SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
604
KLASTER TA’LIMI ASOSIDA YOSHLARDA SHARQONA MADANIYATNI
RIVOJLANTIRISHDA ELEKTRON PEDAGOGIKA IMKONIYATLARI
Komilova Xurshida Toxirovna
Andijon davlat pedagogika instituti
Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent
Ismoilova Fotimaizahro Toxirjon qizi
Andijon davlat pedagogika institute
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15364257
1-bosqich magistranti
Annotation.
Maqolada sun’iy intelektni pedagogik amaliyotga tadbiq etish, sun’iy intelekt
yordamida ta’lim klasterining ta’lim jarayonlariga joriy etilishi borasidagi ishlar yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
Sun’iy intelekt, elektron pedagogika, klaster ta’lim, interaktiv darslik.
Abstract.
The article covers the work on the application of artificial intelligence in
pedagogical practice and the introduction of an educational cluster using artificial intelligence into
educational processes.
Key words:
artistic intellect, electronic pedagogy, cluster formation, interactive textbook.
Аннотация
.
В
статье
освещаются
работы
по
применению
искусственного
интеллекта
в
педагогической
практике
и
внедрению
образовательного
кластера
с
использованием
искусственного
интеллекта
в
образовательные
процессы
.
Ключевые
слова
:
Искусственный
интеллект
,
электронная
педагогика
,
кластерное
образование
,
интерактивный
учебник
.
Sun’iy intelektni pedagogik amaliyotga tadbiq etishda - elektron pedagogika pedagogika fani
muhim ahamiyatga ega bo’lib, klaster ta’limi asosida sun’iy intelektni pedagogik amaliyotga
integratsiyasida pedagogik faoliyatida kerakli interaktiv o‘quv-uslubiy qo‘llanmalar, elektron
dasturiy vositalarni yaratish qoidalari va texnologiyalari to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lishini va
o‘ziga kerakli fanlar bo‘yicha elektron interaktiv darsliklar mustaqil yaratish uchun amaliy
ko‘nikmalar hosil qilishga erishiladi. Ta’lim klasteri - bu o’quv muassasalarining birlashgan va
hamkorlikdagi tizimi bo’lib, bir nechta o’quv muassalalari, tashkilotlar va ilmiy-tadqiqot
markazlarini o’z ichiga oladi. Pedagogik amaliyotda sun’iy intelekt yordamida resurslarni samarali
taqsimlash va ilmiy ishlanmalarni rivojlantirishga yordam beradi. “
Ta’lim klasteri integratsiya va
innovatsion jarayonlar bilan birgalikda sodir bo’ladigan, ta’limdagi uzviylik va uzluksizlikni, ta’lim
sub’ektlarining o’zaro yagona tizimni hosil qilishi va tizimning nuqsonsiz ishlashini ta’minlashga
xizmat qiladigan hodisadir
.
Ta’lim sifatini oshirish uchun turli ixtissoslashgan yo’nalishlar bo’yicha
hamkorlikni kuchaytiradi. Innovatsion texnologiyalarni ta’lim jarayonlariga integratsiyalashni
tezlashtiradi. Pedagogik amaliyotda sun’iy intelekt yordamida hamkorlikni kuchaytirishda axborot
almashish, o‘qitish va o‘qish va ta’lim muassasasi boshqarilish, axborot texnologiyalari mavjud
usullar va vositalardan foydalanib ma'lum axborotlarga ishlov berib, qayta ishlab yangi
ko‘rinishdagi inson faoliyati uchun zarur bo‘lgan axborotlarni yaratish jarayonlari rivojlantiriladi.
Sun’iy intelekt yordamida ta’lim klasterining ta’lim jarayonlariga joriy etilishi:
- o’rganuvchiga kasbiy bilimlarni egallashiga;
- o‘rganilayotgan hodisa va jarayonlarni modellashtirish orqali fan sohasini chuqur
- o‘quv faoliyatining xilma-xil tashkil etilishi hisobiga talabaning mustaqil
faoliyati sohalarini kengayishiga;
- interaktiv muloqot imkoniyatlarining joriy etilishi asosida o‘qitish jarayonini
individuallashtirish va differensiyalashtirishga;
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
605
- sun’iy intellekt tizimi imkoniyatlaridan foydalanish orqali talabaning o‘quv materiallarini
o‘zlashtirish strategiyasini egallashiga;
- axborot jamiyati a’zosi sifatida unda axborot madaniyatining shakllanishiga;
- o‘rganilayotgan jarayon va hodisalarni kompyuter texnologiyalari vositasida, talabalarda fan
asoslariga qiziqishni va faollikni oshirishga olib kelishi bilan muhim ahamiyat kasb etadi. Sharq
madaniyatida ta’lim ko‘pincha an’anaviy usullar bilan bog‘liq bo‘lib, o‘rganish jarayoni ko‘proq
muloqot va tajriba asosida amalga oshiriladi
Ta’lim klasteri asosida o‘quv ma’lumotlarini taqdim etishda sun’iy intelektning didaktik
imkoniyatlari:
- axborotlarni ta’limga oid elektron resurslar orqali matn, grafika, audio, video, animasion
formatda ko‘rsatish va uzatish; - qiziqtiruvchi ma’lumotlarni taqdim etish imkoniyati;
- qabul qilingan bilimlar asosida ko‘nikmalarni mustaxkamlash va ko‘nikmalarni amalda
qo‘llash imkoniyati;
- o‘quv, o‘quv-uslubiy, ilmiy axborotlarni tayyorlash, tartibga solish va ishlov berish;
- axborotni saqlash va yig‘ish;
- axborotni tizimlashtirish.
Ta’lim klasteri asosida o‘quv ma’lumotlarini uzatishning didaktik imkoniyatlari:
- axborot-kommunikasiya texnologiyalar yordamida axborotlarni turli shakllarda tarqatish;
- ma’lumotlardan keng foydalanishni ta’minlash;
- qiziqtiruvchi ma’lumotlarni olish uchun biron-bir elektron ma’lumotlar bankiga va maqsadli
o‘quv ma’lumotlar bazalariga ulanish imkoniyati;
- turli xil axborot tashuvchi vositalardan ma’lumotlarni yuklash;
- bir vaqtning o‘zida ko‘p sonli o‘quvchilarga xabarlarni yuborish;
- o‘qituvchi va talabalar o‘rtasida sinxron ma’lumot almashish.
Pedagogik dasturiy vositalar – kompyuter texnologiyalari yordamida o’quv jarayonini qisman
yoki to’liq avtomatlashtirish uchun mo’ljallangan didaktik vosita hisoblanadi. Ular ta’lim jarayonini
samaradorligini oshirishning istiqbolli hisoblanib, zamonaviy texnologiyalarning o’qitish vositasi
sifatida ishlatiladi. Pedagogik dasturiy vositalar tarkibiga: o’quv fani bo’yicha aniq didaktik
maqsadlarga erishishga yo’naltirilgan dasturiy mahsulot (dasturlar majmuasi), texnik va metodik
ta’minot, qo’shimcha yordamchi vositalar kiradi. Pedagogik dasturiy vositalarni quyidagilarga
ajratish mumkin: o’rgatuvchi dasturlar – o’quvchilarning bilim darajasi va qiziqishlaridan kelib
chiqib yangi bilimlarni o`zlashtirishga yo’naltiradi; test dasturlari – egallangan bilim, malaka va
ko’nikmalarni tekshirish yoki baholash maqsadlarida qo’llaniladi;
mashq qildirgichlar - avval o’zlashtirilgan o’quv materialini takrorlash va mustahkamlashga xizmat
qiladi; o’qituvchi ishtirokidagi virtual o’quv muhitini shakllantiruvchi dasturlar.
Sun’iy intellekt ta’limda murakkab masalalarni hal qilish, o’quvchilarning ehtiyojlariga
moslashtirilgan o’qitish usullarini ishlab chiqish va avtomatlashtirilgan tizimlar yaratish imkonini
beradi. O’quvchilarning yutuqlarini kuzatib borish va ularga individual tavsiyalar berish. Avtomatik
testlar va baholash tizimlari, o’quv jarayonini shaxsiylashtirish orqali har bir talabaning o’ziga xos
tezligini hisobga olish. Sun’iy intelekt ta’lim jarayonini shaxsiylashtirish imkonini beradi. Bu
sharqona madaniyatda o‘quvchilarning individual ehtiyojlarini hisobga olishda foydali bo‘lishi
mumkin. Sun’iy intelekt yordamida ta’lim materiallarini yaratish va tarqatish jarayonlari
soddalashtiriladi, bu esa o‘quvchilar uchun ko‘proq imkoniyatlar yaratadi. Shuningdek, sun’iy
intelekt yordamida ta’lim klasterini tashkil etish sharqona madaniyatni global kontekstda o‘rganish,
boshqa madaniyatlar bilan aloqalar o‘rnatish imkoniyatini beradi. Klaster ta’limi va sun’iy
intelektni sharqona madaniyatda qo‘llash, ta’lim jarayonini yanada samarali va qiziqarli qilish
imkonini beradi. Bu yondashuvlar o‘quvchilarning ijodkorligini, muloqot ko‘nikmalarini va
muammolarni hal qilish qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi. Sun’iy intelekt yordamida
ta’lim klasterini tashkil etish ta’lim sohasida yangi imkoniyatlar yaratadi va yanada samarali va
shaxsiylashtirilgan o’qitish metodlarini ishlab chiqishga yordam beradi. Elektron pedagogika va
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
606
sun’iy intellektning integratsiyasi, masofaviy ta’limning kuchayishi va yangi o’quv metodlarining
paydo bo’lishi ta'limda yuqori darajadagi yutuqlarga erishishga yordam beradi.
Adabiyotlar
1. Sobirjanovich, K. B. (2025). Yangi o’zbekistonda ta’lim klasterining nazariy
asoslari.
Лучшие
интеллектуальные
исследования
, 41(3), 69-75.
2. Isroilova, B. (2024). Virtual muloqotning fonetik xususiyatlari. Universal xalqaro ilmiy
jurnal, 1(3), 61-65.
