MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
585
“METODIK MAHORAT KUNI” VA “METODIK MAHORAT SOATI” TADBIRI.
MAY OYI “MAISHIY ASBOB-USKUNALAR — BIZNING YORDAMCHIMIZ” DEB
NOMLANGAN HAFTALIGINI O
ʻ
TKAZISH BO
ʻ
YICHA TAVSIYALAR
Maktabgacha ta’lim tashkilotlari
direktor va mutaxassislarini qayta tayyorlash va ularning
malakasini oshirish instituti dotsenti M.Z.Fayzullayeva
https://doi.org/10.5281/zenodo.15255217
Annotatsiya.
Mazkur maqolada “Metodik mahorat kuni” va “Metodik mahorat soati”
tadbirining may oyi “Maishiy asbob-uskunalar — bizning yordamchimiz” deb nomlangan
haftaligini o
ʻ
tkazish bo
ʻ
yicha bolalarga beriladigan bilimlar mazmuni, mavzular asosida
tavsiyalar yoritib berildi.
Kalit so’zlar:
“Metodik mahorat kuni”, “Metodik mahorat soati”, halol mehnat,
mehnat qurollari, ketmon, belkurak, chelak, tesha, vazifalari, kishilar mehnati, yengillashtirish,
unumli ishlsh, joy-joyiga yig
ʻ
ishtirish, ozoda va tartibli, saqlash, ko
ʻ
nikma, dazmol, chang
yutkich, muzlatkich.
Bugungi kunda maktabgacha ta
ʼ
lim tizimida “Metodik mahorat kuni” va “Metodik
mahorat soati” tadbirlari maktabgacha ta
ʼ
lim tashkilotlari pedagog xodimlarining kasbiy
rivojlanishi uzluksizligini ta
ʼ
minlash, kasbiy bilim, ko
ʻ
nikma va mahoratini muntazam oshirib
borish maqsadida tashkil etilib kelinib, tadbir davomida tayanch maktabgacha ta
ʼ
lim
tashkilotlarida trener (mentor)lar tomonidan yetakchi pedagoglarni maqsadli tayyorlash,
ularning kasbiy mahoratini oshirish, ijodiy ishlash va o
ʻ
z bilimini muntazam boyitib borish
uchun o
ʻ
quv- seminar, trening, mahorat darslari tashkil etilyapti.
Bugungi kunda tayanch maktabgacha ta
ʼ
lim tashkilotlarida trener (mentor)lar
tomonidan «Maishiy asbob-uskunalar — bizning yordamchimiz” deb nomlangan haftaligini
o
ʻ
tkazish bo
ʻ
yicha pedagoglarning kasbiy mahoratlarini oshirish uchun o
ʻ
quv- seminar,
trening, mahorat darslari tashkil ishlari qizg
ʻ
in ketyapti.
Biz may oyi “Maishiy asbob-uskunalar — bizning yordamchimiz” deb nomlangan
haftaligini o
ʻ
tkazish bo
ʻ
yicha tavsiyalarni ilova qilamiz.
Ma
ʼ
lumki, may oyi “Maishiy asbob-uskunalar — bizning yordamchimiz” deb
nomlangan haftaligi mazmunida maktabgacha ta
ʼ
lim tashkilotlarida bolalarning har
tomonlama rivojlanishiga e
ʼ
tibor qaratilishi, ularning halol mehnat, mehnat qurollari, ularning
vazifalari, mehnat qurollari kishilar mehnatini yengillashtirishi, mehnat qurollari yordamida
ish unumli bo
ʻ
lishi, mehnat qurollarini joy-joyiga yig
ʻ
ishtirib qo
ʻ
yish, mehnat qurollarini
ozoda va tartibli saqlash kabi muhim ko
ʻ
nikmalarni o
ʻ
zlashtirishlariga zamin yaratadi.
Maktabgacha ta
ʼ
lim tashkilotlarida bolalarga “Maishiy asbob-uskunalar — bizning
yordamchimiz” haqida quyidagi ma
ʼ
lumotlarni ta
ʼ
limiy faoliyatlarda, davra suhbatlarida
mehnat qurollari, ularning vazifalari haqida ma
ʼ
lumot beriladi:
Ketmon- yerni chopish, yumshatish, egat olishda ishlatiladi.
Belkurak- yerni chopish, yumshatish, ko
ʻ
chat ekishda chuqur qazishda ishlatiladi.
Chelak- o
ʻ
simliklarni sug
ʻ
orishda, suv tashish, suv quyishda, sabzovotlarni yig
ʻ
ishda
ishlatiladi
Tesha – chopiq qilishda, o
ʻ
toq qilishda, chuqurcha olishda ishlatiladi.Bu mehnat
qurollarini tartibli, ozoda saqlashimiz kerak.
Ularni shunday joylashtirish lozimki, ularni olish, ulardan foydalanish, tartibga
keltirish va joyiga qo
ʻ
yish sizga qulay bo
ʻ
lsin. Hamma asboboblarni ko
ʻ
rinadigan qilib
joylashtirish shart emas: nima qayerdaligini bilsangiz va asbobni mustaqil olib foydalana
olsangiz shuni o
ʻ
zi kifoyadir. Shunda biz mehnat qurollarini tartibli saqlash va ulardan
o
ʻ
rinli foydalana olishga o
ʻ
rganamiz.
4-hafta. Bizning yordamchilarimiz maishiy asboblar
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
586
Mavzu: Xo
ʻ
jalik mehnat qurollari bilan tanishtirish. (Ketmon, belkurak,
chelak, tesha)
Maqsad
: bola kattalarning nutqini tinglaydi va tushunadi, ular kattalarga murojaat
qiladi, rasmda ko
ʻ
rgan narsasi haqida so
ʻ
zlaydi, berilgan savollarga tortinmasdan javob
beradi, muloqot davrida faollik bildiradi.Bolalar lug
ʻ
ati mehnat qurollari: ketmon, belkurak,
chelak, tesha va ularning vazifalari haqidagi so
ʻ
zlar bilan boyiydi.
Kerakli jihozlar:
"Xo
ʻ
jalik mehnat qurollari" o
ʻ
yinchoqlar to
ʻ
plami. ketmon, belkurak,
chelak, tesha tasvirlangan rasmlar.
Ta
ʼ
limiy-tarbiyaviy faoliyatning borishi:
Tarbiyachi: bolalar bugun biz mehnat qurollari, ularning vazifalari haqida
suhbatlashamiz. Bu ketmon.
Ketmon- yerni chopish, yumshatish, egat olishda ishlatiladi.
Bu belkurak. Belkurak- yerni chopish, yumshatish, ko
ʻ
chat ekishda chuqur qazishda
ishlatiladi.
Bu chelak. Chelak- o
ʻ
simliklarni sug
ʻ
orishda, suv tashish, suv quyishda, sabzovotlarni
yig
ʻ
ishda ishlatiladi
Bu tesha. Tesha – chopiq qilishda, o
ʻ
toq qilishda, egatlarga chuqurcha qazishda
ishlatiladi.Bu mehnat qurollarini tartibli, ozoda saqlashimiz kerak.
Bu xaskash. Yirik kesaklar xaskash yordamida maydalanib bir yo
ʻ
la yer tekislab olinadi.
Ularni shunday joylashtirish lozimki, ularni olish, ulardan foydalanish, tartibga
keltirish va joyiga qo
ʻ
yish sizga qulay bo
ʻ
lsin. Hamma asboboblarni ko
ʻ
rinadigan qilib
joylashtirish shart emas: nima qayerdaligini bilsangiz va asbobni mustaqil olib foydalana
olsangiz shuni o
ʻ
zi kifoyadir. Shunda biz mehnat qurollarini tartibli saqlash va ulardan
o
ʻ
rinli foydalana olishga o
ʻ
rganamiz.
Tarbiyachilarga eslatma: Tarbiyachi asbobni tanlar ekan, o
ʻ
z guruhidagi bolalarning
yoshlarini, ishlarining mazmunini albatta hisobga olishi lozim. Masalan, bolalar mehnatda
endigina qisman ishtirok eta boshlaydigan kichik guruhlarda o
ʻ
yinchoqlarga o
ʻ
xshash bo
ʻ
lgan
mehnat predmetlaridan foydalanish mumkin.
Bolalarga ko
ʻ
p kuch sarflaydilar mehnat qurollarini bermaslik kerak.Bunday yo
ʻ
lda
bolalar tez charchab qoladilar va ularda mehnat qilish ishtiyoqi so
ʻ
nadi.
Jismoniy daqiqa
Qo
ʻ
shimcha:
she
ʼ
r aytish
Alohida e
ʼ
tibor qaratiladi:
So
ʻ
zlayotganlarida so
ʻ
zlarni grammatik jihatdan to
ʻ
g
ʻ
ri
tuzish
Bolalar bilimini tekshirish va mustahkamlash uchun savollar:
Tarbiyachi: bolalar bugun biz mehnat qurollari, ularning vazifalari haqida
suhbatlashamiz. Bu ketmon.
Ketmon- qayerda ishlatiladi?
Belkurak- qayerda ishlatiladi?
Paqir nima uchun kerak?
Tesha – qayerda ishlatiladi?
Mehnat qurollari qanday saqlanishi kerak?
4-hafta. Bizning yordamchilarimiz maishiy asboblar
Mavzu: Elektr jihozlari bilan tanishtirish (dazmol, chang yutkich, muzlatkich).
Maqsad
:
“Nutq va til”:
“Elektr jihozlari: dazmol, chang yutkich, muzlatkich haqida so‘zlash bilan bolalarning
monologik nutqini rivojlantirish, gapirganda so‘zlarni bir-biriga bog‘lab, ma'noli jumlalar
tuzish malakasini shakllantirish.
So‘zlayotganda so‘zlarni grammatik jihatdan to‘g‘ri tuzish, mantiqiy izchillikda
tasviriy hikoya tuzish ko‘nikmalarini shakllantirish.
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
587
Bolalar tarbiyachining savollari bo‘yicha hamda suratlarga qarab mazmunan
so‘zlab berishga o‘rgatish.
Intellektual-bilish malakalari
Bolalarning elektr jihozlari:dazmol, chang yutkich, muzlatkich
haqidagi
tasavvurlarini kengaytirish.
Hissiyotlar va ularni boshqarish
Uyda yolg‘iz qolganda vat’iyan taqiqlangan narsalar: gugurt, gaz plitasini yoqish,
pechka yoqish, elektr rozetkalari va elektr jihozlar, dazmol, chang yutkich, muzlatkich kabi
jihozlarga yaqinlashmaslikni tushuntirish.
Kerakli jihozlar:
Elektr jihozlari:dazmol, chang yutkich, muzlatkichlar, o‘yinchoqlari
va ular tasvirlangan rasmlar.
Ta’limiy faoliyatning borishi:
Tarbiyachi bolalarga elektr jihozlari va ularning nima uchun kerakligi, elektr rozetkalari
va elektr jihozlaridan faqatgina kattalar foydalanishi mumkinligi, bolalarning
foydalanishlari qat’iyan man qilinganligi haqida gapirib suhbatni boshlaydi.
Asosiy qism.
1.“Elektr jihozlari” mavzusi bo‘yicha suratni ko‘rib chiqish.
2.Surat bo‘yicha savol-javob o‘tkazish.
3. Elektr jihozlari haqida topishmoqlar aytish.
4. Jismoniy daqiqa.
Bolalar bir qator bo‘lib tizilib turadilar. Safda birinchi turgan bola rezetka, safdagi oxirgi
bola lampochka, qolgan bolalar sim bo‘ladilar.Safdagi bolalar navbati bilan o‘tiradilar,
turadilar va bu bilan to‘lqinsimon harakatni ifodalaydilar. “Tok” oxirgi bolaga yetib kelganda
lampochka qo‘lini ko‘taradi.
5. “Elektr jihozlari” mavzusida pazl o‘yinlari.
6.
Yakuniy qism.
Bolalar tuzgan hikoyalar, aytilgan she'rlarni muhokama
qilish va rag‘batlantirish.
Qo‘shimcha qism
: "Elektr jihozlari" mavzusida vidiorolik ko‘rsatish.
Alohida e'tibor qaratiladi:
Bolalar so‘zlayotganlarida so‘zlarni grammatik jihatdan
to‘g‘ri tuzish ko‘nikmalari shakllanganligiga e'tibor berish.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Maktabgacha ta
ʻ
lim va tarbiyaning davlat standarti – T.:2020.
2. Grosheva I.V., Evstafeva L.G., Maxmudova D.T., Nabixanova Sh.B., Pak S.V.,
Nazarova V.A., Isxakova M.R., Abdunazarova N.F. “O
ʻ
zbekiston Respublikasi maktabgacha
ta
ʻ
lim tashkilotlari uchun "Ilk qadam" davlat o
ʻ
quv dasturi /takomillashtirilgan ikkinchi
nashr/”. Toshkent, 2022-y.
3. Grosheva I.V., Mirziyoyeva Sh.Sh.,Rizayeva X.U., Kuryayeva I.V., Nekrasova
Y.A., Shivaldova N.S., Xaziyeva L.Z. “Yer sayyorasi – umumiy uyimiz” Ekologik ta
ʻ
lim va
tarbiya bo
ʻ
yicha maktabgacha ta
ʻ
lim tashkilotlari uchun parsial dastur . – T.: 2022-y.
4. D.T.Maxmudova va boshqalar “Tabiat bilan tanishtirish metodikasi”, Toshkent,
2019 y.
5.Nigmatov A.N., Muxamedov SH.N. “Maktabgacha ta
ʻ
lim tashkilotlarida
tarbiyalanuvchilarning ekologik ong va madaniyatni shakllantirish”. T., 2020.
