World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-3_April -2024
44
IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISH VA TARTIBGA SOLISHDA
SOLIQQA TORTISH MEXANIZMINING NAZARIY ASOSLARI
Dusiyarov Sherzod Xolmurotovich
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti dotsenti
Annotatsiya:
Iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishda davlat barcha iqtisodiy
usullar, ya’ni pul-kredit, soliq, boj, tarif va ayrim sohalarda bahoni shakllantirish kabi
mexanizmlardan keng foydalanadi. Bu o‘rinda soliqlarning muhim moliyaviy dastak
sifatida iqtisodiy jarayonlarga ta’sirini o‘rganish muhim ahamiyat kasb yetadi. Shu
nuqtai nazardan iqtisodiyotni rivojlantirish va tartibga solishda soliq mexanizmining
nazariy ahamiyatini tadqiq qilingan.
Tayanch so‘zlar:
Soliq mexanizmi, soliqqa tortish mezanizmi, soliq
munosabatlari, soliq nazorati, soliqlarni rejalashtirish, tartibga solish, imtiyozlar va
sanksiyalar.
Iqtisodiy adabiyotlarda so‘nggi paytlarda soliqlarning iqtisodiyotning turli
jabhalariga hayotiy ta’sirini o‘rganish, shuningdek, moliyaviy boshqaruvda ulardan
foydalanish tahliliga katta e’tibor qaratilmoqda. Ushbu muammoni o‘rganishda
iqtisodchilar “soliq mexanizmi” tushunchasidan foydalanadilar. Uning talqini olimlar
va amaliyotchilarning ishlarida aniq to‘xtamga kelinmagandir. Iqtisodiy adabiyotlarda
soliq mexanizmining mohiyati to‘g‘risidagi masala munozarali davom etmoqda.
Qayd etish joizki, “soliq mexanizmi” va “soliq mexanizmi elementlari”
tushunchasi
xususida iqtisodchi olimlar tomonidan turli xil fikrlar va yondashuvlar
mavjud bo‘lib, yagona bir ta’rifga kelinmagan. Soliq mexanizmining mohiyatini
to‘laroq anglab yetish uchun avvalo ana shu turli xil fikrlarni keltirish maqsadga
muvofiqdir.
Soliq mexanizmi - soliqqa tortishning boshqaruv usullari va tashkiliy huquqiy
normalar majmuidir. Davlat soliq mexanizmiga huquqiy shakl berib, soliq
qonunchiligi orqali tartibga soladi va iqtisodiy jarayonlarga ta’sir ko‘rsatadi. [1, 7-b.].
Soliq mexanizmidan foydalanish samaradorligi - soliqlarning ichki mohiyati,
ularning harakat qonuniyatlari va nomuvofiqligini davlatning qanday hisobga
olinishiga bog‘liqdir. Soliq siyosati va soliq mexanizmi soliqlarning jamiyatdagi roli
orqali belgilanib, davlat faoliyati bilan chambarchas bog‘liqdir.[1, 7-b.].
Professor O.V.Kachur - soliq siyosati soliq mexanizmi orqali amalga oshiriladi.
Soliq mexanizmi - bu soliq munosabatlarining usullari va qoidalari majmui bo‘lib, ular
yordamida soliq siyosati maqsadlarini amalga oshirish ta’minlanadi [2, 7-b.] deb
ta’kidlagan.
Rus tilining izohli lug‘atida “mexanizm” so‘zi “mashina, asbob, qurilmaning
ichki qurilmasi (bog‘lanishlar tizimi) ularni harakatga keltiradigan” degan ma’noni
anglatadi. Demak, soliq mexanizmi bu davlatning soliq siyosatini yurgizadigan soliq
munosabatlarining bo‘g‘inlari tizimidir.[3, 7-b.].
Soliq mexanizmi moliya mexanizmi tarkibida bo‘lib, uning ta’rifi turlicha
belgilangan. Iqtisodchi M.A.Danchenko tomonidan “soliq mexanizmi – soliq
munosabatlarining qoida va usullari yig‘indisi yordamida soliq siyosati maqsadlariga
erishishni ta’minlashdir” deb ta’riflagan.[4, 7-b.].
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-3_April -2024
45
Iqtisodchi Ye.S.Muraxovskaya quyidagi ta’rifni beradi: “Soliq mexanizmi – bu
ma’lum bir makonda (hududda) ma’lum bir vaqtda va aniq maqsadlarda (jamoat
ehtiyojlarini ta’minlash) soliq munosabatlaridan foydalanish vositalari va usullari
majmui bo‘lib, soliqlar orqali ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarga ta’sir etishni
tashkillashtirishni o‘z ichiga oladi”.
Professor N.B.Ashurova soliq mexanizmining muhim bo‘lagi hisoblangan
soliqqa tortish mexanizmi – soliq to‘lovchilar uchun belgilangan soliq solish tartibi
bo‘yicha soliq solinadigan ob’ektni aniqlash, imtiyozlarni qo‘llagan holda hisoblab
chiqilgan, soliq solinadigan bazadan kelib chiqib o‘rnatilgan stavkalarda, soliq davrida
byudjetga to‘lanadigan soliq summasini aniqlash jarayonidir». [5, 7-b.].
Professor J.J.Urmonov tadbirkorlik sub’ektlari faoliyatini soliq mexanizmi
vositasida tartibga solish deganda – bu soliqqa tortish jarayonida soliqqa tortish
tartiblarini joriy etish yoki bekor qilish, soliq stavkalari, soliq ob’ektlari va soliq
bazasini belgilash, soliq ma’muriyatchiligi shaffofligini ta’minlash, soliq imtiyozlari
va preferensiyalarni taqdim etish orqali qulay ishbilarmonlik muxitini shakllantirishdir
- deya ta’rif bergan.[6, 7-b.].
O‘rganishlarimiz ko‘rsatmoqdaki, iqtisodchi olimlar tomonidan soliq
mexanizmiga aniq bir ta’rif berilmagan bo‘lib, iqtisodiy lug‘atlarda ham ushbu
tushunchaga ta’rif berilmagan.
Fikrimizcha, soliq mexanizmi deganda – bu soliq munosabatlarining usullari va
qoidalari majmui bo‘lib, soliq mexanizmi elementlari orqali soliq siyosatini amalga
oshirish, soliqqa tortish tartiblarini joriy etish va soliq ma’muriyatchiligi orqali
byudjetga soliqlarni undirish jarayonidir - deya ta’rif berilishi maqsadga muvofiqdir.
Bundan tashqari soliq mexanizmi elementlari turlari va tarkibi bo‘yicha iqtisodchi
olimlar o‘rtasida aniq bir to‘xtamga kelinmagan va munozarali holat hisoblanadi.
Soliq mexanizmi davlat va soliq to‘lovchilar o‘rtasidagi soliq munosabatlarining
yo‘llari va usullari majmui bo‘lib, ular orqali soliq siyosati amalga oshiriladi.[7, 7-b.].
Soliq mexanizmining elementlari quyidagilardan iborat: soliqni rejalashtirish, soliqni
tartibga solish va soliq nazorati.
1-Rasm. Soliq mexanizmi elementlari
[2, 7-b.].
Soliqlarni rejalashtirish - soliq tushumlarini prognozlashning iqtisodiy jihatdan
asoslangan tizimidir. Soliqlarni rejalashtirishning asosiy vazifalari soliqlar va
yig‘imlarning tushumi, soliq solinadigan bazaning o‘sish omillarini tahlil qilish va shu
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-3_April -2024
46
asosda rejalashtirilgan davrda turli darajadagi byudjetlarga soliq tushumlari hajmini
aniqlashdan iborat.
Soliqni tartibga solish soliq-huquqiy munosabatlari sub’ektlari manfaatlarining
muvozanati,
shu
jumladan
moliyaviy
maqsadga
muvofiqligini,
iqtisodiy
asoslanganligi, takror ishlab chiqarish jarayonlarini amalga oshirish bo‘yicha tezkor
chora-tadbirlar tizimini nazarda tutadi.
Soliqlarni tartibga solishning asosiy usullari va uslublariga har xil turdagi
imtiyozlar va sanksiyalar kiradi; investitsion soliq krediti, soliq va yig‘imlarni
kechiktirish, bo‘lib-bo‘lib to‘lash va boshqalar.
Soliq nazorati - soliq to‘lovchilar tomonidan soliqlar va yig‘imlar to‘g‘risidagi
qonun hujjatlarining bajarilishini tekshirish bo‘yicha chora-tadbirlar majmuidir.[7, 7-
b.].
Professor O.V.Kachur soliq mexanizmi elementlariga rejalashtirish, tartibga
solish va nazorat kiradi - deb ta’kidlagan (1-rasm). Uning fikricha soliqni rejalashtirish
- real iqtisodiy sharoitlarni hisobga olgan holda soliq tushumlarini prognozlashning
iqtisodiy asoslangan tizimidir. Davlat darajasida soliqni rejalashtirishning roli soliq
tushumlari, soliq solinadigan bazaning o‘sish tendensiyalari va omillarini tahlil qilish
va shu asosda byudjetlarga soliq tushumlari hajmini aniqlash bilan belgilanadi.
Soliqlarni tartibga solish - takror ishlab chiqarish jarayonlariga operativ
aralashuvning iqtisodiy choralari tizimidir. Soliqlarni tartibga solishning asosiy
vazifasi tashkilotlarning ichki va tashqi faoliyati uchun umumiy soliq muhitini
yaratish, kapital oqimining ustuvor tarmoq va mintaqaviy sohalarini rag‘batlantirish
uchun imtiyozli soliq sharoitlarini ta’minlashdan iborat. Soliqlarni tartibga solish turli
usullar va usullarda amalga oshiriladi. Masalan:
yo‘llari - imtiyozlar va sanksiyalar;
usullari - investitsion soliq krediti, kechiktirish, bo‘lib-bo‘lib to‘lash rejasi,
o‘tkazmalar va boshqalar.
Soliq nazorati - soliqqa tortish sohasida amaldagi natijalarni rejalashtirilganiga
yaqinlashtirishga qaratilgan tuzatish chora-tadbirlarini amalga oshirish bo‘yicha
qarorlar qabul qilish uchun soliq tushumlarining rejalashtirilgan miqdoridan chetga
chiqish sabablarini tahlil qilish bo‘yicha chora-tadbirlar majmuidir.[2, 7-b.].
Soliq mexanizmini amalga oshirish va tartibga solish shakli soliq qonunchiligi
bo‘lib, soliq vositalarining yig‘indisini belgilaydi. Soliq siyosatini olib borishda
iqtisodiyotni tartibga solishda davlatning ishtiroki soliq stavkasi, soliq imtiyozlari,
soliq sanksiyalari, soliq solinadigan baza va boshqalar kabi soliq vositalari yordamida
amalga oshiriladi. [7, 7-b.].
Professor I.A.Mayburovning ta’kidlashicha - soliq mexanizmi soliqlarni
belgilash, joriy etish va undirish, ularni turli darajadagi byudjetlar o‘rtasida taqsimlash,
soliq ma’muriyatchiligi, soliq huquqbuzarliklari uchun javobgarlikka tortish usullariga
oid o‘ziga xos iqtisodiy munosabatlar majmuasidir.
Soliq mexanizmining asosiy vazifasi davlat soliq siyosatining maqsadlaridan
kelib chiqqan holda soliq tizimining faoliyati samaradorligini ta’minlashdan iborat.
Soliq qonunchiligi moliya qonunchiligining bir qismi bo‘lib, shuningdek, byudjet,
valyuta, bank, sug‘urta va boshqalar kiradi. Soliq qonunchiligining shakllanishiga
fuqarolik, jinoiy, ma’muriy va xalqaro huquqning katta ta’siri mavjud. Amalda
dunyoning barcha mamlakatlarida soliqlar va ularning tizimini konstitutsiyaviy
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-3_April -2024
47
belgilash tamoyili amal qiladi. Demak, mamlakatning asosiy qonunida soliqqa
tortishning asosiy tamoyillari, masalan, soliqqa tortishning muntazamligi, soliq
tengligi, soliq tizimining birligi, markaz va hududlar o‘rtasidagi soliq huquqlarini
chegaralash kabilar orqali mustahkamlangan.[7, 7-b.].
Umumiy nazariy pozitsiyalardan kelib chiqqan holda, soliq mexanizmi soliq
nazariyasi sohasi bo‘lib, bu tushunchani qayta taqsimlash munosabatlarini boshqarish
uchun ob’ektiv zarur jarayon sifatida izohlaydi, uni soliqni rejalashtirish va
prognozlash, soliqni tartibga solish va soliq nazorati kabi tizimlarga bo‘lish mumkin.
Amaliy nuqtai nazardan, soliq qonunchiligi qoidalarini amalda qo‘llash soliqni
rejalashtirish, tartibga solish va nazorat qilishning konseptual jihatdan belgilangan
sohalariga o‘ziga xos tuzatishlar kiritganligi sababli soliq mexanizmi aniq soliq
harakatlarining majmui sifatida qaraladi. Har bir amaliy harakatda soliq nazariyasining
asosiy fundamental talabi – soliqqa tortish jarayonining sub’ektiv va ob’ektiv
boshlanishi yagona yaxlit bo‘lishi kerakligi uchun qonunda belgilangan qoida va
me’yorlarga amal qilish muhimligi ta’kidlangan.[7, 7-b.].
Soliq mexanizmining ichki mazmunini byudjet daromadlarini shakllantirish, soliq
tushumlarini byudjetning turli darajalari o‘rtasida qayta taqsimlash jarayonida
rivojlanadigan tashkiliy, iqtisodiy va huquqiy munosabatlar tashkil etadi. Bu
munosabatlarning asosini boshqa huquq sohalari qatori soliq huquqi va moliya
huquqini tashkil qiladi. Soliq mexanizmi muammosini ko‘rib chiqib, T.F. Yutkina o‘z
asarlarida ikkita xulosa chiqaradi.
Soliq mexanizmini faqat soliqlarni undirish jarayoniga davlatning operativ
aralashuvi, shuningdek, soliq qonunchiligiga rioya qilishga yordam beradigan chora-
tadbirlarni ko‘rish nuqtai nazaridan ko‘rib chiqish qonunga xilofdir. Bunday
yondashuv bilan soliq mexanizmi o‘zining ob’ektiv xususiyatini yo‘qotadi va pul
resurslarini sof sub’ektiv qayta taqsimlash dastagiga aylanadi. Soliq mexanizmidagi
ikkita boshlang‘ich - ob’ektiv va sub’ektiv - organik bir butunlikni tashkil qiladi,
ularning muvozanatini buzish mumkin emas.
Iqtisodchi Ye.Yu.Jidkova fikricha soliq mexanizmi - soliq munosabatlarining
usullari va qoidalari majmui bo‘lib, ular yordamida soliq siyosatining maqsadlariga
erishiladi deb ta’kidlagan. Soliq siyosati soliq mexanizmi orqali amalga oshiriladi.
Shuningdek, soliq mexanizmi elementlariga rejalashtirish, tartibga solish va nazorat
qilishni kiritgan.[7, 7-b.].
Prfessor N.G.Dmitrieva va D.B. Dmitrievlar soliq mexanizmi - bu turli ustki
tuzilmalar tizimi (soliq stavkalari, soliq imtiyozlari, soliqqa tortish usullari) orqali
soliqqa tortishni davlat tomonidan boshqarishning tashkiliy-huquqiy normalari,
usullari va shakllari majmuidir [7, 7-b.].deb ta’riflagan.
Funksional mazmun nuqtai nazaridan soliq mexanizmiga quyidagicha ta’rif
berilgan. Soliq mexanizmi - davlatning barcha qonun hujjatlari arsenalining maxsus
huquqiy normalari bilan tartibga solinadigan, o‘zaro ta’sir qiluvchi uchta moliyaviy va
byudjet faoliyat sohalari majmui bo‘lib, u sub’ektlarning rejalashtirilgan, amalda
bajarilgan va prognoz qilinadigan soliq majburiyatlarini belgilash, baholashni
belgilaydi. Soliq huquqiy munosabatlari (soliqni rejalashtirish), rag‘batlantiruvchi
xususiyat sifatida mamlakat byudjetlarini ijro etish jarayoniga joriy aralashuvning
ilmiy asoslangan choralarini ko‘rish (soliqni tartibga solish) va soliq qonunchiligi
normalari buzilgan taqdirda jazo choralari (soliq nazorati).
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-3_April -2024
48
Soliq mexanizmi nafaqat soliq munosabatlarini tashkil etish shakllari va
usullarini, balki ularni miqdor va sifat jihatdan aniqlash usullarini ham o‘z ichiga oladi.
Soliq mexanizmining miqdoriy parametrlarga ega bo‘lgan elementlariga stavkalar,
soliq imtiyozlari hajmi, soliq yuki, soliqlarni undirish darajasi va boshqalar kiradi.
Soliq mexanizmining sifat parametrlariga ega bo‘lgan elementlariga soliqlarni
tartibga solish samaradorligi, soliqlarning butun jamiyatning iqtisodiy rivojlanishiga
va investitsiya siyosatini olib borishga ta’siri, tadbirkorlikni rivojlanishi va boshqa
tushunchalari kiradi.
Yuqorida soliq mexanizmi tarkibiga kiruvchi uning elementlari turalari bo‘yicha
olib borgan o‘rganishlarimiz ko‘rsatmoqdaki, iqtisodchi olimlar tomonidan turlicha
talqin qilingan, bir to‘xtamga kelinmagan va munozarali bo‘lib turibdi.
Fikrimizcha, soliq mexanizmi elementlari tarkibiga soliq ma’muriyatchiligini
kiritish maqsadga muvofiqdir. Soliq ma’muriyatchiligining asosiy vazifasi soliqlarni
va soliq to‘lovchilarni hisobga olish, soliq yig‘iluvchanligini oshirish, soliq organlari
faoliyatini muvofiqlashtirishda soliq munosabatlarini boshqarish tizimidir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Dusiyarov, S. K. (2021). Issues Of Supporting Activities Of Business Entities Through
Improving Tax Administration In Uzbekistan.
Academicia Globe
,
2
(11), 51-59.
2.
Dusiyarov, S. X. (2023). Stages of entrepreneurship development in uzbekistan and its
role in the national economy.
Modern Science and Research
,
2
(6), 16-25.
3.
Дусиярoв Ш. (2021). Кичик тадбиркорлик субъектлари молиявий фаолиятига
солиқларнинг
таъсири
таҳлили,
Iqtisodiyot
va
taʼlim,
2021,
6,
105-109.
https://cedr.tsue.uz/index.php/journal/article/view/289 .
4.
Дусияров, Ш., Чоршанбаев, У., & Муратжанова, Л. (2024). Саноатни
модернизациялашда самарали солиқ механизмларидан фойдаланиш йўллари.
Iqtisodiy
taraqqiyot va tahlil
,
2
(2), 367-376.
5.
Якубов Улугбек Касимович. (2024). Хўжалик юритувчи субъектларнинг
молиявий- иқтисодий ҳолатини таҳлилида ташқи иқтисодий фаолият кўрсаткичларидан
фойдаланиш масалалари. World Scientific Research Journal, 23(2), 428–436. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3055
6.
U.Yakubov, Q.Altiyev, Sh.Maxmudova. (2022).
Biznes tahlilda raqamli
texnologiyalar. (Darslik). –T.: “Nihol print”, 236 b.
7.
Klichev, B. (2024, февраль 23). Inson kapitalini rivojlantirishda ishchilar harakati
tahlili. Ilm-fan taraqqiyotida mintaqaviy iqtisodiyotni rivojlantirish va kambag'allikni qisqartirish,
Farg'ona, O'zbekiston.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10901976
8.
Қличев, Б. (2021, май 21). Маҳсулот (иш, хизматлар) га баҳо шакллантириш
масалалари. Бухгалтерия ҳисоби ва аудиторлик фаолиятини халқаро стандартлар асосида
ташкил этишнинг долзарб масалалари.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10647005
9.
Қличев, Б. (2021, май 21). Ўзбекистонда ишбилармонлик фаоллиги таҳлилини
ташкил этиш. Бухгалтерия ҳисоби ва аудиторлик фаолиятини халқаро стандартлар асосида
ташкил этишнинг долзарб масалалари.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10646960
10.
Қличев, Б. (2021, май 5). Ишбилармонлик фаоллиги индекси таҳлили. Biznes-
tahlilni
rivojlantirishning
zamonaviy
tendensiyalari
va
istiqbollari.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10647021
11.
Қличев, Б. (2022, сентябрь 16). Операцион фаолият таҳлилида харидор танлови
асосида маҳсулотга баҳо шакллантириш масалалари. Инновацион ёндашув асосида молиявий
ҳисоботнинг халқаро стандартларини жорий этиш.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10647059
12.
Sardor Umarovich Kholdorov (2022). Investitsion loyihalarini moliyalashtirishda xavflarni
baholash va boshqaruv masalalari. "
The processes of digital transformation in the economy, finance
and management in the context of a pandemic"
, 6, 916-927 pp.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-3_April -2024
49
13.
Сардор Умарович Холдоров (2022).
Рақамли иқтисодиёт шароитида
инвестицион фаолиятини молиялаштириш истиқболлари.
“Ўзбекистоннинг тараққиёт
стратегияси: мақсад, тамойиллар ва ривожланиш истиқболлари”
, 3, 326-329 б.
14.
Қличев Бахтиёр Пардаевич. (2024). Ишчилар қўнимсизлиги таҳлили.
World
Scientific
Research
Journal
,
23
(2),
287–294.
Retrieved
from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3042
15.
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). Ta’limda texnalogiyalarni qo‘llash hamda
xorijiy tillarni o‘rgatish orqali mutaxassislarni malakali kadr sifatida chiqarish islohatlari. Scientific
approach to the modern education system, 2(18), 62-64.
16.
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). Kichik biznesga qanday yengilliklar beriladi,
kimlar 20 mln yoki 30 mln to‘lasa soliq hisobotini yuritishi shart emas, 2023 yilgi soliq o‘zgarishlari.
ijodkor o'qituvchi, 3(32), 30-32.
17.
Қиличев Ботир Пардаевич. (2024). COVID-19 пандемиясидан кейин туризмни
ривожлантириш йўналишлари. Образование наука и инновационные идеи в мире, 39(2), 130–
134. Retrieved from
https://newjournal.org/index.php/01/article/view/11578/11219
18.
Abdullaevich, K. M. (2020). Issues to enhance financial literacy on extrabudgetary
targeted funds.
International Journal of Research in Social Sciences
,
10
(8), 129-135.
19.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Яширин иқтисодиётга қарши
курашишда фискаль сиёсат, хорижий тажриба, муаммо ва ечимлар. World Scientific Research
Journal,
23(2),
257–265.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3039
20.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Солиқ маъмурчилигида молиявий
технологиялар – хуфиёна иқтисодиётни қисқартириш омили сифатида. World Scientific
Research
Journal,
23(2),
266–276.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3040
21.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Қўшилган қиймат солиғини
қўллашнинг халқаро амалиётдаги моделлари. World Scientific Research Journal, 23(2), 295–302.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3043
22.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Хуфиёна иқтисодиёт шароитида
фискал сиёсати ва унинг назарий асослари. World Scientific Research Journal, 23(2), 303–313.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3044
23.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Божхона тўловларини ундиришда
молиявий технологияларини қўллаш амалиётини такомиллаштириш. World Scientific Research
Journal,
23(2),
314–324.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3045
24.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini
takomillashtirish va normativ-huquqiy asoslari. World Scientific research Journal, 23(2), 344–351.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3048
25.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Fiskal siyosat boʻyicha xorijiy mamlakatlar
tajribasi va uni qoʻllash muammolari. World Scientific Research Journal, 23(2), 352–361. Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3049
26.
Fayziev, F. (2021). Маҳаллий бюджет даромадларини оширишда мулкий
солиқларнинг
аҳамияти. Архив
научных
исследований, 2(1).
извлечено
от
https://journal.tsue.uz/index.php/archive/article/view/305
27.
Pardayevich, K. B. (2022). ANALYSIS OF PRODUCT PRICING BASED ON
PRODUCT
PARAMETERS
AND
CUSTOMER
CHOICE.
Journal
of
new
century
innovations
,
6
(1), 67-79
28.
Файзиев Фаррух Абдуллахожаевич. (2024). Ўзбекистонда ўзини ўзи банд
қилиш: ривожланиш истиқболлари ва солиқ тизимидаги ўрни. World Scientific Research
Journal,
23(2),
387–402.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3052
29.
Abdullakhojaevich, F. F. (2020). Peculiarities of assessing real estate by market value
for the taxation purpose.
International Journal of Research in Social Sciences
,
10
(7), 92-100.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-3_April -2024
50
30.
Файзиев, Ф. (2020). Солиқ солиш мақсадида кўчмас мулкни бозор қийматида
баҳолашнинг ўзига хос хусусиятлари.
Экономика и инновационные технологии
, (1 (2)), 218-
227.
31.
Хамидова Сулув Янгибоевна. (2023). Халқаро амалиётда ички аудиторлик
текширувларини ўтказиш услубиётини ва ички аудитнинг халқаро стандартларини
такомиллаштириш асослари.
"XXI ASRDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR, FAN VA TAʼLIM
TARAQQIYOTIDAGI
DOLZARB
MUAMMOLAR"
nomli
respublika
ilmiy-amaliy
konferensiyasi
,
1
(8), 8–22.
32.
Хамидова С.Я. (2023). Молиявий ҳисоботларни трансформация қилиш ва параллел
усулларда тузишнинг ташқилий жиҳатлари.
"Conference on Universal Science Research
2023"
,
1
(8), 18–23.
33.
Yuldashev, J. A. (2023). Marketing Principles of Formation of Reserve Funds in the
Practice of Commercial Banks.
EUROPEAN JOURNAL OF BUSINESS STARTUPS AND OPEN
SOCIETY
,
3
https://inovatus.es/index.php/ejbsos/article/view/1650
34.
Юлдашев, Ж. А. (2023). Изучение современного состояния банковских поступлений,
формы развития внутрибанковских и межбанковских расчетов.
World scientific research
journal
,
12
(2), 186-196.
35.
Юлдашев,
Ж.
А.
ТИЖОРАТ
БАНКЛАРИДА
МИЖОЗЛАР
БИЛАН
МУНОСАБАТЛАР ҲОЛАТИНИ БАҲОЛАШ УСУЛИНИ ТАКОМИЛАШТИРИШ.
36.
Yuldashev, J. A. (2022). Mechanisms of Customer Attraction Based on Marketing
Strategies in Commercial Banks.
EUROPEAN JOURNAL OF BUSINESS STARTUPS AND OPEN
SOCIETY
,
2
https://inovatus.es/index.php/ejbsos/article/view/1313
37.
Самадова, Н. Р. (2024). КОРХОНА ИҚТИСОДИЙ САЛОҲИЯТИНИНГ
КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛИ COMPLEX ANALYSIS OF THE ECONOMIC COMPETENCE OF
THE ENTERPRISE.
World scientific research journal
,
23
(2), 174-181.
38.
Samadova Nargiza Rasulovna. (2023). Ways to Analyze Financial Potential Based on the
Balance Sheet.
Central Asian Journal of Innovations on Tourism Management and Finance
,
4
(12),
https://cajitmf.centralasianstudies.org/index.php/CAJITMF/article/view/661
39.
Маматқ
улов, А. Х. (2023). Пахтани қайта ишлаш корхоналарида ишлаб чиқариш харажатлари бўйича
таннархни ҳисоблаш усулларини такомиллаштириш.
Gospodarka i Innowacje.
,
41
, 142-145.
40.
Маматкулов, А. (2017). Совершенствование учета затрат в производственном учете
на хлопкоперерабатывающем предприятии. Экономика и инновационные технологии, (3),
111–117. извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/economics_and_innovative/article/view/9264
41.
Rozmatovna, Y. U. (2022). Improvement of Intangible Assets Accounting and
Auditing.
Texas Journal of Multidisciplinary Studies
,
9
, 102-104.
42.
Rozmatova Umida Yuldashevna. (2023). IQTISODIYOTNI TARTIBLASHDA
BОZОR MЕХANIZMI .
Journal of New Century Innovations
,
30
(3), 12–13. Retrieved from
https://newjournal.org/index.php/new/article/view/7342
43.
Nurmanov, U. A. (2022). Budgeting in the management of current assets.
Berlin
Studies Transnational Journal of Science and Humanities
,
2
(1.1 Economical sciences).
44.
У.А. Нурманов. (2024). Жорий активларни бошқаришда тизимли ёндашишни
такомиллаштиришнинг муҳимлиги. World Scientific Research Journal, 23(2), 277–286. Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3041
45.
Yuldasheva, U. A. (2022). THE IMPACT OF THE TAX BURDEN ON THE
FINANCIAL
ACTIVITIES
OF
BUSINESS
ENTITIES.
ILMIY
TADQIQOT
VA
INNOVATSIYA
,
1
(1), 55-63.
46.
Yuldasheva Umida Asanaliyevna. (2024). WAYS TO OPTIMIZE THE TAX
BURDEN ON ORGANIZATIONS IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN.
American Journal of
Business
Management,
Economics
and
Banking
,
20
,
248–253.
Retrieved
from
https://www.americanjournal.org/index.php/ajbmeb/article/view/1782
47.
Yuldasheva, U. (2022). IQTISODIYOTNING XALQARO INTEGRATSIYASIDA
INVESTITSIYALARNING O’RNI VA AXAMIYATI. INTERNATIONAL СONFERENCE ON
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-3_April -2024
51
LEARNING
AND
TEACHING, 1(4),
336–345.
Retrieved
from
https://researchedu.org/index.php/iclt/article/view/2742
48.
Юлдашева, Д. A. (2024). ИНФОРМАЦИОННАЯ ОСНОВА ОЦЕНКИ
СОБСТВЕННОГО КАПИТАЛА ХОЗЯЙСТВУЮЩИХ СУБЪЕКТОВ.
World scientific research
journal
,
23
(2), 57-66.
49.
Yuldasheva D.A. (2023). INFORMATION AND ANALYTICAL BUSINESS
ENVIRONMENT AND ITS INTERACTION WITH ACCOUNTING IN THE DIGITAL
ECONOMY.
European Journal of Research Development and Sustainability
,
4
(1), 9-12. Retrieved
from https://scholarzest.com/index.php/ejrds/article/view/3106
50.
Сагдиллаева, З. А. (2024). ФИНАНСОВЫЙ АНАЛИЗ НА СОВРЕМЕННОМ
ЭТАПЕ РАЗВИТИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА.
World scientific research journal
,
23
(2), 191-198.
51.
Сагдиллаева, З. А. (2024). СОДЕРЖАНИЕ И ПОРЯДОК ПРОВЕДЕНИЯ
АНАЛИЗА ФИНАНСОВОЙ ОТЧЁТНОСТИ, СФОРМИРОВАННЫЙ НА ОСНОВЕ
МСФО.
World scientific research journal
,
23
(2), 437-442.
52.
Абдуллаев Аброр Бозарбоевич. (2023). Корхона солиқ мажбуриятларини
самарали бошқаришни таъминлашда солиқ аудитининг роли. World Scientific Research Journal,
21(1), 134–142. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2871
53.
Абдуллаев, А. Б. (2019). Совершенствование учета и анализа налогов
improvement of accounting and analysis of taxes. ББК 65.052 Б 94, 10.
54.
Абдуллаев Аброр Бозарбоевич. (2023). Солиқ таваккалчилигини бошқаришда
солиқ аудитининг роли ва вазифалари. World Scientific Research Journal, 21(1), 166–175.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2874
55.
Abdullayev, A. B., & Ochilov, O. I. (2021). A new approach to the methodology of
tax analysis. Asian Journal of Research in Business Economics and Management, 11(9), 19-25.
56.
Klichev Bakhtiyor Pardayevich. (2022). ISSUES OF PRODUCT PRICING IN THE
ANALYSIS OF OPERATIONAL. Пандемия шароитида иқтисодиёт, молия ва бошқарувда
рақамли трансформация жараёнлари (IV ФОРУМ «ЭКОНОМИКА В МЕНЯЮЩЕМСЯ
МИРЕ»
2022
май
КАЗАНЬ-ТАШКЕНТ),
Казань-
https://doi.org/10.5281/zenodo.6641015
57.
Qlichev Baxtiyor Pardayevich. (2023). Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda ishlab
chiqarishning maksimal hajmi tahlili. YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT, 5 (2023), 187–
192.
58.
Қличев Бахтиёр Пардаевич. (2023). ОПЕРАЦИОН ФАОЛИЯТ ТАҲЛИЛИНИ
ТАШКИЛ ЭТИШ МАСАЛАЛАРИ . World Scientific Research Journal, 12(2), 263–271. Retrieved
from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2557
59.
Қличев, Б. П. (2022). Маҳсулот сотиш ҳажми таҳлилини такомиллаштириш
масалалари.
Science and Education
,
3
(5), 1719-1728.
