Mualliflar

  • Muslima Nazarova
    TDIU “Bank ishi” kafedrasi dotsenti, i.f.f.d.PhD

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.universaljurnal.78732

Kalit so‘zlar:

nobank kredit tashkilotlari samaradorlik mikromoliya tashkilotlari aktiv kapital rentabellik likvidlilik

Annotasiya

Ushbu maqolada Oʻzbekistonda faoliyat ko’rsatayotgan nobank kredit tashkilotlari, ularning o’ziga xos xususiyatlari hamda bugungi kunda respublikamizda faoliyat olib borayotgan nobank kredit tashkilotlarining statistik ma’lumotlari tahlil qilingan


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

54

Universaljurnal.uz

Nazarova Muslima Nazarovna

TDIU “Bank ishi” kafedrasi dotsenti, i.f.f.d.PhD

Uzbekistan

muslima.nazarova.nm@gmail.com

Annotatsiya.

Ushbu maqolada Oʻzbekistonda faoliyat ko’rsatayotgan nobank kredit tashkilotlari,

ularning o’ziga xos xususiyatlari hamda bugungi kunda respublikamizda faoliyat olib borayotgan nobank

kredit tashkilotlarining statistik ma’lumotlari tahlil qilingan.

Kalit so‘zlar:

nobank kredit tashkilotlari, samaradorlik, mikromoliya tashkilotlari, aktiv, kapital,

rentabellik, likvidlilik.

Аннотация:

В данной статье анализируются небанковские кредитные организации,

действующие в Узбекистане, их характеристика, а также статистические данные о небанковских

кредитных организациях, действующих сегодня в нашей республике.

Ключевые слова:

небанковские кредитные организации, эффективность, микрофинансовые

организации, актив, капитал, рентабельность, ликвидность.

Abstract:

This article analyzes non-bank credit organizations operating in Uzbekistan, their

characteristics, as well as statistical data on non-bank credit organizations operating today in our republic.

UNIVERSAL XALQARO ILMIY

JURNAL

Jurnalning bosh sahifasi:

https://universaljurnal.uz

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA NOBANK KREDIT TASHKILOTLARI FAOLIYATI

VA ULARNING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Universal International Scientific

Journal

e-ISSN:

3060-4540 (online)

Year: 2025 Issue: 2 Volume: 4

Published: 14.04.2025

https://universaljurnal.uz

International indexes


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

Universaljurnal.uz

55

Keywords:

non-bank credit organizations, efficiency, microfinance organizations, asset, capital,

profitability, liquidity.

Language:

Uzbek

Citation:

Nazarova , M. (2025). ACTIVITIES OF NON-BANK CREDIT ORGANIZATIONS IN

THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN AND THEIR CHARACTERISTICS. Universal International

Scientific

Journal,

2(4),

54–63.

Retrieved

from

https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/1492

Doi:

https://doi.org/10.5281/zenodo.15209449

Copyright © 2025 by author(s) and Scientific Research Publishing Inc. This work is licensed under

the

Creative

Commons

Attribution

International

License

(CC

BY

4.0).

http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

KIRISH

Bugungi kunda “Kambag‘allikdan

farovonlik sari” dasturini amalga oshirish

bo‘yicha respublikamizda bir qator ishlar

amalga

oshirilmoqda.

Davlatimiz

tomonidan aholini ijtimoiy qo‘llab-

quvvatlash

hamda

ular

daromadini

oshirishga qaratilgan xarajatlarni chuqur

tahlil qilgan holda aholini turmush

darajasini yanada yaxshilash uchun chora-

tadbirlar qilinmoqda.

Aholi turmush darajasining keskin

tabaqalanishini oldini olish koʻp jihatdan

davlatlarda moliya bozorining, xususan

nobank

kredit

tashkilotlari

faoliyati

rivojlanganligi bilan bogʻliq ekanligi

namoyon boʻlmoqda. Oxirgi oʻn yilda

dunyo davlatlarida qambagʻallik darajasi

pasayib borgan boʻlsada, ammo pandemiya

holati bu tendensiyani oʻzgartirib yubordi.

2020-yildagi Covid-19 pandemiyasi Jahon

banki tomonidan hisobi olib boriladigan

koʻp oʻlchovli qashshoqlik indeksini

(Multidimensional Poverty Index (MPI))

oshirib yuborgan. Xususan, 2020-yildagi

global qashshoqlikda 621,1 million kishi

prognoz qilingan boʻlsa, aslida bu

koʻrsatkich 713,8 million kishini tashkil

qilgan,

hamda

2022-yildagi

global

qashshoqlikda 581,3 million kishi prognoz

qilingan boʻlsa, aslida bu koʻrsatkich 656,7

million kishini tashkil qilgan . Bu esa

davlatlarda nobank kredit tashkilotlari

faoliyatini yanada takomillashtirishning

dolzarbligini koʻrsatadi.


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

Universaljurnal.uz

5

6

Nobank moliyaviy korxonalarning

yana bir hususiyati shundan iboratki, ushbu

kompaniyalar bankning maʼlum bir

xizmatini oʻzida mujassam etadi. Misol

uchun, mikromoliyaviy tashkilotlar faqat

mikrokredit, mikroqarz va mikrolizing

berish operatsiyalari bilan shugʻullanadi.

Ammo ushbu turdagi operatsiyalardan

tijorat banklari ham foydalanadi. Yana bir

misol, faktoring kompaniyalaridir. Ushbu

kompaniyalar

mijozlarining

muddatli

oʻtmagan debitorlik qarzlarini sotib olish

orqali

ularni

moliyalashtirish

bilan

shugʻullanadi. Shu bilan birga tijorat

banklari ham faktoring xizmatlari mavjud.

Shunday ekan, nobank moliya tashkilotlari

bankning maʼlum bir funksiyasini oʻzida

birlashtiradi.

MAVZUGA OID ADABIYOTLAR

TAHLILI

Nobank

moliya

tashkilotlarining

iqtisodiyotda tutgan oʻrni, mamlakatda

kambagʻallikni

qisqartirishdagi

oʻrni,

ushbu tashkilotlar faoliyatiga taʼsir

qiluvchi omillar yuzasidan mahalliy va

xorijiy adabiyotlarda koʻplab ilmiy

tadqiqotlar

olib

borgan.

Ushbu

tadqiqotlarning ayrimlari bilan yaqindan

tanishib chiqamiz.

B.Gutierrez-Nieto

va

boshqalar

mikromoliyaviy

tashkilotlar

samaradorligini tahlil qilishgan. Ularning

fikricha,

mikromoliyaviy

tashkilotlar

nafaqat ijtimoiy tashkilotdir, balki foyda

olishga ixtisoslashgan moliyaviy tashkilot

hisoblanadi. Yuqoridagi iqtisodchilar Lotin

Amerikasida

joylashgan

30

ta

mikromoliyaviy

tashkilotlarning

samaradorligini maʼlumot-larning nisbiy

tahlili (Data Envelopment Analysis (DEA))

modelidan foydalangan. Tahlil natijalariga

koʻra,

mikromoliyaviy

tashkilotlar

samaradorliga toʻrtta koʻrsatkich taʼsir

koʻrsatib, ularning ichida davlat tomonidan

olib borilayotgan islohotlar taʼsiri, shu

bilan

birga

mikromoliyaviy

tashkilotlarning nodavlat tijorat tashkilot

hamda nodavlat va notijorat tashkiloti kabi

tashkiliy

maqomining

taʼsiri yuqori

ekanligini aniqlashgan.

R.Mersland va R.Strøm kabi olimlar

mikromoliyaviy

tashkilotlar

faoliyat

samaradorligi bilan undagi korporativ

boshqaruv

oʻrtasidagi

bogʻliqlikni

oʻrganishgan.

Ular

mikromoliyaviy


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

Universaljurnal.uz

5

7

tashkilotda

boshqaruv

kengashining

xususiyatlari, mulkchilik turi, raqobat va

tartibga solish usullarining mikromoliyaviy

tashkilotlarning

kambagʻal

mijozlar

qatlami

bilan

ishlashi

va

uning

samaradorlikka taʼsirini tahlil qilishgan.

Tahlillar

shuni

koʻrsatganki,

mikromoliyaviy tashkilotlarida kengash

raisi va va boshqaruv raisi vazifalarining

bir-biridan aniq ajratilganligi, boshqaruv

raisida ayol kishining boʻlishi hamda

mamlakatdagi

raqobat

muhiti

mikromoliyaviy

tashkilotlarining

samaradorligiga

va

mamlakatdagi

kambagʻallarning sharoitini keng taʼsir

qilishi

aniqlangan.

Xususan,

mikromoliyaviy

tashkilotida

kengash

aʼzolari koʻpchilikdan tashkil topgan

boʻlsa, ushbu tashkilotda kreditlash

hajmini

kamaytirgan.

Shuningdek,

mikromoliyaviy

tashkilotlarning

mulkchilik shakli, yaʼni uning nodavlat

tashkiloti yoki aksionerlik jamiyatidan

tashkil

topishi

samaradorlik

koʻrsatkichlarigi taʼsiri sezilmagan.

N.Hermes, R.Lensink, va A.Meesters

kabi

iqtisodchilar

mikromoliyaviy

tashkilotlarining

kambagʻallikni

qisqartirish yoʻlida kreditlar ajratishi bilan

uning samaradorligi oʻrtasidigi bogʻliqlikni

tahlil

qilishgan.

Tahlilda

435

ta

mikromoliya tashkilotlining 1997-2007-

yillardagi

statistik

maʼlumotlaridan

foydalangan holda stoxastik chegara tahlil

(stochastic

frontier

analysis

(SFA))

modelini qoʻllashgan. Tahlil natijalariga

koʻra, 1300 dan ortiq kuzatuvlardan

aholining kambagʻal qatlamini kreditlash

va

mikromoliyaviy

tashkilotlari

samaradoriligi

oʻrtasida

teskari

proporsionallik mavjudligi aniqlangan.

Darxaqiqat, mikromoliyaviy tashkilotlar

tomonidan aholining kambagʻal qatlamini

kreditlar birinchidan, katta xarajat tursa,

ikkinchidan katta risk bilan bogʻliqdir.

Chunki,

ushbu

mijozlar

moliyaviy

nobarqaror mijozlar hisoblanadi.

B.Gutiérrez-Nieto, C.Serrano-Cinca,

va C.Mar Molinero kabi iqtisodchilar

fikricha

mikromoliya

tashkilotlari

moliyaviy dunyoda alohida holatdir. Ular

ikki tomonlama, yaʼni ham moliyaviy ham

ijtimoiy rolga ega va ikkalasida ham

samarali boʻlishi kerak. Mikromoliya

tashkilotlar

moliyaviy

samaradorligini

tahlil qilish uchun ular anʼanaviy moliya


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

Universaljurnal.uz

5

8

institutlari uchun mavjud adabiyotlarga

tayangan. Bunga ular ijtimoiy faoliyatning

ikkita koʻrsatkichini qoʻshgan, yaʼni

ayollarga taʼsir va qashshoqlik indeklaridir.

Ijtimoiy

va

moliyaviy

samaradorlik,

samaradorlik va rentabellik kabi boshqa

koʻrsatkichlar oʻrtasidagi bogʻliqlikka

tayangan mikromoliya tashkilotlari haqida

bir qator

farazlar

ishlab

chiqilgan.

mikromoliya

tashkilotlarining

ijtimoiy

samaradorligi

va

ularning

turlari

oʻrtasidagi bogʻliqlik - nodavlat tashkilot,

nodavlat notijorat tashkiloti va faoliyatning

geografik mintaqasining ahamiyati kabi

koʻrstakichlar asosida tahlil qilgan.

Natijalar

ijtimoiy

samaradorlikni

baholashning ahamiyatini ochib bergan.

TADQIQOT METODOLOGIYASI

Ilmiy tadqiqotni amalga oshirishda

induksiya,

deduksiya,

sintez

kabi

usullardan foydalanilgan. Shuningdek,

mikromoliya tashkilotlar faoliyatini tahlil

qilishda

Oʻzbekiston

Respublikasi

Markaziy banki va Statistika qoʻmitasining

hamda

mikromoliya

tashkilotlarining

rasmiy

statistik

maʼlumotlaridan

foydalanildi.

TAHLIL VA NATIJALAR

Nobank kredit tashkilotlar moliya

bozorining ajralmas elementlaridan biriga

aylangan. Nobank kredit tashkilotlari

tarkibiga

kiruvchi

mikromoliya

tashkilotlari toʻgʻrisidagi dastlabki qonun

2006-yil 28-iyunda qabul qilingan boʻlib

(xozirda ushbu qonun oʻz kuchini

yoʻqotgan),

bunda

mikromoliya

tashkilotlariga “Mikrokredit, mikroqarz,

mikrolizing berish sohasida xizmatlar

koʻrsatish boʻyicha faoliyatni amalga

oshiruvchi va ushbu Qonunga muvofiq

boshqa

mikromoliyaviy

xizmatlar

koʻrsatuvchi yuridik shaxs mikromoliya

tashkilotidir” degan tavsif berilgan.

2017-yildan keyin mamlakatimizda

moliya-kredit sohasida muhim oʻzgarishlar

yuz berdi. Chunki, yuqorida qayt etilgan

qonun zamon talablariga javob bermay

qoldi. Shuni inobatga olgan holda, 2022-yil

20-aprelda “Nobank kredit tashkilotlari va

mikromoliyalashtirish

faoliyati

toʻgʻrisida”gi

OʻRQ-765-son

qonun

kuchga kirdi va ushbu qonunning maqsadi

nobank kredit tashkilotlari faoliyati va

mikromoliyalashtirish faoliyati sohasidagi


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

Universaljurnal.uz

5

9

munosabatlarni

tartibga

solishdan

iboratligi alohida belgilab qoʻyildi.

Iqtisodiy

adabiyotlardan

shuni

aniqladikki, nobank kredit tashkilotlari

samaradorligi boʻyicha koʻlam kengligi

uning

ijtimoiy

faoliyatining

samaradorligini

anglatadi.

Biz

ilmiy

ishimizning birinchi bosiqichida nobank

kredit tashkilotlari tarkibiga kiruvchi

mikromoliya tashkilotlar faoliyatini tahlil

qilganmiz. Mikromoliya tashkilotlarining

samaradorlik boʻyicha koʻlam kengligini

tahlil qilishda bir qancha koʻrsatkichlardan

foydalanganmiz. Xususan, mikromoliya

tashkilotlari

sonining

oʻzgarishi,

mikromoliya tashkilotlari kreditlarining

yillik

oʻsishi,

mikromoliya

tashkilotlarining

aktivlariga

nistaban

rivojlanganlik darajasi, 10 mlrd. soʻm va

undan ortiq summadagi mikromoliya

tashkilotlari

aktivlari

oʻzgarishi,

mikromoliyaviy tashkilotlar aktivlarining

YAIM va tijorat banklari aktivlariga

nisbati,

mikromoliyaviy

tashkilotlar

kreditlarining YAIM va tijorat banklari

kreditlariga nisbati va mikromoliyaviy

tashkilotlar aktivlari va kreditlari real

hajmining bazis yildagi (2016-yildagi)

YAIMga nisbati kabi koʻrsatkichlar orqali

samaradorlik boʻyicha koʻlam kengligini

aniqlashimiz mumkin.

Mikromoliya

tashkilotlarining

samaradorlik boʻyicha koʻlam chuqurligi

bizga ushbu tashkilotlarning iqtisodiy

samaradorligini aniqlashda yordam beradi.

Shunday

ekan,

mikromoliya

tashkilotlarining samaradorlik boʻyicha

koʻlam

chuqurligini

tahlil

qilishda

mikromoliya

tashkilotlarining

kreditlarining

aktivlardagi

ulushi,

mikromoliya

tashkilotlari

balans

passivining

taqsimoti,

mikromoliya

tashkilotlar kapital tarkibi, mikromoliya

tashkilotlari likvidliligining oʻzagirish

dinamikasi

hamda

mikromoliya

tashkilotlar rentabellik koʻrsatkichlari kabi

koʻrsatkichlarni tahlil qilishni maqsadga

muvofiq deb bilamiz.

Mikromoliya

tashkilotlari,

kichik

tadbirkorlar

va

kam

ta’minlangan

guruhlarga kichik qarz kapitali va boshqa

moliyaviy

xizmatlardan

foydalanish

imkoniyatini beruvchi tashkilotlardir. Ular

odatda mintaqaviy yoki mahalliy darajada

ishlaydi.


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

Universaljurnal.uz

60

Mikromoliya

tashkilotlari

kichik

miqdordagi qisqa muddatli kreditlarni

beradi. Rasmiylashtirishning qulayligi va

minimal talablar ularni bank xizmatlariga

cheklangan kirish imkoniyati bo‘lgan

odamlar orasida mashhur qiladi.

Mikromoliya tashkilotlarining koʻlam

chuqurligini tahlil qilganda dastlab ushbu

takilotlar balans passivini, yaʼni moliyaviy

resurslar

manbalarini

tahlil

qilish

maqsadga muvofiqdir.

Fikrimizni davom ettirgan holda,

mikromoliya

tashkilotlari

jamlanma

balansini tahlilini ko’rib chiqamiz.

1-jadval

Mikromoliya tashkilotlari jamlanma balansi

1

Ko‘rsatkichlar nomi

01.02.2024 y.

01.02.2025 y.

o‘zgarishi,

foizda

mlrd.

so‘m

ulushi,

foizda

mlrd.

so‘m

ulushi,

foizda

Aktivlar

Kassadagi naqd pul va boshqa
to‘lov hujjatlari

40,6

0,9%

67,5

0,8%

66,4%

Banklardagi mablag‘lar

89,7

1,9%

155,8

1,8%

73,6%

Kreditlar va mikrolizing, (sof)

4 189,5

89,4%

7 837,9

92,5%

87,1%

Asosiy vositalar, (sof)

87,5

1,9%

105,9

1,2%

21,1%

Hisoblangan foizlar

103,8

2,2%

146,4

1,7%

41,1%

Boshqa aktivlar

175,5

3,7%

163,2

1,9%

-7,0%

Jami aktivlar

4 686,6

100,0%

8 476,7

100,0%

80,9%

Majburiyatlar

To‘lanishi lozim bo‘lgan
kreditlar, qarzlar va lizinglar

2 303,2

78,7%

5 135,0

85,5%

122,9%

To‘lanishi lozim bo‘lgan
hisoblangan foizlar

43,1

1,5%

91,3

1,5%

111,9%

To‘lanishi lozim bo‘lgan
hisoblangan soliqlar

13,7

0,5%

25,0

0,4%

83,0%

Boshqa majburiyatlar

567,3

19,4%

754,3

12,6%

33,0%

Jami majburiyatlar

2 927,3

100,0%

6 005,6

100,0%

105,2%

Kapital

Ustav kapitali

821,7

46,7%

1 277,2

51,7%

55,4%

Zaxira kapitali

59,1

3,4%

101,5

4,1%

71,8%

Taqsimlanmagan foyda

811,6

46,1%

1 011,9

40,9%

24,7%

Joriy yil foydasi (zarar)

66,9

3,8%

80,5

3,3%

20,4%

Jami kapital

1 759,3

100,0%

2 471,1

100%

40,5%

1

www.cbu.uz sayti ma’lumotlaridan olindi.


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

Universaljurnal.uz

6

1

Jadvalda mikromoliya tashkilotlari

jamlanma balansi aks ettirilgan bo’lib,

aktivlar, majburiyatlar, kapital hamda jami

kapitallarning 2024 yil 1 fevral holati 2025

yil 1 fevral holatiga nisbatan solishtirilgan.

Ko’rsatkichlardan

ko’rinib

turibtiki,

kassadagi naqd pul va boshqa to‘lov

hujjatlari

solishtirilganda

oshganini

ko’zatish mumkin. Shu bilan birga,

banklardagi mablag‘lar, kreditlar va

mikrolizing, taqsimlanmagan foyda, ustav

kapitali kabi ko’rsatkichlar aks ettirilgan.

Nobank kredit tashkilotlari, odatda,

asosan

kredit

berishga

qaratilgan

cheklangan

miqdordagi

moliyaviy

xizmatlarni taqdim etadilar. Ular omonat

hisobvaraqlari, hisobvaraqlarni tekshirish

va hokazo kabi to'liq bank xizmatlarini

taqdim etmaydi. ankdan tashqari kredit

tashkilotlari ko'pincha mijozlarning kredit

kuchi va zaif kredit sharoitida mijozlarga

kredit

berish

bo'yicha

ko'proq

moslashuvchan bo'lishi mumkin. Kredit

berishning yuqori xavfi tufayli, bankdan

tashqari kreditorlar tijorat banklariga

qaraganda yuqori foiz stavkalari bilan

ishlaydilar.

Mikromoliya tashkilotlari moliyaviy

resurslar tarkibining bu kabi oʻsishi

birinchidan, majburiyatlar qismida kapital

qismiga qaraganda katta oʻsish kuzatilgan

boʻlsa,

ikkinchidan

mikromoliya

tashkilotlar

nafaqat

oʻzlari-ning

resurslariga, balki ushbu resurslarni jalb

qilishga

ham

katta

eʼtibor

qaratayotganligidan dalolat beradi.

Umuman

olganda,

mikromoliya

tashkilotlari kreditlarining foizi tijorat

banklari kreditlari foizidan ancha yuqori

yurishi hamda banklardan farqli ravishda

mikromoliya

tashkilotlari

aktiv

operatsiyalarida kreditlar salmogʻi sezilarli

darajada katta ekanligiga (90-95 foiz

atrofida) qaramasdan ushbu tashkilotlar

rentabelligi tijorat banklari rentabelligiga

yaqin

boʻlmoqda.

Bunga

asosiy

sabablardan biri sifatida mikromoliya

tashkilotlarida operatsion xarajatlarning, va

uning tarkibida ish xaqi xarajatlari katta

ekanligi va buning natijasida sof foyda

kamayib ketmoqda.

Mikromoliya

tashkilotlarida

rentabellikni oshirish sifatida ularning

mulkchilik shaklini masʼuliyati cheklangan

jamiyat shaklidan aksionerlik jamiyatiga


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

Universaljurnal.uz

62

oʻtkaziy maqsadga muvofiqdir. Ushbu

yoʻlda xukumatimiz tomonidan kerakli

meʼyoriy xuddatlar qabul qilingan boʻlib,

mikromoliya

tashkilotlari

mulkchilik

shaklini oʻzgartirishga yoʻllar ochilgan.

Ushbu taklifni berishimizga sabab bu –

agar mikromoliya tashkilotlari masʼuliyati

cheklangan jamiyat shaklida egasi sanoqli

insonlardan tashkil popgan holda, ular oʻz

navbatida operatsion xarajatlarni oshirib

yuboradi. Agar mikromoliya tashkilotlarni

aksionerlik

jamiyatiga

oʻtkazilsa,

aksionerlari soni oshishi va ular ish xaqi

shaklida resursni tashkilotdan chiqarib

olmasligi mumkin.

Mikrokredit

tashkilotlarini

aksionerlik jamiyatiga oʻtkazishdagi asosiy

muammolardan

biri

sifatida

mamlakatimizda aksionerlik jamiyatlari

buxgalteriya

hisobi

va

moliyaviy

hisoblarini

xalqaro

moliyaviy

hisob

standartlariga oʻtkazishga majburligini

keltirishimiz

mumkin.

Chunki

bu

mikrokredit tashkilotlariga katta xarajatni

talab qiladi.

XULOSA

Xulosa sifatida aytishimiz mumkinki,

mikromoliya

tashkilotlari

moliyaviy

resurslar tarkibining oʻsishi birinchidan,

majburiyatlar qismida kapital qismiga

qaraganda katta oʻsish kuzatilgan boʻlsa,

ikkinchidan

mikromoliya

tashkilotlar

nafaqat oʻzlarining resurslariga, balki

ushbu resurslarni jalb qilishga ham katta

eʼtibor qaratayotganligidan dalolat beradi.

Fikrimizcha barcha turdagi nobank

kredit tashkilotlari o'ziga xos mijozlarga

xizmat ko'rsatishga qaratilgan. Kredit

berishni ma'lum darajada soddalashtirish

nobank kredit tashkilotlariga har xil turdagi

tadbirkorlar

uchun

qo'shimcha

jozibadorlikni

berishi

kerak.

Lekin

asosiysi,

bularning

barchasi

milliy

qonunchilik tomonidan yaratilgan tegishli

huquqiy tomonlariga e’tibor qaratishlari

zarur.

Nobank

kredit

tashkilotlari

iqtisodiyotda muhim o‘rin tutadi, chunki

ular kichik va o‘rta biznes sub’ektlari,

shuningdek, an’anaviy bank tizimlaridan

chetda qolishi mumkin bo‘lgan aholiga

moliyaviy

xizmatlardan

foydalanish

imkoniyatini beradi. Ushbu tashkilotlar

kreditlashning turli turlarini, jumladan,

iste'mol kreditlari, mikrokreditlar va kichik

biznes kreditlarini taklif qilishadi.


background image

Universal International Scientific Journal

2025, 2(4)

Universaljurnal.uz

63

Mikromoliya tashkilotlariga 2022-

yilda oʻzlarining hisob-raqamlarini tijorat

banklarida emas, balki Markaziy bankda

ochishga ruxsat berildi. Bu ularga tijorat

banklari kabi pul massasini oshirish

imkonini

beradi.

Shuningdek,

bu

mikromoliya tashkilotlariga talab qilib

olunguncha va muddatli depozitlarni qabul

qilishga imkoniyat berdi va ular tomonidan

boshqa moliya tashkilotlaridan kredit va

qarz jalb qilgandan koʻra muddatli

depozitlar jalb qilish afzal boʻlib qoldi.

Shundan kelib chiqqan holda, Imkon

Finans

mikromoliya

tashkiloti

majburiyatlari tahlilidan xulosa qilishimiz

mumkinki, mikromoliya tashkilotlar rusurs

jalb

qilishda

faqatgina

muddatli

depozitlarga bogʻliq boʻlib qolgan.

Foydalanilgan adabiyotlar

1.Gutierrez-Nieto, B., Serrano-Cinca, C., & Molinero, C. M. (2007). Microfinance institutions and

efficiency. Omega, 35(2), 131-142.

2.Mersland, R., & Strøm, R. Ø. (2009). Performance and governance in microfinance institutions.

Journal of Banking & Finance, 33(4), 662-669.

3.Hermes, N., Lensink, R., & Meesters, A. (2011). Outreach and efficiency of microfinance

institutions. World development, 39(6), 938-948.

4.Gutiérrez-Nieto, B., Serrano-Cinca, C., & Mar Molinero, C. (2009). Social efficiency in

microfinance institutions. Journal of the operational research society, 60(1), 104-119.

5.Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki rasmiy maʼlumotlari
6.https://www.worldbank.org maʼlumotlari.
7. Otto, M. Va Tornton, J. (2023). RIKARTNING HAQIQIY C*-ALGEBRASINING UNI O'RAB

TURGAN RIKART (KOMPLEKS) C*-ALGEBRA BILAN BOG'LANISHI. QO ‘QON UNIVERSITETI
XABARNOMASI, 41-43.

8. Rahimov, A., & Rahmonova, N. (2024 Yil, Noyabr). Markaziy qiymatli kvazitralar AV*-

algebralarda. AIP konferentsiyasida (Vol. 3244, No. 1). AIP nashriyoti.

9. Raxmonova, N. (2024). OLIY MATEMATIKANI O ‘QITISHDA ZAMONAVIY

METODLARDAN FOYDALANISH. Universal xalqaro ilmiy jurnal, 1(1), 9-14.

Bibliografik manbalar

Gutierrez-Nieto, B., Serrano-Cinca, C., & Molinero, C. M. (2007). Microfinance institutions and efficiency. Omega, 35(2), 131-142.

Mersland, R., & Strøm, R. Ø. (2009). Performance and governance in microfinance institutions. Journal of Banking & Finance, 33(4), 662-669.

Hermes, N., Lensink, R., & Meesters, A. (2011). Outreach and efficiency of microfinance institutions. World development, 39(6), 938-948.

Gutiérrez-Nieto, B., Serrano-Cinca, C., & Mar Molinero, C. (2009). Social efficiency in microfinance institutions. Journal of the operational research society, 60(1), 104-119.

Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki rasmiy maʼlumotlari

https://www.worldbank.org maʼlumotlari.

Otto, M. Va Tornton, J. (2023). RIKARTNING HAQIQIY C*-ALGEBRASINING UNI O'RAB TURGAN RIKART (KOMPLEKS) C*-ALGEBRA BILAN BOG'LANISHI. QO ‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 41-43.

Rahimov, A., & Rahmonova, N. (2024 Yil, Noyabr). Markaziy qiymatli kvazitralar AV*-algebralarda. AIP konferentsiyasida (Vol. 3244, No. 1). AIP nashriyoti.

Raxmonova, N. (2024). OLIY MATEMATIKANI O ‘QITISHDA ZAMONAVIY METODLARDAN FOYDALANISH. Universal xalqaro ilmiy jurnal, 1(1), 9-14.