World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-2_June-2025
15
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA IJODIY
FAOLIYATNI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Sa’dullayeva Noila Lutfulla qizi
Urganch Ranch texnologiya universiteti talabasi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijodiy
faoliyatni rivojlantirishning pedagogik metodlari va texnologiyalari tahlil qilinadi.
Tadqiqot ijodiy faoliyatning shakllanishiga ta’sir qiluvchi xususiyatlarni
faoliyatini baholash usullari, rasm va grafiklardan foydalanish orqali ijodiy
yondashuvlar ko‘rsatib o‘tiladi.
Kalit so‘zlar
: boshlang‘ich ta’lim, ijobiy yondashuv, rasm, grafika, metod
vositalari, innovatsion tizim, interaktiv qobiliyat, metodologiya.
DEVELOPMENT OF CREATIVE ACTIVITY
IN PRIMARY EDUCATION STUDENTS
Abstract
: The article analyzes pedagogical methods and technologies for
developing the creative activity of primary school students. The study shows methods
for assessing the characteristics that affect the formation of creative activity, creative
approaches through the use of drawings and graphics.
Key words:
primary education, positive approach, pictures and graphics,
methodical tools, innovative system, interactive skills, methodology.
РАЗВИТИЕ ТВОРЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
У УЧАЩИХСЯ НАЧАЛЬНОЙ ШКОЛЫ
Аннотация
: В статье анализируются педагогические методы и технологии
развития творческой активности учащихся младших классов. Показаны методы
оценки характеристик, влияющих на формирование творческой активности,
творческих подходов посредством использования рисунков и графики.
Ключевые слова:
начальное образование, позитивный подход, рисунки и
графики, методические инструменты, инновационная система, интерактивные
навыки, методология.
Kirish:
Hozirgi kunda boshlang‘ich ta’lim jarayonida ijodiy faoliyatni yanada
rivojlantirish dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Aytishimiz mumkinki
o‘quvchilarning ijodkorligini shakllantirish ularning individual qobiliyatlarini
ochib berishga, balki kelgusidagi ta’lim
jarayonida
muaffaqiyatli bo‘lishga ham
asos bo‘la oladi. Malakali oqituvchilar
bu jarayonda o‘zining
tajribasi va
yangi
metodologik yondashuvlarini tadbiq etish zarur hisoblanadi. Ijodiy
faoliyatni rivojlantirish o‘yin ko‘rinishidagi mashg‘ulotlar loyiha asosidagi
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-2_June-2025
16
ta’lim va interaktiv usullardan foydalanishni talab qiladi. Ushbu maqolada
boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida ijodiylikni rivojlantirishga qaratilgan ijodiy va
innovatsion yondashuvlar va metodikalar o‘rganiladi.
Boshlang‘ich ta’lim — o‘quvchilarning shaxs sifatida shakllanishida muhim
bosqichdir. Ayniqsa, bu davrda ijodiy fikrlash, mustaqil qaror qabul qilish, o‘z fikrini
ifodalash kabi ko‘nikmalarni rivojlantirish zarur.
Ijodiy faoliyat — bu yangi g‘oyalar yaratish, mavjud bilimlarni yangi usulda
qo‘llash, muammoni noodatiy yo‘l bilan hal qilish jarayonidir.
Nazariy tahlil metodikasi:
Bu metodika nazariy bilimlarni chuqur o‘rganish
va tahlil qilishga qaratilgan. Uning asosiy jihatlari keltirib o‘tiladi.
1. Mavzuni chuqur o‘rganish.
2. Adabiyotlarni tahlil qilish.
3. Muammolarni hal qilish.
4. Fikr va tushunchalarni shakllantirish.
5. Tahlil va sintez.
Bu metodika orqali o‘quvchilarning analitik va tanqidiy fikrlash
qobiliyatlari yanada rivojlantiriladi.
Rasm va grafiklar yordamida tushuntirish:
Bu ma’lumotni aniq va oson
tushunish uchun juda samarali usul hisoblanadi.
Interaktiv metodlar:
Ushbu metodlar dars jarayononi qiziqarli va samarali qilishga yordam beradi.
1.
“Aqliy hujum”(Brainstorming).
Maqsadi :Muammoga yechim topish yoki yangi g‘oyalar yaratish.
Jarayon:
Muammo yoki savol e’lon qilinadi .
Ishtirokchilar cheklanmagan holda ,qisqa vaqt ichida barcha kelgan
g‘oyalarni qisqa vaqt ichida aytadilar.
Hech qanday g‘oya tanqid qilinmaydi yoki baholanmaydi.
Barcha g‘oyalar yozib olinadi.
G‘oyalar guruhlanadi, muhokama qilinadi va eng yaxshilari tanlanadi.
Interaktivligi: Barcha ishtirokchilar faol ishtirok etadilar, fikr almashadilar
va birgalikda yechim izlaydilar.
2.
“Kichik guruhlarda ishlash”(small group work).
Maqsadi:Ma’lumotini o‘zlashtirish, muammoni hal qilish yoki loyihani
bajarish.
Jarayon:
* Sinf yoki guruhlarga bo‘linadi (odatda 3,5 kishi)
* Har bir guruhga aniq vazifa beriladi.
* Guruh a’zolari o‘zaro hamkorlikda vazifani bajaradilar.
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-2_June-2025
17
* Har bir guruh o‘z natijasini taqdim etadi.
* Umumiy muhakama o‘taziladi.
Interaktivligi: Guruh a’zolari o‘zaro muloqotda bo‘ladilar ,fikr almashadilar va
birgalikda yechimga keladilar.
3.
“Rolli o‘yinlar”(Role -playing).
Maqsadi: Ma’lum bir vaziyatni simulyatsiya qilish va ishtirokchilarning
muammolarini hal qilish,muloqot qilish va qaror qabul qilish qobiliyatlarini
rivojlantirish.
Jarayon:
* Ishtirokchilarga turli ro‘llar beriladi.
* Ma’lum bir vaziyat yaratiladi.
* Ishtirokchilar o‘z rollarga kirib ,vaziyatni o‘naydilar.
* O‘yin so‘ngida muhokama o‘tkaziladi.
Interaktivligi: Ishtirokchilar faol harakat qiladilar , o‘zaro ta’sir o‘tkazadilar va
vaziyatga moslashadilar.
4.
“Munozara”(Debate).
Maqsadi: Tanqidiy fikrlash, o‘z nuqtayi nazarini himoya qilish va boshqalarning
fikrlarini hurmat qilish qobiliyatlarini rivojlantirish.
Jarayon :
* Munozara uchun mavzu tanlanadi.
* Ishtirokchilar ikki guruhga bo‘linadilar.
* Har bir guruh o‘z dalillarini tayyorlaydilar.
* Guruhlar navbatma-navbat o‘z dalillarini taqdim etadilar.
* Hakamlar g‘olibni aniqlaydilar.
Interaktivligi: Ishtirokchilar faol munozara qiladilar, o‘z fikrlarini himoya
qiladilar va boshqalarning fikriga qarshi dalillar keltiradilar.
5. “Savol -javob”(Question-answer).
Maqsadi: Ma’lumotni tekshish va o‘zlashtirish.
Jarayon:
* Oqituvchi yoki boshlovchi mavzu bo‘yicha savollar beradi.
* Ishtirokchilar savollarga javob beradilar.
* Javoblar muhokama qilinadi va to‘g‘ri javoblar aniqlanadi.
Interaktivligi: Ishtirokchilar faol javob beradilar va savollar beradilar.
Ushbu metodikalar dars jarayonini qiziqarli va samarali qilishga yordam beradi.
Interaktiv metodlar yordamida o‘quvchilar faol ishtirok etadilar, mustaqil fikrlaydilar
va bilimlarini amaliyaotda qo‘llaydilar. Yuqorida aytib o‘tilgan metod vositalar orqali
o‘quvchilar har tomonlama o‘sib, ijobiy yondashib, o‘z ustida ishlab rivojlanib
boradi. Xulosa o‘rnida shuni aytish mumkinki, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining
ijodiy yondashuvida har xil metodlardan samarali foydalanish muhim o‘rin kasb
etadi.
World scientific research journal
https://scientific-jl.com/wsrj
Volume-40_Issue-2_June-2025
18
Adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Yo‘ldoshev, A., & Qodirov, A. (2019).
Pedagogik texnologiyalar va pedagogik
mahorat
. – T.: “Fan va texnologiya” nashriyoti.
2.
Saidahmedov, N. (2003).
Ta’lim jarayonida innovatsion texnologiyalar
. – T.:
“Iqtisodiyot” nashriyoti.
3.
G‘ulomov, S. S. (2006).
Pedagogik innovatsiyalar
. – T.: O‘zbekiston
Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi.
4.
Usmonboeva, M. (2021).
Boshlang‘ich ta’limda ijodiy fikrlashni rivojlantirish
. –
T.: “Ilm Ziyo”.
5.
Salomova, D. (2020).
Ijodkorlikni shakllantirish metodikasi
. – T.: TDPU
nashriyoti.
6.
Hasanboeva, O. (2018).
Boshlang‘ich ta’lim metodikasi
. – T.: “Yangi asr avlodi”.
