Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
452
INULA L. TURLARINING TURLI EKOLOGIK MINTAQALARDA
TARQATISHI.
-
ADU tayanch doktoranti
Gapparov Faxriddin Sharobiddinovich
Raxmataliyev Abdulla Fozilovich
Botanika instituti Molekulyar Filogeniya
va Biogeografiya laboratoriyasi kichik ilmiy xodimi.
Botanika instituti Molekulyar Filogeniya va
Biogeografiya laboratoriyasi. mail: ziyo-nur87@mail.ru
Annotatsiya.
Inula
L. turkumi vakillari
hisoblangan
Inula glauca
C.Winkl.,
Inula grandis
Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.,
Inula
helenium
L,
Inula macrolepis
Bunge,
Inula rhizocephala
Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.,
Inula rhizocephala Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.
turlarining ekomintaqalar bo yicha
tarqalishi haqida olib borilgan tadqiqotlarning natijalari uchun tahlillar keltirilgan.
Ekomintaqa,
Inula
L. endemik, ildizbosh andiz.
Abstract.
This article presents analyzes of the results of studies on the distribution
of
Inula glauca
C.Winkl.,
Inula grandis
Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.,
Inula helenium
L,
Inula macrolepis
Bunge,
Inula rhizocephala
Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.,
Inula
rhizocephala Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.
, which are representatives of the
Inula L
.
genus distributed in Central Asia, by ecoregions.
Keywords
. Ecoregion,
Inula
L., endemic, root-shaped
Inula
Inula grandis
Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey. turi
hududlari Surxon-
[
3
]
-ichak trakti kasalliklari, brutsellyoz kasalliklarini davolashda
periduodenitni, surunkali ich qotishni qaynatma bilan davolashda klinik tadqiqotlar ijobiy
natijalarga erishilgan, ayniqsa oshqozon saratonini davolashda sezilarli yaxshilanishlar
kuzatilgan[
4, 5
].
Inula helenium
-Oloy,
[
3
].
Inula helenium
[
6
].
Inula
L. turkumi turlari
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
453
Material va metodlar.
ekomintaqalari xaritasidan mamlakatning quruqlik ekologik hududlari chiqarildi. Bu
-2022
dasturi(v.9.9.0.225-
sharoitida turlarning tarqalishini tahlil qilish imkonini berdi. Bundan tashqari, turlarning
ekomintaqalari
o ziga xos botanika xususiyatlari va geografik omillarini hisobga olgan holda turlarning
beruvchi tasniflash tizimini taqdim etadi. Ushbu metodologiya birlamchi dala
ma lumotlarini ham, biologik xilma-xillik to g risidagi ommaviy malumotlarni ham
birlashtirishga imkon berdi. Natijada
Inula
L. turlarning o rganilayotgan hududda
tarqalishining ishonchli tahlilini ta minladi.
Natijalar.
Inula
Inula
L. turlarining xaritasini
shakllantirdik (Figure
1
).
-
Gissaro-
Alai open woodlands - GAOW) da
Inula
L. turkumining 6 ta turlari uchrashi aniqlandi.
Oloy-
Alai-Western Tian Shan steppe - AWTSS) da 4 ta
Badghyz and Karabil semi-
desert - BKSD), Tyan -
steppe
meadows
TSMSM), Tyan-
conifer forests
cho'llari va tundra (Pamir alpine desert and tundra - PADT) va Oltoy yaylovi va yarim
-desert - ASSD) ekomintaqalarida esa 1 ta tur uchrashi
aniqlandi.
Osiyoning 8 ta ekomintaqasida turli balandlik diapozonlarida
Inula
aniqladik.
Inula grandis
Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey. 7 ta,
Inula rhizocephala
Schrenk
ex Fisch. & C.A.Mey. 6 ta,
Inula helenium
L. 3 ta,
Inula macrolepis
Bunge 2 ta,
Inula
glauca
C.Winkl
.
va
Inula rhizocephaliformis
Kamelin & Turak. 1 ta mana shu
ekomintaqalarda uchrashi aniqlandi.
Figure 1.
ida
Inula
L. turlari uchrashi
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
454
Inula
L. turlarining
fazoviy tarqalishini xaritasini shakllantirdik
uchratmasligimiz mumkin. Shunday turlar
Inula
L. turkumida ham topiladi.
Xulosa.
Asteraceae oilasi muhim ahamiyatga ega. Buning
Inula
L.
shunday turkumlardan biri hisoblanib, bu oilaning eng katta turkumlaridan biridir.
Inula
grandis
Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey. va
Inula helenium
L. turlari dorivorligi sababli bu
ekomintaqalaridagi tarqalishi turlarning muayyan atrof-muhit sharoitlariga moslashishini
-
Hisor-
-Oloy
1993.
453-
-
-367
grandis
.
Available
from
https://www.researchgate.net/publication/
369508081_IZUCENIE_
Processa_ekstrakcii_seskviterpenovyh_laktonov_iz_kornej_inula_grandis
[accessed
Nov
27 2023].
4. Andiz o'simligining kimyoviy tarkibi va tibbiyotda qo'llanilishi - Axmedova Z.Q,
Sh.M. Qirg'izov (
Published:
06.14.2022)
https://2ndsun.uz/index.php/yt/article/view/410
.
5. Thiers, B. Index Herbariorum: A Global Directory of Public Herbaria and
Associated Staff ; New York Botanical Garden: New York, NY, USA, 1998. Available
online:
http://sweetgum.nybg.org/science/ih
(accessed
on
11
August
2022).
https://plant.depo.msu.ru/
.
6 Plants of the World Online.
https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:329837-2
.
