World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-2_June-2025
342
MINI FUTBOL: TARIXI, QOIDALARI VA AHAMIYATI HAQIDA
Toshkent davlat agrar universiteti
jismoniy tarbiya va sport kafedrasi o‘qituvchisi
Meliqulov Davronjon To‘ychiyevich
Toshkent davlat agrar universiteti talabasi
Samijonova Gulsanam Solijon qizi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada mini futbolning tarixi, asosiy qoidalari va sport
tarmog‘idagi ahamiyati yoritilgan. Mini futbol XX asrning o‘rtalarida shakllanib,
bugungi kunda dunyo bo‘ylab keng tarqalgan sport turi hisoblanadi. Uning asosiy
qoidalari, maydon o‘lchamlari va jamoaviy tarkibi tavsiflanadi. Shuningdek, mini
futbolning jismoniy faollikni oshirish, texnik mahoratni rivojlantirish va jamoaviy
o‘yin ko‘nikmalarini shakllantirishdagi afzalliklari tahlil qilinadi. Maqolada FIFA va
UEFA homiyligida tashkil etiladigan xalqaro musobaqalar haqida ham ma’lumot
berilgan. Mini futbolning ommaviyligi va sog‘lom turmush tarzini shakllantirishdagi
roli muhim ekanligi ta’kidlanadi.
Kalit so‘zlar:
mini futbol, futzal, futbol qoidalari, FIFA, UEFA, jismoniy
faollik, texnik mahorat, jamoaviylik, xalqaro musobaqalar, sog‘lom turmush tarzi.
Abstract:
This article discusses the history, basic rules and importance of mini
football in the sports industry. Mini football was formed in the middle of the 20th
century and is now a widespread sport throughout the world. Its basic rules, field sizes
and team composition are described. The advantages of mini football in increasing
physical activity, developing technical skills and forming team game skills are also
analyzed. The article also provides information about international competitions
organized under the auspices of FIFA and UEFA. The popularity of mini football and
its important role in forming a healthy lifestyle are emphasized.
Keywords:
mini football, futsal, football rules, FIFA, UEFA, physical activity,
technical skills, teamwork, international competitions, healthy lifestyle.
Аннотация:
В этой статье описываются история, основные правила и
значение мини-футбола в спортивной сети. Мини-футбол сформировался в
середине 20 века, и сегодня это вид спорта, получивший широкое
распространение во всем мире. Описаны его основные правила, размеры поля
и состав команд. Также анализируются преимущества мини-футбола в
повышении физической активности, развитии технических навыков и
формировании навыков командной игры. Также в статье представлена
информация о международных соревнованиях, проводимых под эгидой ФИФА
и УЕФА. Подчеркивается важность популярности мини-футбола и его роли в
формировании здорового образа жизни.
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-2_June-2025
343
Ключевые слова:
мини-футбол, мини-футбол, футбольные правила,
ФИФА, УЕФА, физическая активность, технические навыки, командная работа,
международные соревнования, здоровый образ жизни.
Kirish
Mini futbol – zamonaviy sport turlaridan biri bo‘lib, u kichik maydonda
o‘ynaladigan futbol turidir. Ushbu sport turi tezkorlik, texnika va taktika jihatidan
katta futbolga juda yaqin, ammo o‘ziga xos qoidalari bilan ajralib turadi. Mini futbol
dunyo bo‘ylab keng tarqalib, havaskorlar va professional sportchilar orasida
mashhurlikka erishgan.
Mini futbolning kelib chiqishi
Mini futbolning ildizlari XX asrning o‘rtalariga borib taqaladi. Uning ilk
shakllari Janubiy Amerika davlatlarida, xususan, Braziliya va Urugvayda rivojlangan.
1930-yillarda Braziliyada bu sport turi "futsal" nomi bilan tanilgan bo‘lsa, Yevropada
va boshqa hududlarda "mini futbol" sifatida mashhur bo‘ldi. 1989-yilda FIFA mini
futbolning xalqaro musobaqalarini rasman tashkil qildi.
Maydon va asosiy qoidalar
Mini futbol odatda yopiq yoki ochiq maydonlarda o‘ynaladi. Standart maydon
o‘lchami 25x16 metrdan 42x25 metrgacha bo‘lishi mumkin. Unga maxsus sun'iy
qoplamali maydonlar mos keladi. O‘yinda har bir jamoa tarkibida 5 nafar futbolchi
bo‘ladi (darvozabon bilan birga), almashtirishlar cheklanmagan. O‘yinning
davomiyligi ikki bo‘limdan iborat bo‘lib, har biri 20 daqiqa davom etadi.
Mini futbolning afzalliklari
1.
Tezkorlik va texnikani rivojlantiradi – Mini futbolda futbolchilar kichik
maydonda tez harakat qilishlari va to‘pni aniq nazorat qilishlari kerak.
2.
Jismoniy faollikni oshiradi – Ushbu sport turi yurak-qon tomir tizimi uchun
foydali bo‘lib, umumiy jismoniy tayyorgarlikni oshiradi.
3.
Havaskorlar uchun qulay – Mini futbol o‘ynash uchun katta maydon va
murakkab jihozlar talab qilinmaydi, shuning uchun u havaskorlar orasida
juda mashhur.
4.
Jamoaviylikni shakllantiradi – U futbolchilarning o‘zaro muvofiqlikda
harakat qilishiga va taktikani yaxshiroq tushunishiga yordam beradi.
5.
Travmalar xavfi kamroq – Mini futbol o‘yin maydoni kichik bo‘lgani sababli,
futbolchilar o‘zaro to‘qnashishlar va jiddiy jarohatlardan qochish
imkoniyatiga ega.
Xalqaro va milliy musobaqalar
Bugungi kunda mini futbol bo‘yicha ko‘plab xalqaro turnirlar o‘tkaziladi. FIFA
homiyligida futzal bo‘yicha Jahon chempionati muntazam ravishda tashkil etiladi.
Shuningdek, UEFA Futzal Chempionlar Ligasi va boshqa qit'aviy turnirlar ham
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-2_June-2025
344
o‘tkaziladi. O‘zbekiston ham mini futbol bo‘yicha xalqaro musobaqalarda faol
ishtirok etib kelmoqda.
Xulosa
Mini futbol bugungi kunda butun dunyoda mashhur bo‘lib, jismoniy faollik va
sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishda muhim ahamiyat kasb etadi. Uning
tezkorligi, texnik va taktik jihatdan rivojlanganligi uni ham yoshlar, ham tajribali
futbolchilar orasida ommalashtirib kelmoqda. Ushbu sport turi jamoaviylik,
chidamlilik va chaqqonlikni rivojlantirishga katta hissa qo‘shadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
FIFA rasmiy sayti –
www.fifa.com
2.
UEFA rasmiy sayti –
www.uefa.com
3.
O‘zbekiston futbol assotsiatsiyasi –
www.ufa.uz
4.
Mini futbol qoidalari: FIFA tomonidan tasdiqlangan hujjatlar (so‘nggi nashr).
5.
Kuznetzov V. "Mini futbol: nazariya va amaliyot", Moskva, 2018.
6.
O‘zbekiston Respublikasi Jismoniy tarbiya va sport vazirligi nashrlari.
7.
"Olimpiya sporti va jismoniy tarbiya" jurnali.
