SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
475
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA XALQ OG‘ZAKI IJODINI O‘RGANISHNING
AHAMIYATI
I. Ubaydullaev – ADPI
Boshlang‘
ı
ch ta'lim metodikas
ı
Doi:
https://doi.org/10.5281/zenodo.15358109
kafedras
ı
dotsenti
Annotatsiya. Maqolada
boshlang’ich ta'limning yosh avlod hayotidagi roli va ahamiyatini
hisobga olgan holda, bunday nomaqbul holatga butunlay barham b
е
rilganligi va bu vazifani bugungi
kunda oliy ma'lumotli, yuksak prof
е
ssional mahoratga ega bo’lgan p
е
dagogik kadrlar
bajarayotganligi, bugungi kunda b
о
shl
а
ng’ich t
а
’limga e’tibor va yangicha yondashuv xalq
ta’limining diqqat markazidagi vazifalardan biri ekanligi haqida so‘z boradi.
Kalit so‘zlar:
xalq og’zaki ijodi, sahnalashtirish, qobiliyat, axloqiy tarbiya
B
о
shl
а
ng’ich t
а
’limning s
а
m
а
r
а
d
о
rligi o’quvchil
а
rd
а
o’zig
а
хо
s t
а
rzd
а
t
а
rkib t
о
pg
а
n t
а
’limiy
f
ао
liyatning sh
а
kll
а
nish d
а
r
а
j
а
sig
а
b
о
g’liq. Bund
а
y f
ао
liyat n
а
z
а
riy biliml
а
rni o’zl
а
shtirish
j
а
r
а
yonid
а
, o’qituvchi r
а
hb
а
rligid
а
sh
а
kll
а
n
а
di v
а
munt
а
z
а
m r
а
vishd
а
yuksalib b
о
r
а
di.
Xalq og'zaki ijod
ı
n
ı
-insonlarning ko‘p asrlar davomida yaratgan va avloddan-avlodga
o‘tgan ijodiy merosi hisoblanadi. Bu i
Xalq og'zaki ijod
ı
n
ı
o'q
ı
t
ı
sh usullar
ı
Boshlang'
ı
ch sinflarda
xalq og’zaki ijod
ı
n
ı
o’q
ı
t
ı
shda quyidagi usullar samaral
ı
h
ı
soblanad
ı
:
·
Ijodiy yondashuv
: Ertak va qo
ʻ
sh
ı
qlarn
ı
sahnalashtirish, rol o’ynash orqal
ı
o’quvsh
ı
larn
ı
ng
i
ǰ
odiy qob
ı
liyatlar
ı
ni rivojlant
ı
r
ı
sh.
·
Muhokama va tahlil
: Maqol va masallarn
ı
o’rganishda ularn
ı
ng ma'nos
ı
ni muhokama
q
ı
l
ı
sh, hayotiy misollar keltirish.
·
Top
ı
shmoqlar yechish
: O‘quvch
ı
larn
ı
ng tafakkur
ı
ni charxlash maqsad
ı
da turli
top
ı
shmoqlar yechish mashg‘ulotlar
ı
ni o‘tkazish.
·
Qo
ʻ
sh
ı
qlar o'rganish
: Madaniy merosn
ı
saqlash va estetik tarbiya berish maqsad
ı
da xalq
qo
ʻ
sh
ı
qlar
ı
ni o‘rganish va ijro etish.
Boshlang'
ı
ch sinflarda
xalq og’zaki ijod
ı
n
ı
o‘rganish quyidagi jihatlar bilan ahamiyatli:
·
Ma’naviy axloqiy tarbiya
: O‘quvchilarda vatanparvarlik,mehr-oqibat, adolat va
mehnatsevarlik kabi fazilatlarni shakllantiradi.
·
Tafakkurni rivojlantirish
: Topishmoqlar va maqollar o‘quvchilarning mantiqiy fikrlash
qobiliyatini oshiradi. Ular masallarni yechish,turli vaziyatlarni tahlil qilish orqali muammolarni hal
etish ko‘nikmasini shakllantiradilar.
·
Madaniy merosga hurmat
: Xalq og’zaki ijodi bolalarni milliy qadriyatlar va an’analar bilan
tanishtirib, ularga hurmat va g‘urur hissini uyg‘otadi.
·
Ma’naviy-axloqiy tarbiya
: Xalq og’zaki ijod
ı
orqali bolalar yaxshilik,adolat,mehr-shavqat
kabi fazilatlarni o‘zlashtiradilar. Ertaklar,maqollar,va masallar ularga hayotiy saboqlar beradi,to‘g‘ri
yo‘lni tanlashga yo‘naltiradi.
·
Til va nutq madaniyati
: Xalq og’zaki ijodi namunalarini o‘rganish bolalarning so‘z
boyligini oshiradi,nutqini ravon va ta’sirchan qiladi. Turli janrlar bilan tanishish orqali ularning tilga
bo‘lgan qiziqishi ortadi,ijodiy fikrlashi rivojlanadi.
Xalq og’zaki ijod
ı
boshlang'
ı
ch sinf
o‘quvch
ı
lar
ı
uchun ma'naviy, axloqiy va
intellektual rivojlan
ı
shda muhim manba h
ı
soblanadi.Ularning ta’lim tarbiyasida xalq ijod
ı
namunalaridan foydalanish bolalarning har tomonlama kamol topishiga xizmat qiladi.
Boshlang'
ı
ch sinflarda
xalq og’zaki ijod
ı
n
ı
o‘rganish bolalarning ma'naviy, axloqiy va
intellektual rivojlan
ı
shida muhim ahamiyatga ega. Bu jarayon o‘quvch
ı
larning milliy qadriyatlar va
an'analar bilan tanishishiga,ularning nutq madaniyati va tafakkurini rivojlant
ı
rishga xizmat qiladi.
SUN'IY INTELLEKTNI PEDAGOGIK TA'LIMGA INTEGRATSIYA
QILISH:MUAMMO VA YECHIMLAR mavzusida xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari. Andijon. 23-25 aprel 2025-yil
adpi.uz
universaljurnal.uz
476
Shunday qilib,
boshlang'
ı
ch sinflarda
xalq og’zaki ijod
ı
n
ı
o‘rganish bolalarning har
tomonlama kamol topishiga,ularning ma’naviy va intellektual salohiyatini oshirishga xizmat qiladi.
Adabiyotlar
1. Boychechak // O`XI. Ko`p tomlik. Bolalar fol`klori. Mehnat qo`shiqlari. To`lovchi va
nashrga tayyorlovchilar: O. Safarov, K.Ochilov T.: G`ASN, 1984, 76-75-b.
2. Murodov M. Qarg`ish va olqish // Sarchashmadan tomchilar. T.: FACH, 1984, 123-133-b.
3. Oy oldida bir hlduz. O`zbek halq marosim qo`shiqlari. Nashrga tayyorlovchi M.Jo`raev.T.:
G`ASN, 2000.
4. .O`raeva D. O`zbek motam marosimi fol`klori. T.: “Fan”, 2004.
5. Alpomish. O`zbek xalq qahramonlik yeposi. Akademik nashr. T.: “Fan”, 1999.
6. Go`ro`g`lining tug`ilishi. “Go`ro`g`li” dostonlari . To`rt jildlik. I kitob. T.: “YOzuvchi”,
1996.
7. Imomov K., Mirzaev T., Sarimsoqov B., Safarov O. O`zbek xalq og`zaki poetik ijodi //
Darslik. T.: «O`qituvchi», 1990.
8. Jabborov I. O`zbek xalqi yetnografiyasi. T.: O`qituuvchi, 1994.
9.
Safarov O.O’zbek xalq og’zaki badiiy ijodi. Toshkent-2009
Internet saytlari
10. www. tdpu. uz
11. www. pedagog. uz
12. www. Ziyonet. uz
13. www. edu. uz
14. www. Natlib. uz
tdpu-INTERNET. ped.
