Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 1 –to’plam May 2025
Sahifa: 175
BADMINTONDAGI AYOLLAR: SPORTDA TENGLIKKA YO‘L
Abdiolimova Iqbolaxon Xasanboy qizi
Farg‘ona davlat universiteti Sport faoliyati fakulteti
“Sport o‘yinlari nazariyasi va uslubiyati kafedrasi” o‘qituvchisi.
Annotatsiya:
Ushbu maqola gender tengligi nuqtai nazaridan badmintonda
ayollar rollarining evolyutsiyasini ko‘rib chiqadi. Xotin-qizlar sportning ushbu turi bilan
shug‘ullanishining tarixiy bosqichlari, yetuk sportchilarning muvaffaqiyatlari, bugungi
kundagi muammo va istiqbollari tahlil etilgan. Xalqaro Badminton federatsiyasining
(BWF) ayollarni sportda qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan tashabbuslari, tenglikni
ta’minlashda ayollar yetakchiligi muhimligiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xulosa
qilinadiki, erishilgan muvaffaqiyatlarga qaramay, badmintonda tenglik doimiy e'tibor va
kuch talab qiladigan jarayon bo‘lib qolmoqda.
Kalit so‘zlar:
badminton, gender tengligi, sportdagi ayollar, Badminton Jahon
federatsiyasi (BWF), Olimpiya sporti, sport adolati, ayollar yetakchiligi
Аннотация:
В статье рассматривается эволюция роли женщин в бадминтоне
с точки зрения гендерного равенства. Анализируются исторические этапы развития
женского участия в этом виде спорта, успехи выдающихся спортсменок, а также
текущие проблемы и перспективы. Особое внимание уделяется инициативам
Международной федерации бадминтона (BWF), направленным на поддержку
женщин в спорте, а также значению женского лидерства в продвижении
равноправия. Делается вывод о том, что несмотря на достигнутые успехи, равенство
в бадминтоне остаётся процессом, требующим постоянного внимания и усилий.
Ключевые слова:
бадминтон, гендерное равенство, женщины в спорте,
Международная федерация бадминтона (BWF), олимпийский спорт, спортивная
справедливость, женское лидерство
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 1 –to’plam May 2025
Sahifa: 176
Annotation.
The article examines the evolution of the role of women in
badminton from the point of view of gender equality. The historical stages of the
development of women's participation in this sport, the successes of outstanding female
athletes, as well as current problems and prospects are analyzed. Special attention is paid
to the initiatives of the International Badminton Federation (BWF) aimed at supporting
women in sports, as well as the importance of women's leadership in promoting equality.
It is concluded that despite the successes achieved, equality in badminton remains a process
that requires constant attention and effort.
Key words:
badminton, gender equality, women in sports, International
Badminton Federation (BWF), Olympic sports, sports justice, women's leadership
Kirish
Gender tenglik – bu jamiyatda va ayollar uchun teng huquqlar, erkaklar va
mas'uliyatlarning mavjud bo‘lishini anglatadi. Sport, ayniqsa, ijtimoiy soha va ijtimoiy
ta'siri tufayli, gender tenglikka erishishning muhim maydonlaridan biridir. Ammo tarixan
sport erkaklar ustunlik qilgan maydon bo‘lib kelgan va ayollar sportchilarning tan olinishi,
media yoritilishi va boshqaruvdagi ishtiroki past bo‘lgan ta'minoti.
O‘nlab yillar davomida sport nafaqat medallar, balki huquq va e'tirof uchun kurash
maydoni bo‘lib kelgan. Ko‘pgina fanlar bo‘yicha ayollar kamsitish, kam baholanish va
teng imkoniyatlarning yetishmasligiga duch kelishdi. Badminton - bu ayollarga erkaklar
bilan teng ravishda raqobat qilish huquqi nisbatan erta berilgan kam sonli sport turlaridan
biri, ammo ularning tenglikka erishish yo‘li oson emas edi.
Tarixiy ko‘rinish
Badminton zamonaviy sport turi sifatida 19-asrda Angliyada rivojlana boshlagan va
u boshidanoq erkaklar ham, ayollar ham qatnashgan. Biroq, ayollarning musobaqalardagi
ishtiroki uzoq vaqt davomida professional bo‘lmagan darajada cheklangan edi. Faqat 20-
asrning ikkinchi yarmida ayollar badmintoni xalqaro maydonda tan olina boshladi. 1992
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 1 –to’plam May 2025
Sahifa: 177
yilda badminton Olimpiya sport turiga aylandi va ayollar toifalari Barselonadagi birinchi
o‘yinlarda allaqachon namoyish etilgan.
Zamonaviy badmintonda gender tenglik
Yirik turnirlarda, jumladan , Butun Angliya , Jahon chempionatlari va Olimpiya
o‘yinlarida sovrin jamg‘armalarining tengligi eng katta yutuqlardan biri bo‘ldi . Aralash
juftliklarning kiritilishi, shuningdek, badmintonning erkaklar va ayollar birgalikda
kurashadigan sport turi sifatida o‘ziga xosligini ta'kidlaydi.
Taniqli sportchi ayollar.
Ko‘plab ayollar badmintonni rivojlantirish va ommalashtirishga katta hissa
qo‘shdilar. Ular orasida biz quyidagilarni ajratib ko‘rsatishimiz mumkin:
Karolina Marin
(Ispaniya) jahon va Olimpiya chempioni, Yevropa ayollar
badmintonining ramzi.
Saina Nexval
va
Pusarla V. Sindhu
(Hindiston) mashhur hind sportchilari
bo‘lib, ular yangi avlod qizlarini sport bilan shug‘ullanishga ilhomlantirdilar.
Chen Yufey
va
Tai Juying
ayollar badmintoni ayniqsa muhim bo‘lgan
Osiyoni vakillik qiluvchi jahon reytingidagi yetakchilardir.
Badminton nafaqat qiziqarli o‘yin, balki jismoniy faollikning juda foydali shakli,
ayniqsa ayollar uchun.
Badmintonning ayollar salomatligi uchun
asosiy afzalliklari :
1. Yurak-qon tomir tizimini mustahkamlash
Doimiy harakat qon aylanishini yaxshilaydi.
Gipertenziya, yurak xuruji va boshqa yurak kasalliklari xavfini kamaytiradi.
Chidamlilik va yurak faoliyatini yaxshilaydi.
2. Ozish va moddalar almashinuvini tezlashtirish
1 soatlik o‘yinda siz 300 dan 500 kaloriyagacha yoqishingiz mumkin.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 1 –to’plam May 2025
Sahifa: 178
Sog‘lom vaznni saqlashga yordam beradi.
Metabolizmni tezlashtiradi.
3. Koordinatsiya va reaksiyani rivojlantirish
Tez harakatlar va yo‘nalishni o‘zgartirish chaqqonlik, muvofiqlashtirish va
tezkor reaktsiyani rivojlantiradi.
Bu, ayniqsa, har qanday yoshdagi ayollar uchun foydalidir - bu miya va
tananing faoliyatini saqlab qolishga yordam beradi.
Muammolar va qiyinchiliklar
Rasmiy tenglikka qaramay, badminton bilan shug‘ullanadigan ayollar hali ham bir
qator muammolarga duch kelishmoqda:
Ommaviy axborot vositalarining kamroq e'tibori.
Sportdagi "erkak kuchi" haqidagi stereotiplar.
Tashqi ko‘rinish va gender rollari bilan bog‘liq bosim.
Bundan tashqari, federatsiyalarning murabbiylar shtabi va rahbariyati asosan
erkaklar bo‘lib qolmoqda, bu esa ayollar uchun sport karerasini tugatgandan keyin martaba
imkoniyatlarini cheklaydi.
Istiqbollar va rivojlanish
Har yili ayol murabbiylar, hakamlar va turnir tashkilotchilari soni ortib bormoqda.
Butunjahon badminton federatsiyasi (BWF)
ayollarni sportda qo‘llab-quvvatlash
tashabbuslarini
, jumladan, yetakchilik va gender tengligi dasturlarini faol amalga
oshirmoqda.
Badminton ayniqsa mashhur bo‘lgan Osiyo mamlakatlarida ayollar sport va
madaniyat timsoliga aylanib, ayollar sportiga nisbatan jamoatchilik fikrini o‘zgartirmoqda.
Ustozlar uchun
pedagoglar.org
71-son 1 –to’plam May 2025
Sahifa: 179
Xulosa
Badminton bilan shug‘ullanadigan ayollar uzoq yo‘lni bosib o‘tishdi - havaskorlik
darajasidan jahon yetakchilarigacha. Bugun ular nafaqat kortda g‘alaba qozonishmoqda,
balki uni o‘zgartirish ovoziga ham aylanishmoqda. Biroq, to‘liq tenglik yo‘li hali to‘liq
emas. Ayollar erkaklar bilan teng ravishda – sportda, boshqaruvda va umuman jamiyatda
o‘z salohiyatini ro‘yobga chiqarishi uchun sharoit yaratishni davom ettirish muhim.
Badminton sport qanday qilib ijtimoiy o‘zgarishlar uchun vosita bo‘lishi mumkinligining
yorqin namunasidir. Badminton bilan shug‘ullanadigan ayollar klub o‘yinchilaridan
Olimpiya chempionlari, huquq faollari va ilhomlantiruvchi yetakchilargacha uzoq yo‘lni
bosib o‘tishdi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati
1.
Abdiolimova, I. (2024). IMMIGRANT TALABALARNING SOG ‘LOM
TURMUSH
TARZINI
YO
‘LGA
QO‘YISHDA
PEDAGOGIK
YONDASHUVLAR. Research and implementation, 2(5), 23-26.
2.
Valievich, D. S., & Iqbolakhan, A. (2022, November). Pedagogical principles of
improving physical fitness of general education school students (in the example of primary
classes). In E Conference Zone (pp. 1-13).
3.
Jalolov, S., & Abdiolimova, I. (2022). Methods of teaching physical education in
elementary school. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research
Journal, 12(5), 758-763.
4.
Valievich, D. S., & Iqbolakhan, A. (2023, May). ANATOMO-PHYSIOLOGICAL
CHARACTERISTICS OF PRIMARY CLASS STUDENTS. In E Conference Zone (pp.
54-67).
5. “Badminton nazariyasi va uslubiyati” A.A. Pulatov, О.М. Savatyugin, Sh.Sh.
Isroilov
