World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
230
FISKAL SIYOSAT BOʻYICHA XORIJIY MAMLAKATLAR
TAJRIBASI VA UNI QOʻLLASH MUAMMOLARI
Ergashev Ilxomjon Obodovich,
Oʻzbekiston Respublikasi Soliq qoʻmitasi xuzuridagi
Fiskal instituti “Soliqlar va soliqqa tortish” fakulteti dekani i.f.n
TEL: 998- 99- 926- 67- 35
Annotatsiya.
Ushbu tadqiqotda davomida turli davlatlarning fiskal siyosatni
oʻrganildi, soliq maʼmurchiligi va xizmatini shakllantirish, soliq madaniyatini oshirish,
soliq qarzdorliklarini kamaytirish boʻyicha asosiy muammolari oʻrganildi. Rivojlangan
mamlakatlar tajribalari ni hisobga olgan xolda xulosalar shakllantirildi va milliy soliq
maʼmurchiligimiz qoʻllash mumkin boʻlgan takliflar berildi.
Kalit soʻzlar:
soliq tushumlari, barqaror oʻsishi, byudjet xarajatlari, byudjet
daromadlari, davlat boshqaruv mexanizmlari, fiskal munosabatlar, milliy soliq
maʼmurchiligi.
Аннотация.
В ходе данного исследования изучалась фискальная политика
различных государств, изучались основные проблемы формирования налогового
администрирования и службы, повышения налоговой культуры, снижения
налоговой задолженности. С учетом опыта развитых стран были
сформулированы выводы и даны предложения, которые может применить наше
национальное налоговое управление.
Ключевые слова:
налоговые поступления, устойчивый рост, бюджетные
расходы, бюджетные доходы, механизмы государственного управления,
фискальные отношения, национальное налоговое управление.
Abstract.
In the course of this study, the fiscal policy of various states was
studied, the main problems of the formation of tax administration and service,
increasing tax culture, reducing tax arrears were studied. Taking into account the
experience of developed countries, conclusions were formulated and suggestions were
given that our national tax administration can apply.
Keywords:
tax revenues, sustainable growth, budget expenditures, budget
revenues, public administration mechanisms, fiscal relations, national tax
administration.
KIRISH
Har qanday davlat soliq tushumlarining barqaror oʻsishi va shunga mos ravishda
ijtimoiy-iqtisodiy dasturlarni amalga oshirishga intiladi.Buning eng samarali yoʻli
ishlab chiqarishni ragʻbatlantirish, soliq madaniyati darajasini va soliq toʻlovchilarning
javobgarligini oshirish, shuningdek fiskal siyosat va soliq munosabatlarining
uygʻunligini taʼminlashdan iborat boʻladi. Biroq, dunyoning aksariyat
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
231
mamlakatlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishidagi noqulay tendensiyalarning
kuchayishi sharoitida (doimiy inqiroz hodisalari, ijtimoiy keskinlik, terroristik
tahdidlar, aholining qarishi, tabiiy ofatlar va boshqalar.), davlat tomonidan qoʻllab-
quvvatlashga talab ortib bormoqda, bu byudjet xarajatlarining oʻsishiga va soliq
bosimining oshishiga sabab boʻladi.
1
Salbiy oqibatlarni minimallashtirish maqsadida vakolatli davlat organlari fiskal
munosabatlarni davlat boshqaruvining jahon amaliyotining ilgʻor tajribalarini
oʻrganib, ularni optimallashtirish hamda jahon iqtisodiyotining zamonaviy
sharoitlariga moslashtirish maqsadida fiskal siyosat yoʻnalishlari belgilashga va
oʻzgartirishlar kiritishga harakat etishadi. Ushbu yoʻnalishlarning muvaffaqiyatli
amalga oshirilishi davlatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning ustuvor vazifalarini
amalga oshirish uchun zarur. Bunda mavjud moliyaviy resurslarni obyektiv baholash,
byudjet xarajatlarini kamaytirish zaxiralarini aniqlash va jamiyatdagi soliq tarangligini
barqarorlashtirish eng asosiy vazifalardan hisoblanadi.
2
TAHLILLAR
Umuman olganda fiskal munosabatlarni davlat boshqaruvining konseptual
asoslari bu turli darajadagi davlat boshqaruvida (respublika, viloyat, tuman) qabul
qilingan normativ qonun hujjatlari hisoblanadi. Dunyoning koʻplab mamlakatlarida
konseptual asos birinchi navbatda davlat Konstitutsiyasi, soliq va byudjet kodekslari,
shuningdek byudjet va soliq munosabatlarining turli jihatlarini tartibga soluvchi
boshqa normativ-huquqiy hujjatlar hisoblanadi.
3
Ayrim mamlakatlarda fiskal tizimning meʼyoriy-huquqiy bazasini rivojlantirishga
yondashuvlardagi farqlar tarixiy, ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy va siyosiy omillar,
shuningdek, davlat hokimiyati organlari oʻrtasida vakolatlarni taqsimlashning
amaldagi amaliyoti bilan bogʻliq [5]. Har bir mamlakat milliy iqtisodiyotning
rivojlanish xususiyatlarini va davlat moliyasining holatini hisobga olgan holda, uzoq
muddatli byudjetni prognozlash va rejalashtirish uchun maʼlum mezonlardan
foydalanadi, mamlakat ichida ham, jahon moliya tizimida ham doimiy ravishda
oʻzgarib turadigan sharoitlarga muvofiq soliq maʼmuriyatining usullari va vositalarini
doimiy ravishda takomillashtirib boradi.
4
1
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). TA’LIMDA TEXNALOGIYALARNI QO ‘LLASH HAMDA XORIJIY
TILLARNI O ‘RGATISH ORQALI MUTAXASSISLARNI MALAKALI KADR SIFATIDA CHIQARISH
ISLOHATLARI. SCIENTIFIC APPROACH TO THE MODERN EDUCATION SYSTEM, 2(18), 62-64.
2
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyotni kamaytirishda eksport-import opperatsiyalarini
takomillashtirish
yo'llari.
Jahon
ilmiy
tadqiqot
jurnali
,
21
(1),
269–275.
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2884 dan olindi
3
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). KICHIK BIZNESGA QANDAY YENGILLIKLAR BERILADI,
KIMLAR 20 MLN YOKI 30 MLN TO ‘LASA SOLIQ HISOBOTINI YURITISHI SHART EMAS, 2023 YILGI SOLIQ
O ‘ZGARISHLARI. IJODKOR O'QITUVCHI, 3(32), 30-32.
4
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). TA’LIMDA TEXNALOGIYALARNI QO ‘LLASH HAMDA XORIJIY
TILLARNI O ‘RGATISH ORQALI MUTAXASSISLARNI MALAKALI KADR SIFATIDA CHIQARISH
ISLOHATLARI. SCIENTIFIC APPROACH TO THE MODERN EDUCATION SYSTEM, 2(18), 62-64.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
232
Taʼkidlash joizki, dunyoning aksariyat mamlakatlarida soliq munosabatlarining
davlat boshqaruvini shakllantirish va rivojlantirish tendensiyalari milliy soliq
tizimlarini bosqichma-bosqich davlatlararo darajaga olib chiqishga qaratilgan boʻlib,
bu sohadagi nazariy yutuqlar va davlat institutlarining amaliy ehtiyojlari bilan
uygʻunlashuvi bilan birga olib boriladi. Shu munosabat bilan, soliq toʻlashdan boʻyin
tovlash, chet elga kapital olib chiqish va xalqaro shartnomalarni amalga oshirish
doirasida ikki tomonlama soliqdan qochish muammosi qarshi amaliy kurash uchun
turli davlatlar soliq oʻrganlar oʻrtasida axborot almashish tizimiga ehtiyoj bor.
5
Koʻpincha bunday tizim har bir davlatning asosiy savdo hamkorlari, qoʻshni
davlatlari bilan maʼlumot almashishda seziladi, Shu sababdan xalqaro tashkilotlar
ishtirokchilari yoki mamlakatlar guruhlari paydo boʻladi, Yevropa Ittifoqi, Jahon savdo
tashkilotiga aʼzo davlatlar birlashuvi bunga misol boʻla oladi. Shuning uchun bugungi
kunda Yevropa Ittifoqi ichidagi tashkiloti yagona soliq maʼmuriyati, (Intra-European
organization of Tax Administrations) (bundan buyon matinda IOTA) 1996-yilda
Markaziy va Sharqiy Yevropa davlatlari va Boltiqboʻyi davlatlari tomonidan tashkil
etilgan boʻlib, uning aʼzolari (46 ta Yevropa soliq maʼmuriyati) oʻrtasida professional
maʼlumot almashish, treninglar oʻtkazish, konferensiyalar, seminarlar tashkil etish va
texnik yordam koʻrsatishga qaratilgan.
6
IOTAning asosiy strategik maqsadlari qatorida quyidagilarni kiritish mumkin:
aʼzo mamlakatlarning soliq maʼmuriyatlari oʻrtasidagi hamkorlikni mustahkamlash;
modernizatsiya dasturlarini amalga oshirish jarayonida ushbu mamlakatlarning soliq
maʼmuriyatlarini qoʻllab-quvvatlash; soliq maʼmuriyati sohasida yaxshi amaliyotlarni
ommalashtirish; soliq madaniyati muntazam rivojlantirish; xalqaro va mintaqaviy
tashkilotlar bilan hamkorlik. Yevropa mintaqasi mamlakatlarining oʻziga xos
xususiyatlarini hamda larning iqtisodiy rivojlanish bosqichlarini hisobga olgan holda,
IOTA faoliyati tashkil etiladi. Tashkilotga aʼzo har bir mamlakat soliq
maʼmuriyatining shartlari va ehtiyojlariga individual yondashuv amalga oshiriladi.
7
Shu sababli, soliq munosabatlarini davlat ichida ham, davlatlararo darajada ham
uygʻunlashtirish va birlashtirishning zaruriy sharti soliq toʻlovchilar va umuman
jamiyat manfaatlarini hisobga olgan holda qonun hujjatlari qoidalari hamda
normalarini ishlab chiqish, qabul qilishdan iborat boʻladi. Biroq, koʻpincha amaliyotda
soliq toʻlovchilar va davlatning manfaatlari sezilarli darajada farq qilishi mumkin, bu
5
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyot sharoitida davlat moliyaviy nazorati va uni
takomilashtirish
yo'nalishlari.
Jahon
ilmiy
tadqiqot
jurnali
,
21
(1),
248–259.
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2882 dan olindi
6
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). KICHIK BIZNESGA QANDAY YENGILLIKLAR BERILADI,
KIMLAR 20 MLN YOKI 30 MLN TO ‘LASA SOLIQ HISOBOTINI YURITISHI SHART EMAS, 2023 YILGI SOLIQ
O ‘ZGARISHLARI. IJODKOR O'QITUVCHI, 3(32), 30-32.
7
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). xufiyona iktisodiyotda eksport-importni soliqqa tortish tartibi. Jahon ilmiy
tadqiqot jurnali , 21 (1), 176–181. http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2875 dan olindi
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
233
soliq sohasida murosaga kelishni talab qiladi (soliq toʻlovchining pul majburiyatlarini
yoki soliq qarzini toʻlash va kechiktirish).
8
Shuni taʼkidlash kerakki, har qanday davlatning nazorat qiluvchi organlarining
faoliyati mamlakatda soliqlar va yigʻimlarni ixtiyoriy toʻlash darajasini oshirishga
qaratilgan. Iqtisodiyoti yuqori darajada rivojlangan davlatlarning aksariyati soliqlarni
ixtiyoriy ravishda toʻlashning yuqori darajasi bilan ajralib turadi. Fransiyada soliq
toʻlovchilar byudjetga soliq toʻlovlarining deyarli 98 foizini ixtiyoriy ravishda
toʻlaydilar, bu aholining yuqori darajadagi soliq madaniyati hamda masʼuliyatidan
dalolat beradi. Shvetsiyada, 80% soliq toʻlovchilar halol toʻlovchilar toifasiga tegishli.
Shu bilan birga, bir qator mamlakatlarda soliqlarni ixtiyoriy ravishda toʻlash darajasi
ancha past, buning natijasida soliq organlarining soliq toʻlovchilarga bosimi va soliq
qarzini majburiy undirish vositalari va tartiblaridan foydalanish natijasida byudjet
daromadlari shakllantiriladi.
9
Umuman davlat iqtisodiyotining rivojlanish darajasiga va xususan fiskal tizimga,
tashqi va ichki muhit omillarining taʼsiriga, shuningdek soliq toʻlovchilarning nazorat
qiluvchi organlarga boʻlgan ishonch darajasiga qarab, soliq qarzini undirishni
taʼminlash uchun turli xil soliq maʼmuriyatchilik vositalaridan foydalaniladi.
Fransiyada soliq toʻlovchilarning soliqlarni toʻlash boʻyicha majburiyatlarini
bajarishini taʼminlash choralari garovga qoʻyilgan mol-mulkni sotishni, qarzdorning
transport vositalarini soliq qarzi toʻlangunga qadar musodara qilishni nazarda tutadi.
Shvetsiyada soliq maʼmuriyati tizimi hisobot davrida soliqlar bosqichma-bosqich
toʻlashni oʻz ichiga oladi. Soliqlarni toʻlash tartibi boʻyicha korxonalarning vaqtini va
xarajatlarini minimallashtirish uchun korxonaning barcha soliqlari bir oylik toʻlovda
soliq xizmati hisob varagʻiga oʻtkaziladi. Soliqlarni shahar va davlat byudjetlari
oʻrtasida keyingi taqsimlash soliq inspeksiyalari tomonidan amalga oshiriladi.
Shvetsiya nazorat qiluvchi organlari qarzni toʻlashni kechiktirish mexanizmidan
foydalanish orqali soliq qarzining paydo boʻlishining profilaktik tartib-qoidalarini faol
qoʻllaydilar.
Irlandiyada soliq qarzlarini boshqarishning profilaktik protseduralari bilan bir
qatorda taʼsirning axloqiy jihati qoʻllaniladi, uning doirasida qarzdor-soliq
toʻlovchilarning ismlari har uch oyda bir marta soliq huquqbuzarligi toʻgʻrisidagi
maʼlumotlar toʻliq koʻrsatilgan holda ommaviy axborot vositalarida rasman eʼlon
qilinadi.
Portugaliyada soliq qarzlarini davlat tomonidan boshqarish, dunyoning aksariyat
mamlakatlarida boʻlgani kabi, oʻz vaqtida toʻlanmagan soliqlar uchun qattiq jarimalar
8
Qurbonov Muxiddin Abdullaevich. (2023). davlat xaridlari jarayonlarini tashkil etishi va boshqarishda axborot
kommunikatsiya
texnologiyalarni
takomillashtirish.
Jahon
ilmiy
tadqiqot
jurnali,
16(1),
170–177.
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2715 dan olindi
9
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). TA’LIMDA TEXNALOGIYALARNI QO ‘LLASH HAMDA XORIJIY
TILLARNI O ‘RGATISH ORQALI MUTAXASSISLARNI MALAKALI KADR SIFATIDA CHIQARISH
ISLOHATLARI. SCIENTIFIC APPROACH TO THE MODERN EDUCATION SYSTEM, 2(18), 62-64.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
234
tizimini joriy etish orqali amalga oshiriladi. Xususan, agar soliq organlari tomonidan
belgilangan summani oʻz vaqtida soliq toʻlovchi tomonidan toʻlamagan boʻlsa,
jarimalar avtomatik ravishda undiriladi. Bunda jarima darhol ogohlantirishsiz va
byurokratik protseduralarsiz, shu jumladan sud jarayonlarisiz undiriladi.
Shunday qilib, soliq qarzlarining oldini olish va undirish doirasida soliq
munosabatlarini davlat tomonidan boshqarish vositalari va usullaridan foydalanish
amaliyoti oʻxshash va oʻziga xos xususiyatlarga ega. Shuningdek, davlat
boshqaruvining yetarli emasligi yoki pastligini koʻrsatadigan bir qator omillar mavjud,
xususan: soliq toʻlovchilarning noroziligi, yashirin iqtisodiyot darajasi, davlat va
mahalliy darajadagi korrupsiya koʻlami, soliq toʻlovchilarga sezilarli soliq bosimi,
toʻlashning murakkab va uzoq muddatli tartibi [4].
XULOSALAR
Ushbu tadqiqot boʻyicha xulosalar haqida toʻxtalganda moliyaviy sohada yuzaga
keladigan koʻplab muammoli masalalar boshqaruv mexanizmining tartibga soluvchi
komponentining nomukammalligi va davlatdagi siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy
vaziyatning oʻzgaruvchanligi bilan bogʻliq ekanligi asoslandi. Shu munosabat bilan
fiskal munosabatlarni davlat tomonidan boshqarishning xorijiy tajribasini hisobga
olgan holda, milliy soliq maʼmurchiligimiz va soliq toʻlovchilar oʻrtasidagi
munosabatlarni takomillashtirish va uygʻunlashtirishning bir qator yoʻnalishlarini
aniqlash mumkin, xususan:
jamiyatda davlat tomonidan majburlash choralarini qoʻllamasdan soliq toʻlash
majburiyati va zarurligiga ijobiy munosabatni shakllantirish maqsadida profilaktika va
tushuntirish tadbirlarini oʻtkazish;
byudjetdan olinadigan soliq mablagʻlarining harakati va ulardan foydalanish
toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni taqdim etish nuqtai nazaridan fiskal siyosatning axborot
shaffofligini oshirish;
qarzlari boʻlgan soliq toʻlovchilarning roʻyxatlarini nashr etish orqali soliq
sohasidagi qarzlarning umumiy darajasini pasaytirish;
davlat byudjetiga soliq toʻlashdan boʻyin tovlash ehtimolini kamaytirish
maqsadida ular asosida elektron soliq xizmatlarini yaratish uchun zamonaviy IT-
dasturiy va texnik vositalardan foydalanish.
Shunday qilib, turli mamlakatlarda davlat boshqaruvi mexanizmi faoliyati
samaradorligini oshirish meʼyoriy-huquqiy bazani takomillashtirishga, shuningdek,
fiskal munosabatlarni boshqarishning yangi yondashuvlari hamda usullarini ishlab
chiqishga va zamonaviy iqtisodiy sharoitlarga moslashtirishga bogʻliqdir.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
235
Adabiyotlar:
1.
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). Ta’limda texnalogiyalarni qo‘llash
hamda xorijiy tillarni o‘rgatish orqali mutaxassislarni malakali kadr sifatida
chiqarish islohatlari. Scientific approach to the modern education system, 2(18),
62-64.
2.
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). Kichik biznesga qanday
yengilliklar beriladi, kimlar 20 mln yoki 30 mln to‘lasa soliq hisobotini yuritishi
shart emas, 2023 yilgi soliq o‘zgarishlari. ijodkor o'qituvchi, 3(32), 30-32.
3.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Қўшилган қиймат солиғини
қўллашнинг халқаро амалиётдаги моделлари. World Scientific Research
Journal,
23(2),
295–302.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3043
4.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Хуфиёна иқтисодиёт шароитида
фискал сиёсати ва унинг назарий асослари. World Scientific Research Journal,
23(2),
303–313.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3044
5.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Божхона тўловларини
ундиришда
молиявий
технологияларини
қўллаш
амалиётини
такомиллаштириш. World Scientific Research Journal, 23(2), 314–324.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3045
6.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini
takomillashtirish va normativ-huquqiy asoslari. World Scientific research
Journal,
23(2),
344–351.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3048
7.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Fiskal siyosat boʻyicha xorijiy
mamlakatlar tajribasi va uni qoʻllash muammolari. World Scientific Research
Journal,
23(2),
352–361.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3049
8.
Dusiyarov, S. K. (2021). Issues Of Supporting Activities Of Business Entities
Through Improving Tax Administration In Uzbekistan.
Academicia Globe
,
2
(11),
51-59.
9.
Dusiyarov, S. X. (2023). Stages of entrepreneurship development in uzbekistan
and its role in the national economy.
Modern Science and Research
,
2
(6), 16-25.
10.
Дусиярoв Ш. (2021). Кичик тадбиркорлик субъектлари молиявий
фаолиятига солиқларнинг таъсири таҳлили, Iqtisodiyot va taʼlim, 2021, 6, 105-
109. https://cedr.tsue.uz/index.php/journal/article/view/289 .
11.
Дусияров, Ш., Чоршанбаев, У., & Муратжанова, Л. (2024). Саноатни
модернизациялашда самарали солиқ механизмларидан фойдаланиш
йўллари.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
,
2
(2), 367-376.
12.
Fayziev, F. (2021). Маҳаллий бюджет даромадларини оширишда мулкий
солиқларнинг аҳамияти. Архив научных исследований, 2(1). извлечено от
https://journal.tsue.uz/index.php/archive/article/view/305
13.
Файзиев Фаррух Абдуллахожаевич. (2024). Ўзбекистонда ўзини ўзи банд
қилиш: ривожланиш истиқболлари ва солиқ тизимидаги ўрни. World
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
236
Scientific
Research
Journal,
23(2),
387–402.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3052
14.
Klichev, B. (2024, февраль 23). Inson kapitalini rivojlantirishda ishchilar
harakati tahlili. Ilm-fan taraqqiyotida mintaqaviy iqtisodiyotni rivojlantirish va
kambag'allikni
qisqartirish,
Farg'ona,
O'zbekiston.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10901976
15.
Қличев, Б. (2021, май 21). Маҳсулот (иш, хизматлар) га баҳо шакллантириш
масалалари. Бухгалтерия ҳисоби ва аудиторлик фаолиятини халқаро
стандартлар
асосида
ташкил
этишнинг
долзарб
масалалари.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10647005
16.
Қличев, Б. (2021, май 21). Ўзбекистонда ишбилармонлик фаоллиги
таҳлилини ташкил этиш. Бухгалтерия ҳисоби ва аудиторлик фаолиятини
халқаро стандартлар асосида ташкил этишнинг долзарб масалалари.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10646960
17.
Қличев, Б. (2021, май 5). Ишбилармонлик фаоллиги индекси таҳлили.
Biznes-tahlilni rivojlantirishning zamonaviy tendensiyalari va istiqbollari.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10647021
18.
Қличев, Б. (2022, сентябрь 16). Операцион фаолият таҳлилида харидор
танлови асосида маҳсулотга баҳо шакллантириш масалалари. Инновацион
ёндашув асосида молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларини жорий
этиш.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10647059
19.
Қличев Бахтиёр Пардаевич. (2024). Ишчилар қўнимсизлиги таҳлили.
World
Scientific
Research
Journal
,
23
(2),
287–294.
Retrieved
from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3042
20.
Қиличев Ботир Пардаевич. (2024). COVID-19 пандемиясидан кейин
туризмни
ривожлантириш
йўналишлари.
Образование
наука
и
инновационные идеи в мире, 39(2), 130–134. Retrieved from
https://newjournal.org/index.php/01/article/view/11578/11219
21.
Abdullaevich, K. M. (2020). Issues to enhance financial literacy on
extrabudgetary targeted funds.
International Journal of Research in Social
Sciences
,
10
(8), 129-135.
22.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Яширин иқтисодиётга қарши
курашишда фискаль сиёсат, хорижий тажриба, муаммо ва ечимлар. World
Scientific
Research
Journal,
23(2),
257–265.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3039
23.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Солиқ маъмурчилигида
молиявий технологиялар – хуфиёна иқтисодиётни қисқартириш омили
сифатида. World Scientific Research Journal, 23(2), 266–276. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3040
24.
Abdullakhojaevich, F. F. (2020). Peculiarities of assessing real estate by market
value for the taxation purpose.
International Journal of Research in Social
Sciences
,
10
(7), 92-100.
25.
Файзиев, Ф. (2020). Солиқ солиш мақсадида кўчмас мулкни бозор
қийматида
баҳолашнинг
ўзига
хос
хусусиятлари.
Экономика
и
инновационные технологии
, (1 (2)), 218-227.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
237
26.
Хамидова Сулув Янгибоевна. (2023). Халқаро амалиётда ички аудиторлик
текширувларини ўтказиш услубиётини ва ички аудитнинг халқаро
стандартларини такомиллаштириш асослари.
"XXI ASRDA INNOVATSION
TEXNOLOGIYALAR, FAN VA TAʼLIM TARAQQIYOTIDAGI DOLZARB
MUAMMOLAR" nomli respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
,
1
(8), 8–22.
27.
Хамидова С.Я. (2023). Молиявий ҳисоботларни трансформация қилиш ва
параллел усулларда тузишнинг ташқилий жиҳатлари.
"Conference on
Universal Science Research 2023"
,
1
(8), 18–23.
28.
Yuldashev, J. A. (2023). Marketing Principles of Formation of Reserve Funds in
the Practice of Commercial Banks.
EUROPEAN JOURNAL OF BUSINESS
STARTUPS
AND
OPEN
SOCIETY
,
3
(5),
1–6.
Retrieved
from
https://inovatus.es/index.php/ejbsos/article/view/1650
29.
Юлдашев, Ж. А. (2023). Изучение современного состояния банковских
поступлений, формы развития внутрибанковских и межбанковских
расчетов.
World scientific research journal
,
12
(2), 186-196.
30.
Юлдашев, Ж. А. ТИЖОРАТ БАНКЛАРИДА МИЖОЗЛАР БИЛАН
МУНОСАБАТЛАР
ҲОЛАТИНИ
БАҲОЛАШ
УСУЛИНИ
ТАКОМИЛАШТИРИШ.
31.
Yuldashev, J. A. (2022). Mechanisms of Customer Attraction Based on Marketing
Strategies in Commercial Banks.
EUROPEAN JOURNAL OF BUSINESS
STARTUPS
AND
OPEN
SOCIETY
,
2
(10),
25–32.
Retrieved
from
https://inovatus.es/index.php/ejbsos/article/view/1313
32.
Самадова, Н. Р. (2024). КОРХОНА ИҚТИСОДИЙ САЛОҲИЯТИНИНГ
КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛИ COMPLEX ANALYSIS OF THE ECONOMIC
COMPETENCE
OF
THE
ENTERPRISE.
World
scientific
research
journal
,
23
(2), 174-181.
33.
Samadova Nargiza Rasulovna. (2023). Ways to Analyze Financial Potential
Based on the Balance Sheet.
Central Asian Journal of Innovations on Tourism
Management
and
Finance
,
4
(12),
65-67.
Retrieved
from
https://cajitmf.centralasianstudies.org/index.php/CAJITMF/article/view/661
34.
Маматқулов, А. Х. (2023). Пахтани қайта ишлаш корхоналарида ишлаб
чиқариш харажатлари бўйича таннархни ҳисоблаш усулларини
такомиллаштириш.
Gospodarka i Innowacje.
,
41
, 142-145.
35.
Маматкулов,
А.
(2017).
Совершенствование
учета
затрат
в
производственном
учете
на
хлопкоперерабатывающем
предприятии. Экономика и инновационные технологии, (3), 111–117.
извлечено
от
https://inlibrary.uz/index.php/economics_and_innovative/article/view/9264
36.
Rozmatovna, Y. U. (2022). Improvement of Intangible Assets Accounting and
Auditing.
Texas Journal of Multidisciplinary Studies
,
9
, 102-104.
37.
Rozmatova Umida Yuldashevna. (2023). IQTISODIYOTNI TARTIBLASHDA
BОZОR MЕХANIZMI .
Journal of New Century Innovations
,
30
(3), 12–13.
https://newjournal.org/index.php/new/article/view/7342
38.
Nurmanov, U. A. (2022). Budgeting in the management of current assets.
Berlin
Studies Transnational Journal of Science and Humanities
,
2
(1.1 Economical
sciences).
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
238
39.
У.А. Нурманов. (2024). Жорий активларни бошқаришда тизимли
ёндашишни такомиллаштиришнинг муҳимлиги. World Scientific Research
Journal,
23(2),
277–286.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3041
40.
Yuldasheva, U. A. (2022). THE IMPACT OF THE TAX BURDEN ON THE
FINANCIAL ACTIVITIES OF BUSINESS ENTITIES.
ILMIY TADQIQOT VA
INNOVATSIYA
,
1
(1), 55-63.
41.
Yuldasheva Umida Asanaliyevna. (2024). WAYS TO OPTIMIZE THE TAX
BURDEN
ON
ORGANIZATIONS
IN
THE
REPUBLIC
OF
UZBEKISTAN.
American Journal of Business Management, Economics and
Banking
,
20
,
248–253.
Retrieved
from
https://www.americanjournal.org/index.php/ajbmeb/article/view/1782
42.
Yuldasheva,
U.
(2022).
IQTISODIYOTNING
XALQARO
INTEGRATSIYASIDA
INVESTITSIYALARNING
O’RNI
VA
AXAMIYATI. INTERNATIONAL СONFERENCE ON LEARNING AND
TEACHING, 1(4),
336–345.
Retrieved
from
https://researchedu.org/index.php/iclt/article/view/2742
43.
Юлдашева, Д. A. (2024). ИНФОРМАЦИОННАЯ ОСНОВА ОЦЕНКИ
СОБСТВЕННОГО
КАПИТАЛА
ХОЗЯЙСТВУЮЩИХ
СУБЪЕКТОВ.
World scientific research journal
,
23
(2), 57-66.
44.
Yuldasheva D.A. (2023). INFORMATION AND ANALYTICAL BUSINESS
ENVIRONMENT AND ITS INTERACTION WITH ACCOUNTING IN THE
DIGITAL ECONOMY.
European Journal of Research Development and
Sustainability
,
4
(1),
9-12.
Retrieved
from
https://scholarzest.com/index.php/ejrds/article/view/3106
45.
Сагдиллаева, З. А. (2024). ФИНАНСОВЫЙ АНАЛИЗ НА СОВРЕМЕННОМ
ЭТАПЕ РАЗВИТИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА.
World scientific research
journal
,
23
(2), 191-198.
46.
Сагдиллаева, З. А. (2024). СОДЕРЖАНИЕ И ПОРЯДОК ПРОВЕДЕНИЯ
АНАЛИЗА ФИНАНСОВОЙ ОТЧЁТНОСТИ, СФОРМИРОВАННЫЙ НА
ОСНОВЕ МСФО.
World scientific research journal
,
23
(2), 437-442.
47.
Sardor Umarovich Kholdorov (2022). Investitsion loyihalarini moliyalashtirishda
xavflarni baholash va boshqaruv masalalari. "
The processes of digital
transformation in the economy, finance and management in the context of a
pandemic"
, 6, 916-927 pp.
48.
Сардор Умарович Холдоров (2022).
Рақамли иқтисодиёт шароитида
инвестицион фаолиятини молиялаштириш истиқболлари.
“Ўзбекистоннинг
тараққиёт стратегияси: мақсад, тамойиллар ва ривожланиш
истиқболлари”
, 3, 326-329 б.
49.
Абдуллаев Аброр Бозарбоевич. (2023). Корхона солиқ мажбуриятларини
самарали бошқаришни таъминлашда солиқ аудитининг роли. World
Scientific
Research
Journal,
21(1),
134–142.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2871
50.
Pardayevich, K. B. (2022). ANALYSIS OF PRODUCT PRICING BASED ON
PRODUCT PARAMETERS AND CUSTOMER CHOICE.
Journal of new
century innovations
,
6
(1), 67-79
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
239
51.
Абдуллаев, А. Б. (2019). Совершенствование учета и анализа налогов
improvement of accounting and analysis of taxes. ББК 65.052 Б 94, 10.
52.
Абдуллаев Аброр Бозарбоевич. (2023). Солиқ таваккалчилигини
бошқаришда солиқ аудитининг роли ва вазифалари. World Scientific
Research
Journal,
21(1),
166–175.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2874
53.
Abdullayev, A. B., & Ochilov, O. I. (2021). A new approach to the methodology
of tax analysis. Asian Journal of Research in Business Economics and
Management, 11(9), 19-25.
54.
Якубов Улугбек Касимович. (2024). Хўжалик юритувчи субъектларнинг
молиявий- иқтисодий ҳолатини таҳлилида ташқи иқтисодий фаолият
кўрсаткичларидан фойдаланиш масалалари. World Scientific Research
Journal,
23(2),
428–436.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3055
55.
Тулаев,
М.
С.,
&
Кличев,
Б.
П.
(2022).
ВОПРОСЫ
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ УЧЕТА КОРПОРАТИВНЫХ ОБЛИГАЦИИ:
ОБЯЗАТЕЛЬСТВО ИЛИ КАПИТАЛ. Учет, анализ и аудит: их возможности
и направления эволюции, 146-154.
56.
U.Yakubov, Q.Altiyev, Sh.Maxmudova. (2022). Biznes tahlilda raqamli
texnologiyalar. (Darslik). –T.: “Nihol print”, 236 b.
57.
САГДИЛЛАЕВА, З. А., & ЧОРИЕВ, И. Х. (2016). Проблемы аудита оплаты
труда.
In
СОВРЕМЕННЫЕ
ПРОБЛЕМЫ
УПРАВЛЕНИЯ
И
РЕГУЛИРОВАНИЯ: ПОИСК ОПТИМАЛЬНЫХ РЕШЕНИЙ
(pp. 113-119).
58.
Choriev, I., & Mamatqulov, A. (2018). THE EFFECT OF DEVELOPMENT OF
SMALL
BUSINESS
ON
SEGMENTAL
SEPARATION
OF
POPULATION.
International Finance and Accounting
,
2018
(5), 12.
59.
Тулаев Мирзакул Саламович. (2024). РАСЧЕТ РЕНТАБЕЛЬНОСТЬ
СОБСТВЕННОГО КАПИТАЛА (ROE) В УЗБЕКИСТАНЕ . World Scientific
Research
Journal,
23(2),
182–190.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3031
60.
Тулаев Мирзакул Саламович. (2024). МОЛИЯВИЙ ҲИСОБОТЛАРНИ
КОЭФФИЦЕНТЛАР ЁРДАМИДА ТАҲЛИЛ ҚИЛИШ МАСАЛАЛАРИ .
World Scientific Research Journal, 23(2), 149–162. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3028
