Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
154
QUV DASTURLARI UZVIYLIGINI T
MINLASH
T
LIM SIFATINI
OSHIRUVCHI OMIL SIFATIDA
Sh. X.Ikromov Andijon davlat universiteti
limi kafedrasining dotsenti ,
M.I.Qurbonova Andijon davlat universiteti
qituvchisi.
zbekiston t lim tizimi Xalqaro t lim tizimiga bosqichma-bosqich integrallashib
bormoqda.
zbekistonda ilk bor Milliy malakalar ramkasi tasdiqlandi,bu esa t lim tizimi
xodimlaridan ulkan vazifalarni bajarishni talab etadi. Maqolada t lim tizimi barcha
bosqichlarining
quv dasturlari uzviyligini t minlash
t lim sifatini oshiruvchi omil
sifatida tahlil qilingan.
lim
t
tizimlashtirilishi,fanlar mazmuni izchilligiga erishishni, t lim jarayoni innovatsion tarzda
muvofiqlashtirishga erishishi zarurligi asoslab berilgan .
Kalit s zlar:
rta t limning Milliy
quv dasturi (M
D),
kredit modul, fan konsepsiyasi (t lim turlariaro fanning mazmunan va mohiyatan
uzluksizlik va uzviylikni t minlash asoslari yoritiladi), qiyosiy jadvallar, OT DTS, oliy
t lim,malaka talablari.
The Uzbek edugation sustem is gradually integrating into the international
edugation sustem .For the fist time in Uzbekistan, the National Compentense Framevork
has been appoved, vvhich requres empploees lasksguires empploees of the edugation
sustem to ferform huge tasks. The article analyzes the integration of curricula at
alevelksll of the edugation sustem as factor in inproving the qualitiy of edugation.Based
continuons edugartion,
To achiele a systematic cotent of innovative coordination of the edugational
process.
Key vvords:
UNICEF,Nasional Curriculum for General SecondaruS Edugation
(NCSE) credit module, scientific concept (the hasis for ensuring the continuity of the
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
155
content essence of interdisciplinary edugartion) comparative tables, OT TTS, higher
edugation ,qualification requirements.
T lim sohasi mamlakat taraqqiyotining strategik y nalishi hisoblanadi.
naviy salohiyatga ega
b lib, dunyo miqyosida
z tengdoshlariga hech qaysi sohada b sh kelmaydigan insonlar
b lib kamol topishi, baxtli b
rta t lim,
rta maxsus va
oliy t lim sifatini yaxshilash hamda ularni rivojlantirish chora-tadbirlarini amalga
u berilgani bejiz emas.
lim t
maktabgacha t limdan boshlab, umumiy
rta t lim,
rta maxsus t lim, kasb-hunar
t limi, oliy t lim, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish, maktabdan
tashqari t limning uzviyligini, mazmun jihatdan ketma-ketligini t minlashga alohida
ahamiyat berilgan.
zbekiston t limi Xalqaro t lim tizimiga bosqichma-bosqich integrallashib
bormoqda.
zbekistonda ilk bor Milliy malakalar ramkasi tasdiqlandi, bugungi kunda
tarmoq kvalifikatsiya ramkalari, kasb va mutaxassisliklar b yicha professional
standartlar hamda tabaqalashtirilgan t lim dasturlarini yaratish va yangi
quv yilidan
joriy etish ishlari amalga oshirilmoqda
.
Maktab
quvchilarining bilimi va k nikmalarini shakllantirish, ularni milliy
hamda umuminsoniy qadriyatlarga sodiqlik ruhida tarbiyalash,
qituvchi kasbi nufuzini
va pedagoglarning sifat tarkibini oshirish, darsliklar va
quv metodik majmualarni zamon
talablari asosida takomillashtirish, xalq t limi muassasalarining xalqaro standartlarga
javob beradigan zamonaviy modellarini barpo etish maqsadida, shuningdek, 2022
2026-yillarga m ljallangan Yangi
zbekistonning Taraqqiyot strategiyasini oid davlat
dasturiga muvofiq:
1.
2022
2026-yillarda xalq t limini rivojlantirish b yicha milliy dastur
(keyingi
rinlarda
Rivojlantirish dasturi) 1-ilovaga muvofiq tasdiqlandi. Rivojlantirish
dasturining asosiy y nalishlari 2024-yil 1-sentabrga qadar Milliy
quv dasturining
t lim jarayoniga t liq joriy etilishini 2024-yillarda 4-, 5-, 8-, 9- va 11-sinflar uchun
darsliklar, mashq daftarlari hamda
quv q llanmalar yaratilishini t minlash
belgilangan.
Maktabgacha t lim myassasalarining yangilangan davlat
quv dasturining
mazmun-mohiyati, mavzularning mantiqiy ketma-ketligi va uzviyligini t minlash
hamda 6-7 yoshli bolalarni boshlan ich t limga sifatli tayyorlash, ularda zarur
b ladigan bilim va k nikmalar shaklantirish maqsadida zamonaviy
quv-metodik
majmualar, didaktik va k rgazmali
quv materiallar, shuningdek, boshqa t lim
resurslari
bosqichma-bosqich
yaratilmoqda,
Maktab
quv dasturlarini il or xorijiy tajriba asosida takomillashtirish,
quv
yuklamalari va fanlarni qayta k rib chiqish, ularni xalqaro standartlarga moslashtirish,
darslik va adabiyotlar sifatini oshirish b yicha ishlar amalga oshirilmoqda.
Oliy t limning davlat t lim standarti (2021yil 16 iyul ) asosida fan dasturlari
takomillashtirilishi, t lim y nalishlari va
qitiladigan fanlar qayta k rib chiqilishi,
mutaxassislikka aloqasi b lmagan fanlar sonini qisqartirilishiga erishildi..
UNISEF bilan hamkorlikda xalq t
rta t limning Milliy
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
156
quv dasturi (M
rta t limning 6 ta
komponentdan iborat b lishini k zda tutilmoqda:
1. umumiy
rta t limning malaka talablari;
2. umumt lim fanlarining konsepsiyalari;
3. umumiy
rta t limning
quv rejasi;
4. umumt lim fanlarining
quv dasturlari;
5. umumt lim fanlarini
qitish metodologiyasi;
6.baholash tizimi.
Baholash tizimi va
qitish metodologiyasi 2022-2023- quv yilida hududiy xalq
t limi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish markazlarida
ekspertizadan
tkazildi. M
D va u asosida yaratilgan darsliklar 2022/2023- quv yilidan
boshlab tajriba-sinovdan
tkazildi.
Umumiy
rta t limning amaldagi DTS (2020-y.) da umumiy
rta t lim-
ning tayanch
quv rejasini,
quv dasturlari mazmuni 80% nazariya va 20% amaliyotga
y naltirilgan b lsa, M
D esa umumiy
rta t limning tayanch va variativ
quv
rejalarini,
quv dasturlari mazmuni 50% nazariya va 50% amaliyotga y naltirish
amalga oshirmoqda. Umumiy
rta t limning Davlat t lim standartini zamonaviy
talablar asosida takomillashtirish,
qitish va baholashning samarali metodologiyalari
asosida bosqichma-bosqich joriy etish orqali t lim sifatini yangi bosqichga k tarishga
erishish
mumkin..
Oliy t lim tizimida ham keng qamrovli islohotlar amalga oshirilmoqda, nodavlat
oliy t lim muassasalari soni ortmoqda. Xorijiy OTMlar bilan q shma fakultetlar,
q shma dasturlar ishga tushmoqda.
OTMda kredit modul tizimida
qish (I-IIkurs) , masofaviy
qish turlari joriy
etildi. Bu esa
quv reja,
quv dasturlarini takomillashtirish, xorijiy talablarga mos-
lashtirish vazifalarini q ymoqda.
Tayanch oliy t lim muassasalarining barcha bosqichlaridagi bakalavriat t lim
y nalishlari va magistratura mutaxassisliklari fan dasturlari qayta k rib chiqilib,
mamlakatning milliy va ijtimoiy ehtiyojlarini,
quvchilarning individual xususiyatlarini
inobatga olgan holda ularning natijalarini korreksiyalab bosqichma-bosqich amaliyotga
joriy etilmoqda.
Vazirlar Mahkamasi huzuridagi T lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi
xodimlari, tegishli vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda dastlab texnologiya va ona
tili va adabiyot fanlaridan namuna tariqasida uzluksiz t lim tizimi uchun fan
konsepsiyasi (t lim turlariaro fanning mazmunan va mohiyatan uzluksizlik va uzviylikni
t minlash asoslari yoritiladi), qiyosiy jadvallar fanlar kesimida barcha t lim turlarida
tiladigan mavzular b yicha qiyosiy tahlil qilindi. Bu sayil xarakatni
quv rejadagi
boshqa fanlar kesimida ham davom ettirilishi ijobiy natija berishiga olib keladi,chunki
quv dasturlarining uzviyligini t minlash vazifasining davomi darsliklardagi uzviylikka,
takroriylikning oldini olishga, davlat budjetini iqtisod qilishga, farzandlarimiz bir xil
bilimlarni takroriy olishga vaqt ketkazmasligiga xizmat qiladi.
Mantiqiy fikrlash va qiziqish
sadi, kompetensiyalar rivojlanadi, xalqaro
tadqiqotlarga tayyorgarlik takomillashtiriladi, t lim oluvchi va beruvchilar uchun
zaro
integratsiyalashgan pedagogik-metodik muhit shakllanadi. Xalqaro tajribalardan kelib
chiqib, uzluksiz t
erishilishii, t lim jarayoni innovatsion tarzda muvofiqlashtirilishiga erishiladi.. Buning
Andijon davlat universiteti
universaljurnal.uz
157
uchun
quv jarayonining uzviyligi va uzluksizligini t minlash yuzasidan har bir
qitilayotgan fan b yicha dastur,darslik va
quv q llanmalar tanlovlarini
tkazish joiz,
hamda tajribali mutaxassislar jalb qilinib, ilmiy-tadqiqot markazlari ishlashi zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
lim to
23sentyabr.
2.
zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-2026-yillarda xalq t limini rivojlantirish
b yicha miliy dasturni tasdiqlash t
risidagi farmoni.
3.Oliy t limning DTS
. (
Oliy va
rta t limi vazirligining
2021yil 16 iyul.311son
buyru I bilan tasdiqlangan)
4.Uzviylashtirilgan Davlat ta`lim standarti va
quv dasturi Texnologiya t limi, Tasviriy
san`at, CHizmachilik, Musiqa madaniyati, Jismoniy tarbiya. (1-
-
