Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
300
BOSHQARUVDA RAHBAR KREATIVLIGINING AHAMIYATI
Q qon universiteti
T lim muassasalari boshqaruvi y nalishi magistranti
Annotatsiya:
Ushbu maqolada boshqarishda rahbar kreativligining ahamiyati,
rahbar shaxsida shakllantirilishi zarur b lgan xususiyatlar haqida s
rahbarga q yiladigan talablar misollar yordamida tahlil qilinadi.
Kalit s zlar:
Inson resurslari, takchilik, kreativlik, tashabbus, menejment.
:
Abstract:
This article talks about the importance of creativity of the leader in the
management of human resources, the characteristics that need to be formed in the
personality of the leader. The concepts of "Management of human resources" and
"Employee management" are compared, and the requirements for the leader are analyzed
using examples.
Key words:
Human resources, leadership, creativity, initiative, management.
Inson resurslari bu - tashkilotda ishlaydigan malakali mutaxassislardir. Inson
resurslarini boshqarish aslida xodimlarni boshqarish b lib, korxonaning aktivlari b lgan
zan inson kapitali deb
ataladi. Ammo u xodimlarni boshqarish bilan t la ma;noda bir tushuncha emas.
tushunchasi boshqarishning strategik jihatlarini,
shuningdek sotsial rivojlanish masalalarini o`z ichiga oladi va ularga ustivorlik beriladi.
Inson resurslarini boshqarish (Human Resources Management - HRM, yoki oddiygina HR)
tashkilotning shu rda ishlaydigan odamlarni yollash, boshqarish va q llab-quvvatlashga
qaratilgan ichki siyosati yoki ichki kompleks funksiyasi hisoblanib, inson faoliyatiga t sir
qiluvchi barcha jarayonlar va dasturlar HR ning bir qismidir.
Inson resurslarini boshqarish funksiyalari quyidagilarni nazarda tutadi:
Inson resurslari uchun asosiy mas'uliyatni
z zimmasiga olgan shaxs.
Xodimlarga b lgan talablarni aniqlash.
Muammoni tahlil qilish: mustaqil pudratchilar xizmatlaridan foydalanishga
arziydimi yoki
z ishchilarini yollashi kerakmi?
Xodimlarni tanlash va tayyorlash.
Tashkilot uchun raqobatdosh ustunlikni t minlovchi eng yaxshi xodimlar.
Shaxsiy brend va tashkilot brendining tashuvchi eng yaxshi xodimlar.
Xodimlarga nafaqa t lash b yicha moslashtirilgan faoliyat.
rgatish.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
301
Tashkilotda HRM siyosatini yaratish va yuritish.
HR ning asosiy strategik funksiyalari korxona va biznes strategiyasini
muvozanatlash; tashkilot jarayonlarining reinjiniringi; tashkilot xodimlari bilan
zaro
axborot aloqasi,
zgarishlarni boshqarishdir. HR menejeri tashkiliy
takchilik va
boshqaruv madaniyati monitoringi uchun javobgar hisoblanadi. HR makonda farq qilishi
mumkin b lgan bandlik va mehnat qonunlariga rioya qilishni t minlaydi.
Inson resurslarini boshqarish t rtta taktik funktsiyaga ega:
1.
Xodimlar bilan t minlash.
2.
Xodimlarni
qitish va rivojlantirish.
3.
Motivatsiyani boshqarish.
4.
Texnik xizmatlar.
Kadrlar t minotiga potentsial xodimlarni intervyu, ilovalar, tarmoqlar va boshqalar
orqali ishga tanlash va yollashni
z ichiga oladi.
rgatish va rivojlantirish malakali
xodimlarni uzluksiz rivojlantirish jarayonidagi navbatdagi qadamdir. Motivatsiya
xodimlarning yuqori mahsuldorligini t minlash kaliti hisoblanadi. Bu funksiya ishchilarga
berilgan imtiyozlar, faoliyatni baholash va mukofotlarni
z ichiga olishi mumkin. Oxirgi
funksiya - xizmat k rsatish - ularning sadoqatini va tashkilotga sodiqligini saqlashni
z
ichiga oladi.
HRM inson resurslari b yicha mutaxassislarga yangi xodimlarni samarali
tarzda
qitish imkonini beradi. Texnologiya sifatida paydo b lgan HRM endi ilmiy soha
b lib, ontologik tavsiflardan foydalanishni talab qiladi.
Mavjud xodimlarni baholashda . Eng avvalo ularning shakllanishiga ta`sir etuvchi
tashqi omillarga , xususan mehnat bozoridagi vaziyatga e`tiborni qartmoq lozim. Zero,
mehnat bozoridagi holat ko`p jihatdan quydagilarga bog`liq:
-
Aholi soni, yoshi, jinsi salmog`idagi o`zgarishlarga;
-
Tarmoq va hududiy bandlikdagi o`zgarishlarga ;
-
Qo`shimcha ishchi kuchini yollash darajasiga ;
-
Ishlab chiqarish hajmi, tarkibiva o`sish suratiga;
-
Mehnat resurslarini boshqarish usuliga va hk.
Mehnat resurslariga bo`lgan talabni rejalshtirish xodimlarni rejalashtirish
jarayonining boshlang`ich bosqichi bo`lib, uni tuzishda quydagi ma`lumotlar asosiy
vazifani o`ynaydi
-
Mavjud va rejalshtirilayotgan ish joylari
-
Tashkiliy va tehnik tadbirlar rejasi
-
Shtatlar ro`yhati va bo`sh lavozimlarni to`ldirish rejasi
Davlatning kadrlar siyosati ijtimoiy voqealik sifatida boshqaruv sub`yektining
jamiyat maqsadlariga erishishning ta`minlaydigan xodimlar shaxsiy sifatlari va
salohiyatini shakillantirish hamda jamiyat tomonidan talab etishini ta`minlashga qaratilgan
strategiyadir. Davlatning kadrlar siyosati o`z tizimiga ega bo`lib , u kadrlar siyosati
sub`yekti , vositasi, ob`yekti shuningdek muhit (ijtimoiy sharoit, jamiyat) kabi muhim
elementlarga egadir.
Bugungi globallashuv jarayonida inson resurslarini boshqaruvchi rahbar oldiga
qator talablar q yiladi. Rahbar zamonaviy bilim va malakalarni egallash bilan bir qatorda
zida bir qancha xususiyatlarni shakllantirgan b lishi lozim. Ular:
-
Yetakchi
-
Novator
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
302
-
Ruhlantiradi
-
O`z maqsadlarini amalga oshiradi;
-
Faoliyat asosi-tassavur etish;
-
Izdoshlarga tayanadi;
-
Extiroslardan foydalanadi;
-
Ishonadi;
-
Tashabbusga turtki beradi;
-
Tashabbuskor;
-
Qarorlarni voqealikga aylantiradi;
-
To`gri ish qiladi;
-
Ardoqqa sazovor
Tahlillar shuni k rsatadiki, umumiy va xususiy inson salohiyatini
shakllantirish mexanizmlari
tarli darajada ishlab chiqilsa, inson kapitali va resurslari
darajasi
ssa, rahbar talabi qilinayotgan darajadagi kreativlikka ega b lsa tashkilotning
raqobatbardoshligi ortadi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Kibanov A.Ya. Tashkilotning xodimlarni boshqarish: Darslik.
4-nashr,
q shimcha. va qayta ishlangan. - M., 2010 yil.
2. Vesnin V.R. Xodimlarni boshqarish: nazariya va amaliyot: Darslik. - M., 2009
yil.
3. Ricky W.Griffin. Fundamentals of Management. Eighth Edition. 2015 Cengage
Learning products are represented in Canada by Nelson Education, Ltd.p. 547.
4. Bazarov T.Yu., Eremina B.L. Xodimlarni boshqarish: Q llanma.
2-nashr,
qayta k rib chiqilgan. va q shimcha M.: UNITI, 2002 yil
