Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
333
T
LIM MUASSASALARI RAHBARLARIDA TANQIDIY FIKRLASHNI
RIVOJLANTIRISH
Nigmatova Mo`tabarxon Xusanovna Q qon universiteti
T lim muassasalarining boshqaruvi y nalishi magistranti
Annotatsiya:
Tanqidiy fikrlash t lim muassasalari rahbarlari uchun juda muhim
mahoratdir, chunki ular murakkab muammolarni hal qilish va
z tashkilotlarining
kelajagiga t sir qiluvchi qarorlar qabul qilish demakdir. Ushbu maqola t lim
muassasalari rahbarligida tanqidiy fikrlashning ahamiyatini, uning rivojlanishiga hissa
q shadigan omillarni va rahbarlar orasida ushbu mahoratni oshirish uchun ishlatilishi
mumkin b lgan strategiyalarni
rganadi.
Kalit s zlar:
Tanqidiy fikrlash, T lim muassasalari rahbarlarida tanqidiy
fikrlashning ahamiyati, Tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga yordam beruvchi omillar,
T lim muassasalari rahbarlarida tanqidiy fikrlashni rivojlantirish strategiyalari
Tanqidiy fikrlash bu qiziquvchanlik va tadqiqot usullaridan foydalanish demakdir.
Pedagogika va psixologiyaning vazifasi mustaqil fikrlaydigan va ijtimoiy munosabatlarga
kirisha oladigan shunday shaxsni tarbiyalashdan iborat b lib, bu shaxsning jamiyat
hayotida faol ishtirok etishini nazarda tutadi. Pedagogik avtoritarizmdan voz kechish, sodir
b layotgan voqealarni baholashda bir tomonlamalik t lim tizimida turli xil ilmiy
izlanishlarni talab qildi, ular orasida
quvchilarning fikrlash qobiliyatini rivojlantirish
muammosi muhim
rin tutadi.[1]
T lim muassasalari rahbarlarida tanqidiy fikrlashning ahamiyati:
T lim
muassasalari rahbarlari
z tashkilotlarining qarashlari, vazifalari va maqsadlarini
shakllantirish uchun mas'uldirlar. Ular m lumotni tahlil qilishlari, dalillarni baholashlari
va ijobiy
zgarishlarga olib keladigan va
quvchi- talabalar natijalarini yaxshilaydigan
asosli qarorlar qabul qilishlari kerak. Tanqidiy fikrlash rahbarlarga farazlarni shubha ostiga
olish, bir nechta istiqbollarni k rib chiqish va noaniqlik sharoitida muammolarni samarali
hal qilish imkonini beradi.
J.Braus va D.Vund tanqidiy fikrlashni nimaga ishonish va nima qilish kerakligini
hal qilishga qaratilgan oqilona aks ettiruvchi fikrlash deb t riflaydilar. Ularning fikriga
k ra, bu aql -idrokning chiyillashi, y ni ularning nuqtai nazarini va boshqa fikrlarini
shuningdek,
zlarining not
ri qarashlaridan voz kechish qobiliyatini aks ettiradi.[2]
Tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga yordam beruvchi omillar:
T lim
muassasalari rahbarlarida tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga bir qancha omillar yordam
beradi. Birinchidan, rasmiy t lim va kasbiy rivojlanish dasturlari rahbarlarga reflektiv
amaliyot bilan shu ullanish, tengdoshlar bilan muloqot qilish va murakkab muammolarni
tahlil qilishning yangi strategiyalarini
rganish imkoniyatini berishi mumkin. Ikkinchidan,
turli nuqtai nazarlar va tajribalar bilan tanishish rahbarlarning tafakkurini kengaytirishi va
ularning taxminlariga qarshi chiqishi mumkin, bu esa yanada nozik qarorlar qabul qilishga
olib keladi. Va nihoyat, intellektual qiziqish, innovatsiya va tavakkalchilikni qadrlaydigan
q llab-quvvatlovchi tashkilot rahbarlari orasida tanqidiy fikrlash k nikmalarining
sishiga yordam beradi.
T lim
muassasalari
rahbarlarida
tanqidiy
fikrlashni
rivojlantirish
strategiyalari:
T lim muassasalari rahbarlarining tanqidiy fikrlash qobiliyatini oshirish
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
334
uchun bir nechta strategiyalardan foydalanish mumkin. Birinchidan, rahbarlar
zlarining
kuchli tomonlarini va rivojlanish sohalarini aniqlash uchun doimiy ravishda
z- zini
baholash va mulohaza yuritishlari mumkin. Shuningdek, ular yangi tushunchalar va
istiqbollarga ega b lish uchun hamkasblar, murabbiylar va manfaatdor tomonlardan fikr-
mulohazalarni izlashlari mumkin. Ikkinchidan, rahbarlar tanqidiy fikrlash qobiliyatlari va
strategiyalariga qaratilgan
seminarlar, konferentsiyalar kabi kasbiy rivojlanish
imkoniyatlarida ishtirok etishlari mumkin. Nihoyat, rahbarlar ochiq muloqot, munozara va
yangi
oyalarni
rganishni ra batlantirish orqali
z tashkilotlarida tadqiqot
madaniyatini yaratishi erishadilar.
Xulosa qilib aytganda, tanqidiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish t lim
muassasalari rahbarlari uchun zamonaviy t lim landshaftining murakkabliklarida harakat
qilishda muhim ahamiyatga ega. Mulohaza yuritish amaliyoti bilan shu ullanish, turli
nuqtai nazarlarni izlash va tadqiqot madaniyatini rivojlantirish orqali rahbarlar ongli
qarorlar qabul qilish, muammolarni samarali hal qilish va
z tashkilotlarida ijobiy
zgarishlarni boshlash qobiliyatini oshirishi mumkin. T lim muassasalari rahbarlarida
tanqidiy fikrlash k nikmalarini rivojlantirishga ustuvor ahamiyat qaratish orqali biz
muassasalarimizni kelajak vazifalariga javob berish uchun yaxshi jihozlashga va barcha
quvchilarga yuqori sifatli t lim berishini t minlanishiga erishamiz.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
ff r v Must qil fikrl shg
rg tish bugungi kund t
s siy
v zif l rid n biridir. B shl n i h t
li. 2012 y. 9 s n
2.
Zagashev I. O., Zair-Bek S. I. Tanqidiy fikrlash: rivojlanish texnologiyasi. -
SanktPeterburg: "Alyans" Delta "nashriyot uyi, 2003.- 284 b.
