“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
325
МТТ
ДА
ДИДАКТИК
ВА
МНЕМОНИК
ЎЙИНЛАРНИНГ
ТАЪЛИМИЙ
ВА
ТАРБИЯВИЙ
АҲАМИЯТИ
Алимова
Дилрабохон
Шухратбековна
АДПИ
Мактабгача
таълим
факультети
Мактабгача
таълим
йўналиши
1-
босқич
101-
гурух
талабаси
,
Аннотация
:
Ушбу
мақола
болаларни
мактаб
таълимига
умумий
ва
махсус
тайёрлаш
Ушбу
мақолада
боланинг
индивидуал
хусусиятларини
,
атроф
-
муҳитни
англаш
ва
идрок
этиш
,
уни
такомиллаштиришда
мактабгача
таълим
тарбиячиларининг
машғулотларда
дидактик
ўйинлар
,
мнемоник
машқлардан
тўғри
фойдаланиши
анча
катта
ёрдам
бериши
мумкинлигини
ёритиб
беришга
харакат
қилинган
.
Калит
сўзлар
:
Дидактика
,
мнемоника
,
мактабгача
таълим
,
бола
,
тарбиячи
,
педагог
,
ўйин
.
Кириш
.
Ота
-
оналарнинг
энг
катта
орзуларидан
бири
фарзандларининг
бахтини
,
камолини
кўриш
.
Мактабгача
таълим
узлуксиз
таълимнинг
энг
биринчи
,
бош
бўғини
бўлиб
,
боланинг
шахс
сифатида
шаклланишида
катта
аҳамият
касб
этади
.
Мактабгача
таълим
ёшидаги
боланинг
эшитиш
хотирасидан
кўра
кўз
,
тасаввур
хотираси
кучли
бўлади
.
Ўйин
болада
иштиёқ
ва
қизиқишни
уйғотади
.
Ўйин
болаларда
билимни
ўзлаштиришни
қулайлаштиради
.
Болалар
билан
машғулотларни
ўйин
шаклида
олиб
бориш
уларни
машғулот
пайтида
чарчаб
қолишини
,
оддий
дарс
каби
қизиқиш
билдирмасдан
эътиборсизлик
билан
туришини
олдини
олади
.
Муомилани
,
предметлар
билан
муносабатда
бўлишни
ўрганади
.
Дидактик
ўйинлар
ўқитиш
вазифасида
хизмат
қилади
ва
машғулотларни
қизиқарли
,
мароқли
,
тушунарли
даражада
олиб
борилади
.
Дидактик
ўйинлар
хам
ўйин
,
хам
таълим
воситаси
.
Дидактик
ўйинлар
ёрдамида
боланинг
ақли
ривожланади
.
Дидактик
ўйин
болага
янги
билимларни
ўрганишда
ёрдам
бериб
,
билиш
жараёнида
катта
қизиқиш
уйғотади
.
Болалар
ғолиб
чиқиш
мақсадида
жону
дили
билан
машқ
қиладилар
,
берилган
ҳар
бир
топшириқни
албатта
бажаришга
одатланиб
қоладилар
,
натижада
уларда
дидактик
топшириқларни
бажаришга
бўлган
қизиқиш
орта
боради
.
Машғулотларга
қизиқиш
билдириб
актив
қатнаша
бошлайди
.
Мнемоник
ўйинлар
ёрдамида
эса
хотираси
,
эслаб
қолиш
қобилияти
кучаяди
.
Ўйиннинг
энг
муҳим
аҳамияти
ҳам
ана
шундадир
.
Дидактик
ва
мнемоник
ўйинлар
ўйин
усулларини
чексиз
такрорлаш
ва
ўзгартириш
,
ўйинга
турли
нарсалар
киритиш
имконини
беради
.
МТТда
дидактик
ва
мнемоник
ўйинлардан
ранглар
,
рақамлар
,
ақлий
ўйинлардан
(
мимикалар
,
табиатни
,
ўсимликларни
,
хайвонларни
билиш
,
хисобни
ўрганиш
ва
хотирани
яхшилаш
ва
х
.
к
)
фойдаланиш
катта
ютуқларга
олиб
келади
.
Келажакда
катта
-
катта
олимлар
ёки
халқаро
хотира
спорт
устаси
Хуснидин
Исмоилов
каби
зехни
,
хотираси
кучли
ёшларни
тарбиялашга
ёрдам
беради
.
МТТ
тарбиячиси
ёш
болалар
билан
мулоқотга
киришимлик
бўлиши
керак
.
У
талабчан
,
ижодкор
,
ўз
тарбияланувчиларнинг
характерларини
яхши
биладиган
психолог
бўлиши
керак
.
Тарбиячи
нафақат
ўзида
педагогик
махоратни
,
балки
ўзида
педагогик
техникани
(
нутқ
,
хатти
-
харакати
,
қиёфаси
,
мимикалари
)
шакллантириши
керак
.
Ўз
устида
кўпроқ
ишлашдан
чарчамаслиги
керак
бўлади
.
Машғулотларни
олиб
боришда
дидактик
,
мнемоник
усуллардан
фойдаланиши
,
шеър
,
қўшиқлардан
кўп
фойдаланиши
,
эртаклар
,
хикояларни
айтиб
бераётганида
ролларга
киришимлик
,
эрудициялик
,
билимдон
инсон
бўлиши
керак
.
“Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim, fan, innovatsiya va ilmiy tadqiqotlarning
salmoqli natijalari: muammo va yechimlar” mavzusida Respublika ilmiy
anjuman to’plam materiallari 2024-yil 19-aprel kun.
Andijon davlat pedagogika instituti
universaljurnal.uz
326
Жуда
кўп
тажрибалардан
шуни
кўриш
керакки
,
мактабгача
таълим
даргохининг
мактаб
ёшидаги
тарбияланувчилари
ва
кичик
мактаб
ёшидаги
ўқувчилар
хали
ўйинқароқ
ёшдаги
болажонлар
бўлганлиги
сабабли
машғулотларни
,
дарсларни
дидактик
,
мнемоник
ўйинлар
ёрдамида
олиб
борилса
,
хаттоки
,
тўпалончи
,
шўх
болажонларимиз
хам
машғулотга
қизиқиш
билдириб
,
жону
-
диллари
билан
қатнашиб
,
саволларга
,
ўйин
-
машғулот
шартларига
жавоб
бериб
,
фаол
қатнашишга
харакат
қиладилар
.
Болалар
машғулотдан
,
дарс
жараёнларидан
зерикиб
қолмайдилар
.
6
ёшли
болаларда
ўз
хулқ
-
атворини
бошқариш
қобилияти
пайдо
бўлади
;
эркин
хотира
,
диққат
ривожланади
.
Шу
ёшда
топшириқларни
бажаришга
,
ўз
ишига
ижобий
бахо
олишга
интиладилар
.
Улар
ўқув
топшириқлар
(
вазифаси
)
сига
катта
қизиқиш
билан
қарайдилар
.
Дидактик
,
мнемоник
машғулотлар
болаларни
жамоа
бўлиб
ўйнашга
,
жамоани
англашга
ўргатади
.
Боланинг
қобилиятлари
,
лаёқатларни
очиб
беришга
ёрдам
беради
.
Тарбиячи
ва
педагогни
бола
билан
яқинлаштиради
,
дўстлаштиради
.
Ётсираш
,
четдан
кузатиш
холатларига
бархам
беради
.
Болани
жону
-
дили
билан
талпиниб
,
катта
хохиш
билан
боғча
,
мактабга
келишини
таъминлайди
.
Болаларни
ўқитиш
ва
тарбиялашда
дидактик
ўйинлардан
кенг
фойдаланиш
анъаналари
ўқитувчиларнинг
амалий
тажрибаларини
анча
ривожлантириб
,
ўз
устида
тинимсиз
ишлашга
ундайди
.
Фойдаланилган
адабиётлар
рўйхати
1. “
Евразийский
Научний
Журнал
№
9 2018”.(
сентябрь
,2018)
Педагогические
науки
.-
Т
.
А
.
Махмудовна
,
Ш
.
М
.
Худойназарова
,
У
.
А
.
Курбонова
,
С
.
М
.
Шукуркулова
.
“
Бошланғич
мактабларда
дидактик
ўйинларнинг
таълимий
ва
тарбиявий
ахамияти
.”
36,37,38-
бет
2.
Н
.
У
.
Бикбаева
,
З
.
И
.
Иброҳимова
,
Х
.
И
.
Қосимова
.
Мактабгача
ёшдаги
болаларда
математик
тасаввурларни
шакллантириш
.
Тошкент
“
Ўқитувчи
” 1996.
