MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
adpi.uz universaljurnal.uz
34
ZAMONAVIY PEDAGOG IMIJIDA MILLIY QADRYATLARGA TAYANGAN
HOLDA ETIKA-ESTETIKA QOIDALARINI AKS ETTIRISH
Andijon Davlat Pedagogika instituti
Boshlang`ich ta`lim metodikasi kafedra dotsenti
B.Sh.Marasulov ilmiy raxbar.
Egamova Gulira’no Baxromovna
sirtqi 2-kurs talabasi
Farg‘ona viloyati Furqat tumani
3-umumiy o‘rta ta‘lim maktabi kadrlar bo‘yicha menejer
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15225361
Annotatsiya.
Ushbu maqola orqali zamonaviy pedagog imijida milliy an’analarimiz va
qadryatlarimizga tayangan holda ish olib borishi, go‘zallik va nafosat haqida fikr yuritamiz.
O‘qituvchining imijiga avvalo uning muomalasi, nutq madaniyati, tashqi ko‘rinishi va kiyinish
madaniyati kiradi. Har bir o‘qituvchi va pedagog degan nomga ega bo‘lgan shaxs shunday inson
bo‘lishi kerakki, o‘zi ta’lim-tarbiya berayotgan yosh avlodni har tomonlama tushuna bilishi lozim
hisoblanadi.
Kalit so‘zlar:
Tashqi qiyofa, o‘zini namoyon qila olish, kiyinish madaniyati, imij,
muammolar.
Mamlakatimiz Prezidenti tomonidan pedagog-xodimlarning sha’ni va qadr-qimmatini
hurmat qilishlari, turli xil zo‘ravonlik va kamsituvchi harakatlarga yo‘l qo‘ymasliklari uchun
2024-yil 1-fevralda “Pedagogning maqomi to‘g‘risida”gi Qonuni qabul qilindi. Qonun bilan
pedagoglarning huquqlari, majburiyatlari, faoliyatining asosiy kafolatlari mehnatga yarasha haq
to‘lash, rag‘batlantirish va ijtimoiy himoya qilish tamoyillari belgilandi. Xalqimizning eng buyuk
milliy qadryatlarimizdan biri bu faqatgina o‘zining farzandlarinigina emas, butun o‘zbek xalqi
farzandlarini hamda farzand atalmish buyuk ne’mat bo‘lgan yer yuzidagi barcha farzandlarga
mehr berish, asrab-avaylash, ularni ehtiyotlab tarbiyalash an’anaga aylanib avloddan-avlodga o‘tib
kelayotgan qadriyatlarimiz hisoblanadi.
O‘qituvchi pedagog degan nomga ega bo‘lgan kishi bundan faxrlanishi, unga buyuk bir
davlat kelajagi bo‘lmish o‘sib kelayotgan yosh avlodni tarbiyalshda masuliyat bilan yondashishi
zarur. O‘qituvchining yana bir eng katta yutug‘i uning muomalasidir. U ta’lim-tarbiya berayotgan
har bir bolaga (o‘quvchiga) chiroyli so‘zlay bilishi, ehtiyotkorlik bilan muomala qilishi, bolalarni
sevishi, ular oldida o‘zini namunali tuta bilishi kerak.
Kishilarning o‘rtasidagi munosabatlarda ko‘pgina muammolar o‘ylamasdan ehtiyotsizlik
bilan aytilgan qo‘pol so‘zdan kelib chiqadi. Chiroyli so‘z esa yaxshi muomala mehr-oqibat
kalitidir. Pedagog degan nomga ega bo‘lgan har bir inson har tomonlama namunali va mukammal
shaxs bo‘la olishi lozim. Oilada, mahallada, butun jamiyat oldida o‘zining xulq-atvori, yurish-
turishi, muomalasi va xattoki tashqi qiyofasi ham muhimdir. Tashqi qiyofa orqali bolalarning
qiziqishlarini orttirgan holda, o‘zini namoyon qila olish, o‘ziga og‘dira olish va e’tiborni qarata
olish ish jarayonini samaradorligini oshiradi. O‘qituvchining kiyinish madaniyati zamon bilan
hamnafaslida o‘ziga xos bo‘lishi, ya’ni sodda, ozoda va dazmollangan, bejirim kiyinishi, o‘ta tor
yoki o‘ta keng bichimda bo‘lmasligi, ta’lim-tarbiya jarayonida o‘quvchining diqqatini tez jalb
etuvchi turli xil bezaklar (turli xil taqinchoqlar)dan foydalanmasligi, fasl, yosh, gavda tuzilishi,
yuz qiyofasi, hatto, soch rangi va turmagiga muvofiq ravishda kiyinishi talab etiladi. Bu
pedagogning namunaviy etika qoidalari hisoblanadi. Shular bilan bir qatorda o‘qituvchining
pedagogik texnikasi tizimida mimik va pantomimik ifodalari ham muhim o‘rin tutadi.
Pedagogning mimik va pantomimik ifodasi, o‘qituvchining imo-ishorasida, ma’noli qarashlarida,
rag‘batlantiruvchi yoki kinoyali tabassumida namoyon bo‘ladi va ular o‘qituvchining pedagogik
ta’sir ko‘rsatishida, o‘quvchilarga dars mashg‘ulotlarini ta’sirchan, qiziqarli, samarali va
mazmunli o‘tish uchun puxta zamin tayyorlab beradi.
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
adpi.uz universaljurnal.uz
35
Estеtika (nafоsat) sеzgisi – pеdagоgik mahоratning muhim bo‘lagidir. Estetika
juda keng tushuncha bo‘lib bu bo‘lajak pedagogning zamon bilan hamnafaslikda milliy
qadryatlarga tayangan holda mehnat faoliyatini olib borishda juda muhimdir. Har bir pedagog
ta’lim-tarbiya berish jarayonida o‘zining tashqi ko‘rinishiga, estetik madaniyatiga va o‘z imidjiga
ega bo‘lishi kerak.
Imij – bu aniq bir insonga bo‘lgan munosabatda insonlar tafakkurida yuzaga keladigan
tashkilot yoki boshqa ijtimoiy ob’yekt qiyofasi hisoblanadi. Pedagogik imij - pedagogning
ma’naviy-axloqiy qiyofasi bilan tashqi ko‘rinishi o‘rtasidagi o‘zaro uyg‘unlik va mutanosiblikdir.
Zamonaviy pedagog imiji deganda kelajak yosh avlodga ta’lim bilan birgalikda tarbiyani ham
milliy qadryatlarga tayangan holda teng olib borish, odob-axloq madaniyatini, muomala va
muloqot qobilyatini o‘ziga bo‘lgan ishonchni shakllantira olishi, turmushdagi go‘zallikni ko‘ra
bilish qobilyatini shakllantira olishlari lozim. Faqat darslikdagi matеrialni bayon etuvchi, quruq,
his-hayajonsiz, aхbоrоt bеrishdan ibоrat bo‘lgan darslarning samarasi kam bo‘lishini isbоt
etishning хоjati bo‘lmasa kеrak. Shuning uchun o‘qituvchining o‘z his-hayajоnini ifоda eta bilishi,
uni o‘quvchilar tоmоnidan sеzilishi ularning darsga bo‘lgan qiziqishlarini оrttiradi.
XULOSA. Pedagog o‘z burchlarini chuqur anglay olishi hamda o‘z qadr-qimmatini to‘la
baholay bilishi zarur. Doimiy ravishda o‘z-o‘zini shaxsiy va kasbiy rivojlantirib borish, o‘sib
kelayotgan yosh avlodga o‘z mehrini, his-tuyg‘ularini har lahzada o‘quvchilar ichki dunyosi bilan
bog‘lay olishi, ularning ham mehriga, hurmatiga sazovor bo‘lishi kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati:
1.
F.X.Sirojiddinovna. “Mehnat faoliyatini samaradorligini ta’minlovchi ijtimoiy-
psixologik omillar.” Andijon nashryoti. 2024. 22-186-b.
2.
E.Umarov. “Estetika.” T.: O‘zbekiston nashryoti. 1995.
3.
To‘xtaxodjayeva M. “Pedagogika.” – T.: O‘zbekiston Faylasuflari Milliy jamiyati.
2010.
4.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 1-fevralda “Pedagogning
maqomi to‘g‘risida”gi O‘RQ-901-sonli Qonuni.
