Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
230
PEDAGOGIK INNOVATSIY
T
LIM SIFATINI OSHIRISHNING
MUHIM OMILI
Qambarova Barno
Abu Ali Ibn Sino nomidagi
Andijon jamoat salomatligi texnikumi
qituvchisi
Annotatsiya
: Maqolada oliy t lim muassasi talabalarining innavatsion
texnalogiyalarni amaliy faoliyatda q llay olish muam
b
-
masalalari aks ettirilgan.
Kalit s zlar:
quv
:
-
-
-
Abstract:
The article reflects the problem of students of higher education
institutions using innovative technologies in practical activities. Currently, issues of
organizing classes using problematic educational technologies in the development of
social-edagogical competence of future primary school teachers are reflected.
Key words:
Problem-based education, social competence, problem-based situation,
educational process, problem-based and interactive, artistically expressive, enigmatic.
Innovatsiya s zi kundalik hayotimizga shunday kirib bordiki, bugun u
zi inglizcha b lib
noni bildiradi, y ni tizim ichki tuzilishini
zgartirish, deb t riflanadi. Innovatsiya amaliyot va nazariyaning muhim qismi b lib,
ijtimoiy-madaniy
harakat
tizimidir.
Innovatsiyalar dolzarb, muhim ahamiyatga ega b lib, bir tizimda shakllangan yangicha
yondashuvlardir. Ular tashabbuslar va yangiliklar asosida tu ilib, t lim sifatini
rivojlantirish
uchun
ham
istiqbolli
hisoblanadi.
Shu nuqtai nazardan olib qaraganda, t lim tizimidagi innovatsiyalarni quyidagicha
tasniflash mumkin:
faoliyat y nalishiga qarab (pedagogik jarayondagi, boshqaruvdagi);
kiritilgan
zgarishlarning tavsifiga k ra (lokal, modulli, tizimli);
kelib chiqish manbaiga k ra (shu jamoa uchun ichki yoki tashqaridan olingan).
K rinib turibdiki, innovatsiyalar bir necha muammo kesishgan paytda vujudga
keladi va yangi masalalarni hal qiladi, pedagogik jarayonning uzluksiz yangilanib
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
231
ana shu yangilikni amaliyotga joriy etish jarayonidir. Yangilik
bu alohida olingan shaxs
uchun yangi b lgan
oyadir, bu
ahamiyat kasb etmaydi, biz uni vaqt b yicha
yangilik ochilgan payt yoki undan
birinchi marta foydalanilgan paytda aniqlaymiz. Yangilikni joriy qilish predmet
mazmuniga k ra uchta asosiy guruhga b linadi:
1)texnik- texnologik;
2) mahsuliy;
3) ijtimoiy.
Kuzatishlar va tahlillar shuni k rsatmoqdaki, t lim tizimidagi har qanday yangilik
innovatsiya b
rtasidagi asosiy farqlarni k rsatib
tish zarur. Buning uchun islohot faoliyatining aniq
shakli, mazmuni va k lami asos b lib xizmat qiladi. Agar faoliyat qisqa muddatli b lsa
va yaxlit tizim xususiyatiga ega b lmasa,
z oldiga muayyan tizimdagi faqat b zi
elementlarini
zgartirishni vazifa qilib q ygan b lsa, u holda biz novatsiya bilan
muloqot qilayotgan b lamiz. Agar faoliyat m lum konseptual yondashuv asosida amalga
oshirilayotgan b lsa va uning natijasi
sha tizim rivojlanishiga yoki uning prinsipial
zgarishiga olib kelsagina innovatsiya, deya olamiz.
Har ikkala tushuncha mezonlari quyidagicha: novatsiya amaldagi nazariya doirasida
amalga oshiriladi, k lam va vaqt b yicha chegaralanadi, metodlar yangilanadi va natijasi
avvalgi tizimni takomillashtiradi. Innovatsiya esa tizimli, yaxshi va davomli b ladi,
m
t la yangilaydi. Bunda faoliyatning yangi y nalishlari ochiladi, yangi texnologiyalar
yaratiladi, faoliyatning yangi sifat natijalariga erishiladi, natijada amaliyotning
zi ham
yangilanadi.
Innovatsiyaning amaliyotga kiritilishi innovatsion jarayonlarda amalga oshiriladi.
Innovatsion jarayon deb
innovatsion
zgarishlarga tayyorgarlik k rish va uni amalga
oshirish jarayoniga aytiladi.Innovatsion jarayon
bu pedagogik yangiliklar, bu
yangiliklarning pedagogik hamjamiyat tomonidan
zlashtirilishi va ulardan ilmiy asosda
amaliyotda samarali foydalanishning
zgarib boruvchi yaxlitligidir. T lim jarayonidagi
innovatsion
zgarishlar, t lim tizimiga har qanday yangilikning kiritilishi bevosita
qituvchi faoliyatini yangilash va
zgartirish orqali amalga oshirilishi ham atroflicha
rganilgan. T limda innovatsion faoliyat
bu uzluksiz ravishda yangiliklar asosida
ishlash b lib, u uzoq vaqt davomida shakllanadi va takomillashib boradi. Yuqoridagilarga
asoslangan xolda pedagog innovatsion faoliyatni asosiy belgilarini quyidagilar deb
xisoblashi mumkin:
ijodiy faoliyat falsafasini egallashga intilish;
pedagogik tadqiqot metodlarini egallash;
mualliflik konsepsiyalarini yaratish qobiliyati;
tajriba
sinov ishlarini rejalashtirish va amalga oshira olish;
zidan boshqa tadqiqotchi
pedagoglar tajribalarini q llay olish;
hamkasblar bilan hamkorlik;
fikr almashish va metodik yordam k rsata olishlik;
ziddiyatlarning oldini olish va bartaraf etish;
yangiliklarni izlab topish va ularni
z sharoitiga moslashtirib borish.
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
232
Innovatsion faoliyat davrida yangiliklar, innovatsiyalar, tom m noda t lim
jarayoniga kirib keladi. Shu sababli t lim tizimidagi innovatsiyalarni pedagogik jarayonga
kiritish 4 bosqichda amalga oshirish maqsadga muvofiq:
1. Muammoli tahlil asosida aniqlash.
2. M ljallanayotgan t lim tizimini loyihalash.
3.
zgarishlar va yangiliklarni rejalashtirish.
4.
zgarishlarni amalga oshirish.
Innovatsion faoliyatga tayyorlashdan maqsad
qituvchining yangilikka
intiluvchanligini, mustaqil
z ustida ishlash k nikmasi va malakasini shakllantirish,
yangi pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlardan foydalanib, dars va darsdan tashqari
mash ulotlarni
tkazish malakasini takomillashtirishdan iborat.
Xulosa qilib aytganda, innovatsiyalar doimiy ravishda pedagogik faoliyatga
yangiliklar olib kirish orqali t lim rivojiga hissa q shadi, pedagogik faoliyatga ijobiy
t sir k rsatadi.
qituvchining innovatsion faoliyati butun pedagogik jamoani harakatga
keltiruvchi, ol a boshlovchi, taraqqiy ettiruvchi kuch vazifasini bajaradi va t lim
jarayonining sifatini kafolatlaydi. Shuning uchun ham innovatsiyani har bir
qituvchi
tushunib,
zining pedagogik faoliyatiga olib kira olsa, t lim standartlarida k rsatilgan
qituvchi innovatsiya faoliyatga tayyor b lib, darsga fanning eng s nggi
yangiliklarni olib kirsa,
quvchiga qiziqarli va uni ehtiyojiga mos ravishda dars
tashkillasagina, sifat va samaradorlikni kafolatlashi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar:
2.
lim tizimida
-
-
3.
-
-
4.
. uz
5.
