MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
adpi.uz universaljurnal.uz
133
TA’LIM JARAYONIDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISH
Andijon davlat pedagogika instituti
Maktabgacha ta’lim yo‘nalishi
3-kurs talabasi Komiljonova Sarvinoz Bunyod qizi
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15226801
Annotatsiya.
Ushbu maqolada ta’lim jarayonida innovatsion texnologiyalardan
foydalanishning ahamiyati va afzalliklari yoritilgan. Zamonaviy axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari, interaktiv usullar va sun’iy intellektdan foydalanish ta’lim sifatini oshirishga
xizmat qiladi. Shuningdek, maqolada innovatsion yondashuvlarning o‘quvchilarning faolligi va
mustaqil ta’lim olish jarayonidagi roli tahlil qilingan.
Kalit so‘zlar:
innovatsion texnologiyalar, ta’lim, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari,
interaktiv usullar, sun’iy intellekt, gamifikatsiya.
XXI asr – texnologiyalar asri bo‘lib, barcha sohalarda innovatsion yondashuv muhim
ahamiyat kasb etmoqda. Ta’lim jarayonida innovatsion texnologiyalarni qo‘llash samaradorlikni
oshirish, o‘quvchilarning faolligini kuchaytirish va bilim olish jarayonini yanada qiziqarli qilish
imkonini beradi. Ushbu maqolada ta’lim sohasida innovatsion texnologiyalardan foydalanishning
ahamiyati va afzalliklari haqida so‘z yuritamiz.
Innovatsion texnologiyalar va ularning ta’lim jarayonidagi o‘rni. Innovatsion texnologiyalar
– bu zamonaviy axborot-kommunikatsiya vositalari, dasturiy ta’minotlar va pedagogik
metodikalar majmuasidir. Bugungi kunda quyidagi innovatsion texnologiyalar keng
qo‘llanilmoqda:
1. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) – kompyuterlar, internet, elektron ta’lim
platformalari yordamida bilim berish va uzatish jarayonini avtomatlashtirish imkonini beradi.
2. Masofaviy ta’lim – onlayn kurslar, virtual darslar va vebinarlar orqali o‘qitish
imkoniyatini kengaytiradi.
3. Interaktiv ta’lim usullari – elektron doskalar, simulyatorlar va virtual laboratoriyalar
yordamida ta’lim jarayonini jonlantirish imkonini yaratadi.
4. Sun’iy intellekt va adaptiv ta’lim tizimlari – o‘quvchilarning ehtiyojlariga mos ravishda
individual yondashuvni ta’minlaydi.
5. Gamifikatsiya – ta’lim jarayoniga o‘yin elementlarini qo‘shish orqali o‘quvchilarning
motivatsiyasini oshiradi.
6. Virtual va kengaytirilgan reallik – VR va AR texnologiyalari yordamida o‘quvchilarga
interaktiv o‘rganish tajribasini taqdim etadi.
Innovatsion texnologiyalarning ta’lim tizimidagi uch asosiy afzalliklari
1. O‘qitish samaradorligini oshirish
AKT vositalari yordamida dars jarayonlari yanada vizual va tushunarli bo‘ladi.
Elektron resurslar yordamida o‘quvchilarning mustaqil ta’lim olish imkoniyati ortadi.
Sun’iy intellekt asosida individual ta’lim dasturlari ishlab chiqilishi mumkin.
2. Masofaviy va moslashuvchan ta’lim imkoniyatlari
Internet va elektron platformalar orqali istalgan joydan ta’lim olish imkoniyati.
Ishlaydigan va band bo‘lgan shaxslar uchun qulay o‘quv jadvali yaratish.
Elektron ta’lim materiallari va video darslar yordamida bilim olish jarayonini osonlashtirish.
3. Ta’lim sifatining oshishi va shaxsiy yondashuv
Gamifikatsiya va interaktiv metodlar o‘quvchilarning ta’lim jarayoniga bo‘lgan qiziqishini
oshiradi.
Sun’iy intellekt asosidagi tizimlar o‘quvchilarning bilim darajasini tahlil qilib, individual
yondashuvni taklif qiladi.
MAKTABGACHA TA’LIM TARAQQIYOTI, MUAMMO YECHIM VA
ISTIQBOL” Respublika ilmiy-amaliy anjuman materiallari. Andijon. 9-10 aprel
2025-yil
adpi.uz universaljurnal.uz
134
Virtual laboratoriyalar va simulyatsiyalar yordamida amaliy mashg‘ulotlarni
yanada samarali tashkil etish imkoniyati yaratiladi.
Innovatsion texnologiyalarni joriy etishda yangi qarorlar va qonunlar. O‘zbekiston
Respublikasi ta’lim tizimida innovatsion texnologiyalarni joriy etish bo‘yicha bir qator yangi
qarorlar va qonunlar qabul qilindi. Jumladan:
1. Innovatsion rivojlanish strategiyasi: 2024-yil 13-martdagi Vazirlar Mahkamasining 128-
sonli qarori bilan “2024–2025-yillarda O‘zbekiston Respublikasining innovatsion rivojlanish
strategiyasini amalga oshirish chora-tadbirlari” belgilandi. Ushbu strategiya doirasida ta’lim
sohasida innovatsion texnologiyalarni rivojlantirish va joriy etish bo‘yicha aniq vazifalar
belgilangan.
2. Nodavlat ta’lim tashkilotlarini qo‘llab-quvvatlash: 2024-yil 25-noyabrda qabul qilingan
qarorga muvofiq, nodavlat maktabgacha va umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlariga berilgan soliq va
bojxona imtiyozlari muddati 2030-yilgacha uzaytirildi. Bu esa xususiy sektorning ta’lim
sohasidagi ishtirokini oshirishga xizmat qiladi.
3. Raqamli ekotizimni yaratish: 2025-yilda oliy va professional ta’lim, fan va innovatsiyalar
sohasida yagona edu.uz raqamli ekotizimi ishga tushirilishi rejalashtirilgan. Bu tizim ta’lim
jarayonlarini raqamlashtirish va innovatsion texnologiyalarni keng joriy etishga imkon yaratadi.
Innovatsion texnologiyalar ta’lim jarayonini yanada rivojlantirish va samaradorligini
oshirishga xizmat qiladi. Barcha pedagoglar zamonaviy texnologiyalardan unumli foydalanib, dars
jarayonlarini interaktiv va qiziqarli shaklda tashkil etishlari muhimdir. Kelajak avlodni
raqobatbardosh va bilimli qilib tarbiyalashda innovatsion yondashuvlar hal qiluvchi omil bo‘lib
xizmat qiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Azizxo‘jayev A.A. “Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat”. – Toshkent: Fan,
2010.
2. Hasanboeva U. va boshqalar. “Innovatsion pedagogik texnologiyalar”. – Toshkent:
O‘qituvchi, 2015.
3. Mukhitdinov M. “Ta’lim jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan
foydalanish”. – Toshkent, 2018.
4. UNESCO. “Information and Communication Technology in Education: A Curriculum
for Schools and Programme of Teacher Development”. – Paris, 2011.
5. Shaxsiy kuzatuvlar va tajribalar asosida.
