Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
440
SAHNA MADANIYATI-AHLOQ KO`ZGUSI
D.Mo`minova.
Andijon davlat universiteti
Musiqa - inson ma naviy olamining tarjimoni, u inson tuyg`usiga ta sir etish bilan
kishini ma naviy jihatdan tarbiyalaydi.
ayniqsa yoshlarga ko`tarinki ruh berishi, ularni ijodkorlikka, bunyodkorlikka yo`naltirishi
bilan ahamiyatlidir.
Yangi O`zbekiston a
O`zbekiston
Respublikasi Prezidentining 2022-yil 3-fevralda chiqargan :
sohasini yanada rivojlantirishga doir qo`shimcha chora-
buning yorqin misolidir. Ko`rilgan chora-tadbirlar natijasi o`laroq tarixan qisqa davr
asrlik musiqiy meros vositasida esttik tarbiyalash muammosi alohida dolzarblik kasb
-axloqiy
jihatdan ye
Sahnada ijro etilayotgan har bir asarning maqsad va g'oyasi tomoshabinni befarq
albatta sahnaviy madaniyatga egadir.
ijrochilar birinchi navbatda sahnani botiniy va zoxiriy xususiyatlarini mukammal
bilishlari zarur.
Ijrochilar elning ko`z o`ngida barchaga ibratli kishi sifatida faoliyat olib borganlar.
Ijro jarayoning o`zi ham, ularni yurishda, turishda, o`tirishda, kiyinishda, ijroda va
tinglovchiga bo`lgan munosabatlarda risoladagidek odobli, axloqli, nozik didli, nazokatli,
chiroyli, fayzli va samimiy bo`lishini taqozo etadi. Bularning barchasi ijrochining ijro
madaniyatiga xos jihatlardir.
Yoshlarda go`zallikni his qilish va qadrlash kabi sifatlarni tarkib toptirishda sahna
madaniyatining alohida o`rni borligini birinchi Prezidentimiz 2010 yil 29 avgust kuni
V.A.Uspnskiy nomidagi ixtisoslashtirilgan akadmik musiqa litseyi ochilishida -
durdonalarimizni dunyo miqyosiga olib chiqishimiz kerak. Yevropa madaniyatini
rivojlantiruvchi davlatlar talaygina, l
-
tarbiyalash uchun yordam beradigan xatti-harakatlari va psixologik munosabatlari,
ijrochida, shuningdek, taqdim etilgan badiiy materialga har ikki tomonning (ijrochi va
tomoshabin) qiziqishi majmuini o`z ichiga oladi.
Sahna madaniyati tashqi ko`rinishdan boshlanadi.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
441
Ijrochilik janrining o`ziga xos xususiyati shundaki, u nafaqat ijroni, balki butun
ifodali vositalarni ham o`z ichiga oladi.
Ular orasida ijrochining aktyorlik mahorati muhim o`rin tutadi. Yaratilgan badiiy
obrazning yorqinligini oshirishga xizmat qiluvchi qo`shimcha ekspressiv vositalar
tomonidan yaratilgan badiiy obrazni buzmasligi kerak.
Ijrochining aktyorlik mahoratida fantaziya va tasavvur katta ahamiyatga ega.
Ijrochining ichki dunyoqarashi qanchalik yorqin bo`lsa, ijro omma tomonidan shunchalik
hissiy munosabat uyg`otadi. Musiqa va matn yordamida musiqachi-ijrochilar
tomoshabinlar bilan juda ochiq muloqot qilishadi.
Sahna bu sehrli joyki, unda ijodning sirlari va onlari namoyondir.
Ijrochida, shuningdek, taqdim etilgan badiiy materialga har ikki tomonning (ijrochi
va tomoshabin) qiziqishi. Bunday muammoni hal qilishda yaxshi natijaga erishish uchun
ijrochidan muayyan xulq-atvor xususiyatlariga ega bo`lish, materialni taqdim etish uslubi
va ijrochining sahnaga munosabatini talab qiladi.
I.
Sahna madaniyatiga quyidagilar kiradi:
II.
taqsimlash, muvozanat hissi; muvofiqlashtirish);
Turli teatrlarda tasdiqlangan sahna harakati tafsilotlari bir-biridan farq qilishi
mumkin, lekin asosan ular 3 asosiy turga bo`linadi:
Ayni paytda kasbiy musiqa qatlami yangi bosqichga yuksaldi, musiqa ilmi alohida
fan sifatida uzil-kesil shakllandi. Bu davrga kelib kasbiy musiqachilarning maqomi
baland bo`lganligini, sahna madaniyati yanada yuksalib borayotganligining guvohi
bo`lamiz.
-
xirgoyi qilishlari bejiz emas. O`lmas sarchashmalarimiz sanalmish urf- odatlarimiz,
qadriyatlarimiz, marosim va udumlarimiz, o`lan va yor- yorlarimiz o`zbek xalqining
nechog`liq madaniyat sohiblari bo`lganligidan dalolatdir.
1. O`zbekiston
Respublikasi
Prezidentining
2022-yil
3-fevralda
chiqargan :
-
2.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
442
4. U.Qoraboyev, G`.Soat
2011
5. Jahongir Mamatqosimov. Ommaviy bayramlar rejissurasida sahna madaniyati.
