dirligini,
zim b
k etishga tayy r ekanligini aniqlay lishi
kerak.
Ushbu
n tarbiya v sitasi sifatida asarida pedag gik
diagn stikani rejalashtirish, tashkil etish, interpretatsiya qilish singari t
as siy
tashxislashning y piq izchilligi sifatida tushuniladi [5].
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Abdullayeva Sh.A.t lim diagn stika.-T: Fan va a b r t te n l giyalari, 2010.-
278 bet.
2.
Abduq dir v
A.,Pardaev
A.
Pedag gikte n l giyalarga id
atamalarningiz hlilu ati. T: Fan vate n l giyalar,2012. 44 b.
3.
A
a
a
a
a.
y
a
a
a a
a
4.
Asad v Yu.M.,Turdiev N.,Akbar va S.,Temir v D.,Babadjan v S.t lim
luvchilarda k mpetensiyalarning shakllanganligini diagn stika va k rreksiyalash
met dikasi.-T: Q ri Niy ziy n midagi
ZPFITI b sma
nasi,2016.-158 b.
5.
a
a
O
a
a
http: // dugward. Ru / library / pedag g/ ushinskiy chel vek.
