Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
311
BOSHQARUV PSIXOLOGIYASI VA BU BORADAGI ILMIY
YONDASHUVLAR
Musaxanova Nargiza Botirjonovna
Q qon unversiteti
T lim muassasalari boshqaruvi y nalishi magistranti:
Annotatsiya:
Ushbu
maqolada
boshqaruv
psixologiyasining
dolzarbligi,
muammolari, bolalar psixologiyasi va iqtisodiy psixologiyalarning pedagogik-psixologik
jihatlari yoritilgan. Boshqaruv psixologiyasi
psixologiya fanidagi boshqarish
faoliyatining psixologik qonuniyatlarini o`rganuvchi soha.
Kalit s
boshqaruv, rahbar, boshqaruv sifatlari, rahbarning liderlik
xususiyatlari.
:
Abstract:
This article highlights the relevance, problems of management
psychology, pedagogical and psychological aspects of child psychology and economic
psychology.
Key words:
management, leader, management qualities, leader's leadership
qualities.
boshqa, odamlarning shaxsiyatiga tegish butunlay boshqa narsa. Odamlar ish yuzasidan
-teng huquqqa ega
ekanini aslo esdan chiqarmang. ... Barchamiz yaxshi bilamiz, xalqimiz oriyatli, nomusli
xalq. Xalqimiz barcha narsaga chidashi mumkin, lekin takror-takror aytaman, adolatsizlik
va nohaqlikka chiday olmaydi. Haqiqiy rahbar, haqiqiy takchi odamlarning bardoshini
sinash uchun emas, balki ularga munosib shart-sharoit yaratib berish uchun rahbar etib
-
abatni talqin etadi. Mazkur munosabatda
tizimning tashkiliy qismi itoatliylik tushunchasi bilan xarakterlanadi. Boshqaruv
psixologiyasi ichida amal qiluvchi itoat tamoyili boshqaruv psixologiyasi fanida
subordinatsiya deb ataladi. Ushbu ibora orqali tizimning markazlashganligi nazarda
tutiladi. Subardinatsiya tushunchasidan kelib chiquvchi 100 munosabatlar tashkilot
xodimlari, ishchilar xulqida itoat va ijro etish shakllari nazarda tutiladi. Boshqaruv
psixologiyasi fanidagi asosiy tushunchalardan biri, bosh
-
alakalarini egallashi, xodim hamda
ishchilar boshqaruvidagi asosiy mavzulardan biriga aylanadi. Boshqaruv psixologiyasi
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
312
tushunchasi nafaqat tashkilot va korxonalarda balkim yuqorida takidlanganidek bir qancha
faoliyat jarayonlarida mavjud ekanligini biz inkor eta olmaymiz.
boshqaruvning ikki tashkiliy-texnikaviy va ijtimoiy-iqtisodiy tomonlarini hisobga olgan
-
mahsulot tayyorlashda mehnat taqsimoti va kooperatsiyasi bilan ajralib turadi. Ijtimoiy-
maqsadlarini belgilaydi. Tashkiliytexnikaviy boshqaruv mehnat unumdorligi va ishlab
chiqarish samaradorligining oshishi uchun sharoit yaratishga imkon beruvchi faoliyat
turidan iboratdir. Ijtimoiy-iqtisodiy boshqaruvning maqsadi ishlovchilar samarali mehnat
qilishi uchun sharoit yaratish, ularni iijtimoiy himoya qilishning ishonchli umumdavlat
tizimini shakllantirish, bandlikni t minlash va aholining kam t minlangan qatlamlarini
-quvvatlashdan iboratdir.
Boshqaruv munosabatlari ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlarning ajralmas qismi
sirning murakkab majmuyini ifodalaydi, demak, boshqaruv bu, engavvalo,
egadir. Predmet fanning qaysi sohaga tegishli ekanligini belgilaydi. Nazariya bu sohada
usullari nazariyadan kelib chiqqan holda kishilar ilmiy va amaliy faoliyati qanday amalga
Boshqaruv ilmi Ikkinchi jahon urushi davrida Angliyada olimlar guruhi fuqarolar
joylashtirish, kemaga qarshi
bombalarni portlatish chuqurligini va transport karvonlari kabi murakkab harbiy
masalalarni
qisman, sanoat revolutsiyasi davrida yaratilgan texnikaning afzalliklaridan foydalanishga
edi. Bugungi kunda boshqaruv ilmining model
va usullari quyidagi masalalarni hal qilishda ishlatiladi: shaharlarda transport oqimlarini
boshqarish va ayroportlarda harakat jadvalini optim izatsiyalashda, universitetlarda sinf va
auditoriyalar ish jadvalla
mollarni boshqarishda, mahsulotlarning yangi turlarini ishlab chiqarishda, turli xil
mahsulotlarning
reklamasiga
xarajatlarni
taqsimlashda,
moddiy
t minlashni
rejalashtirishda, zavodda turli xil mahsulotlami ishlab chiqarish uchun asbobuskunalar va
- bugungi vaqtga
alternativ qarorlarning potensial
oqibatlarini obyektiv solishtirishga imkon beradigan aniqlashning yagona tizimlashtirilgan
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
313
usuli. Devid B.Xers t
odamlar va material resurslami jalb etish uchun tanlab olishi kerak. Buning uchun u qisqa
va barqarorligi t rifiga ishonishi kerak.
bu maqsadlarga moslashgan va kuchli tahliliy vosita sifatida murakkab vaziyatlarda qaror
Boshqaruv nazariyasi asoschilari Teylor, Ford, Gilbert, Emerson, Fayol va
maktab nomini olgan. Bu maktabning vujudga kelishida amerikalik muhandis va
darajalarini - AQSH (Bestlegem)dagi yirik metallurgiya korxonasining kichik
lgan lavozimlarni egallagan.
U birinchilar qatorida ishlab chiqarishning ayrim jarayonlarini tashkil etish hamda
korxonalarini m
Teylor mehnat jarayonlarini maxsus funksional boshqarish zarurligini asoslab berdi,
jismoniy mehnat bilan bir qatorda ishlab chiqarishni tashkil etishni tarkibiy unsurlarga
-
-partish ishlash
mumkin emasligi, har bir narsa oldindan qilingan, ishning barcha shartlari va usullari
i faoliyatga ijobiy t
tashkil etish shakllari, uslublarini ifodalovchi nazariy va amaliy tam oyillari majmuyidan
iborat.
rahbar shu faoliyatni samarali boshqarishda nafaqat ishlab chiqarishga, qolaversa, butun
iqtisodiyotning rivojlanishga katta t
im vazifasi,
deb t kidlaydi Birinchi Prezidentimiz Islom Karimov, hayotimizning barcha sohalarida,
ayniqsa, boshqaruvda, respublikamiqyosida, viloyat, tuman, qishloq va mahallalarni
bilimdon, ishbilarmon odamlarni topish, ularga ishonch bildirishdan iborat.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Abdurasulov, Muhammad. "The role of creativity in the management of human
resources in the development of innovative industries." 2019.
2. Amabile, T. M. (1996). Creativity in context: Update to the social psychology of
creativity. Westview Press.
3. Kholikov, Ibrahim. "Increasing learning based on Uzbek national spirituality in
the current period of innovative development in the social-enlightenment system." 2020.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
314
4. Mumford, M. D., Scott, G. M., Gaddis, B., & Strange, J. M. (2002). Leading
creative people: Orchestrating expertise and relationships. Leadership Quarterly, 13(6),
705-750.
5. Nurmatova, Gulchehra. "The Importance of Creativity in Human Resource
Management: Innovation Development in Uzbekistan." 2018
