MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
509
GOSPITAL PEDAGOGIKA FANINIG TARIXI, MAZMUNI VA MOHIYATI
Andijon Davlat Pedagogika Instituti
Maktabgacha ta'lim fakulteti
Maxsus pedagogika: Logopediya yo'nalishi
2-kurs 203- guruh talabasi
Oxunova Oydinoy Akmaljon qizi
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15233981
Annotasiya:
ushbu maqolada Gospitat pedagogika fanining maqsad va vazifalari,kelib
chiqishi, kasalxona maktablari uyerda ta'lim oladigan o'quvchilar haqida umumiy tushunchalar o'z
aksini topgan.
Kalit so'zlar:
Gospital pedagogika, konsepsiya, ta'lim, kasalxona, o'quvchi, nogironlik.
Gospital pedagogika — bu shifoxonada yoki boshqa tibbiy muassasada bo'lgan bolalar,
o'smirlar va kattalar uchun mo'ljallangan pedagogik jarayonlarning o'rganilishi va amalga
oshirilishidir. Uning asosiy maqsadi sog'liqni saqlash muassasalarida qolayotgan bemorlarning
ta'lim, tarbiya va rivojlanish ehtiyojlarini qondirishdir.
Gospital pedagogikaning maqsadlari:
1.Sog'liqni saqlash muassasalarida ta'limiy va tarbiyaviy jarayonlarni tashkil etish:
Bemorlarning ta'limi, intellektual rivojlanishi va ruhiy holatini yaxshilash.
2.Bemorga psixologik yordam ko'rsatish: Sog'liqni saqlash muassasalarida bo'lishning
psixologik oqibatlarini kamaytirish.
3.Bemorlarning jamiyatga qaytishini osonlashtirish: Ularning jamiyat bilan aloqasini saqlab
qolish va ijtimoiy integratsiyani ta'minlash.
4.O'qitish va tarbiya jarayonlarini shifokorlar bilan hamkorlikda yuritish: Tibbiy xodimlar
bilan birgalikda bemorning ta'lim va tarbiya ehtiyojlarini hisobga olish.
Gospital pedagogikaning vazifalari:
1.Ta'lim dasturlarini ishlab chiqish: Bemorlarning yoshi va sog'liq holatiga mos keladigan
ta'lim dasturlarini yaratish.
2.Pedagogik materiallarni tayyorlash va moslashtirish: Bemorga qulay bo'lishi uchun ta'lim
materiallarini moslashtirish.
3.Tibbiy xodimlar bilan hamkorlik qilish: Pedagogik jarayonlarni tibbiy yordam bilan
integratsiya qilish.
4.Psixologik va emosional yordam ko'rsatish: Bemorlarning ruhiy holatini yaxshilash uchun
kerakli yordamni ko'rsatish.
5.Bemorlarning ijtimoiy faolligini saqlab qolish: Ularning jamiyat bilan aloqalarini saqlash
va ijtimoiy faolligini ta'minlash.
Gospital pedagogika bemorning umumiy rivojlanishiga yordam berish, ular uchun ta'lim va
tarbiya jarayonlarini davom ettirish, va sog'liqni saqlash muassasalarida ko'proq insoniy
yondashuvni ta'minlashga qaratilgan. Kasalxona pedagogikasi (HP) 20- asrning o'rtalarida
kasalxona sharoitida maktabda ta'lim berish orqali bolalar va yoshlarni ta'lim tizimidan
chetlatishning oldini olish uchun paydo bo'ldi. Ushbu ta'lim sohasi so'nggi paytlarda adabiyotda
diqqat markazida bo'ldi (Palomares- Ruiz, Sánchez-Navalon va Garrote-Rojas, 2016).
"Kasalxona" so'zining HPga kiritilishi pedagogik vazifani belgilash va HPni pedagogikaning
o'ziga xos sohasi sifatida ajratib ko'rsatishning asosiy funktsiyasiga ega (Lizasoáin va Polaino-
Lorente, 1996).
Gospital pedagogika deyarli barcha mamlakatlarda mavjud va u har xil tarzda amalga
oshirilgan bo'lsa-da (Palomares- Ruiz va boshq., 2016), uchta usul tan olingan: yotoqxonada
o'qitish, tibbiy markaz ichida yoki unga tutash sinfda o'qitish va uyda o'qitish.HPda o'qituvchilar
tomonidan xizmat ko'rsatadigan talabalar yoshi,jamoasi ta'lim darajasi va tibbiy patologiyasi
bo'yicha heterojendir (Palomares- Ruiz va boshq., 2016); masalan, shifoxona o'qituvchilari,
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
510
jismoniy yoki ko'p nogironligi bo'lgan va ruhiy salomatlik muammosi bo'lgan
talabalar bilan ishlashi mumkin (FCLR, 2019). Shu ma'noda, shifoxona o'qituvchilari turli va
murakkab kontekstda inklyuziv ta'lim berish muammosiga duch kelishadi (Riquelme, 2006; Souza
& Rolim, 2019). Ushbu o'qituvchilar duch keladigan asosiy muammolardan ba'zilari o'z ishini
rivojlantirish uchun tayyorgarlik va empirik asosning etishmasligidir. Gospital pedagogika - uzoq
muddatli davolanishda bo'lgan va sog'lig'i sababli ta'lim muassasalariga bora olmaydigan bolalar
uchun ta'limni tashkil etish bilan bog'liq bo'lgan pedagogika bo'limi. Kasalxona pedagogikasi
pedagogikaning bir qismi bo'lib, o'z e'tiborini o'quvchilarning alohida toifasiga - uzoq muddatli
davolanishga muhtoj bolalarga qaratadi.Pedagogikaning ushbu sohasini amalga oshirish va
rivojlantirishning murakkabligi uning idoralararo bog'liqligi bilan belgilanadi: ta'lim, sog'liqni
saqlash va himoya qilish, chunki shifoxonada uzoq muddatli davolanayotgan talaba birinchi
navbatda bemor va faqat ikkinchi darajali. maktab o'quvchisi. Bolani davolash jarayonida tibbiy
va pedagogik texnologiyalarni uyg'unlashtirish har tomonlama reabilitatsiyani anglatadi.
Pedagogikaning ishi Kasalxona pedagogikasining markaziy kontseptsiyasi shifoxona
maktabi - asosiy va qo'shimcha umumiy ta'lim dasturlari bo'yicha ta'lim faoliyatini amalga
oshiradigan, tibbiy tashkilotda uzoq muddatli davolanishga muhtoj bo'lgan bolalar o'qitiladigan
tashkilot.
Kasalxona maktablariga quyidagilar kiradi:
1. Tibbiyot tashkiloti negizida faoliyat yurituvchi ta’lim tashkilotlari.
2. Asosiy va qo'shimcha umumiy ta'lim dasturlarini o'zlashtirgan va uzoq muddatli
davolanishga muhtoj o'quvchilar uchun ta'lim tashkilotlari (shu jumladan sanatoriy);
3. Tibbiyot tashkilotining ixtisoslashtirilgan tarkibiy o'quv bo'linmalari.
Kasalxona maktabi o'qituvchilari
Uzoq muddatli davolanayotgan bolaga nisbatan ta'lim faoliyati shifoxona o'qituvchisi -
uzoq muddatli davolanayotgan bolalar bilan ishlash bo'yicha maxsus tayyorgarlikdan o'tgan
pedagogik ma'lumotga ega mutaxassis tomonidan amalga oshiriladi. Kasalxona o'qituvchisi o'z
ishida oddiy maktabda qo'llaniladigan an'anaviy usullardan sezilarli darajada farq qiladigan usul
va vositalardan foydalanadi.
Ushbu yondashuvning asosiy o'ziga xos xususiyatlari:
1. Har bir bolaning individual ta'lim ehtiyojlarini hisobga olish zarurati, unga muvofiq har bir bola
uchun individual ta'lim yo'nalishlari va individual ta'lim dasturlari ishlab chiqiladi;
2. Masofaviy o'qitish vositalari va usullariga talabning yuqori darajasi, ayniqsa aseptik
izolyatsiya bo'limida davolanayotgan bolaga nisbatan ta'lim faoliyati amalga oshirilganda;
3. Kichik guruhlarda (shu jumladan turli darajadagi va yoshdagilar) yoki har bir bola bilan
individual ishlash;
4. Kundalik pedagogik amaliyotda o'rganish uchun motivatsiyani saqlab qolish, aqliy
faoliyatni tiklash, uzoq vaqt kasal bolaning muloqot qilish va ijtimoiylashuv qobiliyatini
rivojlantirishga qaratilgan o'yin shakllari va ijodiy vazifalardan faol foydalanish. Kasalxona
o'qituvchilari shifokorlarning bolaning sog'lig'ining hozirgi holati uning reabilitatsiya potentsiali,
kasallik va davolash jarayoni bilan bog'liq kognitiv va boshqa kamchiliklari to'g'risidagi
tavsiyalarini hisobga oladi va ularga qat'iy amal qiladi. Kasalxona o’qituvchilar uzoq muddat kasal
bo’lib qolgan bolaning ota-onalari hamda maslahat va amaliy yordam ko’rsatuvchi psixologik
yordam xizmati bilan har kuni aloqada bo’ladi.
Xulosa;
Gospital pedagogika – zamonaviy ta’lim tizimining ajralmas qismi bo‘lib, u uzoq
muddat kasalxonada yotgan yoki reabilitatsiya jarayonida bo‘lgan bolalarning ta’lim olish
huquqini ta’minlaydi. Ushbu pedagogik yo‘nalish faqatgina bilim berish bilan cheklanib qolmay,
balki bolaning psixologik, ijtimoiy va hissiy rivojlanishini ham qo‘llab-quvvatlaydi.Bugungi
kunda sog‘liqni saqlash va ta’lim tizimlarining uzviy integratsiyasi tufayli gospital pedagogika
yanada rivojlanmoqda. Innovatsion texnologiyalar, masofaviy ta’lim platformalari va individual
yondashuvlar orqali kasal bolalarga moslashuvchan ta’lim berish imkoniyati kengaymoqda. Bu
esa ularga nafaqat ta’lim jarayonidan uzilmaslik, balki ijtimoiy hayotga qaytishda yordam
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
511
beradi.Gospital pedagogika sohasi jamiyatning har bir a’zosiga ta’lim olish uchun
teng sharoitlar yaratish g‘oyasiga asoslanadi. Bu tizimning rivojlanishi orqali imkoniyati
cheklangan bolalar ham sifatli bilimga ega bo‘lishi, o‘z tengdoshlari bilan bir xil rivojlanish
imkoniyatiga ega bo‘lishi ta’minlanadi. Shuningdek, kasal bolalar bilan ishlaydigan
o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligi va maxsus metodikalar ishlab chiqilishi ta’lim sifati
oshishiga xizmat qiladi.Kelajakda gospital pedagogikaning yanada takomillashuvi, maxsus
dasturlar va o‘quv resurslarining kengaytirilishi bilan kasal bolalarning ta’limga bo‘lgan
ehtiyojlari yanada to‘liq qondirilishi mumkin. Shu sababli, davlat va jamiyat bu sohaga alohida
e’tibor qaratishi lozim. Gospital pedagogikaning rivoji – insonparvarlik va ta’lim tizimining
adolatliligi yo‘lida tashlangan muhim qadamlardan biridir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Bеkkеr.K.P., Sоvаk M. Lоgоpеdiya. M., 1981 y
2.N.B.Goipova Inkluziv ta'lim. Gospital pedagogika darslik Namangan 2024
3.http://www.wikipedia
4. https://avitsenna.uz
