World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
206
ҚЎШИЛГАН ҚИЙМАТ СОЛИҒИНИ ҚЎЛЛАШНИНГ
ХАЛҚАРО АМАЛИЁТДАГИ МОДЕЛЛАРИ
Эргашев Илхомжон Ободович
Ўзбекистон Республикаси Солиқ
қўмитаси хузуридаги Фискал институти “Солиқлар ва
солиққа тортиш” факултети декани и.ф.н
ТЕЛ: 998- 99- 926- 67- 35
Аннотация.
Мақола қўшилган қиймат солиғини (ҚҚС) қўллаш бўйича
илғор тажрибаларни чуқур ўрганишни назарда тутади. Ушбу тадқиқот
натижалари солиқ органлари ва корхоналарга ҚҚСга ёндашувларини
оптималлаштиришда йўл-йўриқ кўрсатишга мўлжалланган.
Калит сўзлар:
солиқлар, иқўшилган қиймат солиғи, прогрессив, регрессив,
истеъмол солиғи
Абстрактный.
В статье проводится углубленное исследование передовой
практики применения налога на добавленную стоимость (НДС). Результаты
данного исследования призваны помочь налоговым органам и бизнесу
оптимизировать подход к уплате НДС.
Ключевые слова:
налоги, налог на добавленную стоимость,
прогрессивный, регрессивный, налог на потребление.
Abstract.
The article provides an in-depth study of best practices in the
application of value added tax (VAT). The results of this study are intended to guide
tax authorities and businesses in optimizing their approach to VAT.
Key words:
taxes, value added tax, progressive, regressive, consumption tax
Кириш
Қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС) ишлаб чиқариш ва тақсимлаш занжирининг
ҳар бир босқичида ундириладиган истеъмол солиғи. 1950 йилларда Францияда
пайдо бўлган ҚҚС ўша пайтдан бери жаҳон миқёсида мавқега эга бўлди,
аксарият мамлакатлар уни солиқ тузилмаларига киритдилар. ҚҚСнинг ҳамма
жойда мавжудлиги унинг турли хил иқтисодий шароитларда мослашувчанлиги
ва самарадорлигини таъкидлайди.
1
ҚҚС давлат молиясининг ажралмас қисмига айланиб бораётганлиги
сабабли, даромадларни шакллантириш ва иқтисодий ўсиш учун мақбул
натижаларни таъминлаш учун унинг қўлланилишини синчиклаб кўриб чиқиш
зарур. ҚҚС тизимларига хос бўлган мураккабликлар ва доимий ривожланиб
бораётган глобал иқтисодий манзара солиқ маъмуриятчилигига йўл-йўриқ
кўрсатиши мумкин бўлган энг яхши амалиётларни синчковлик билан ўрганишни
талаб
қилади.
Мамлакатлар
доимий
равишда
солиқ
тизимларини
оптималлаштиришга интилаётган бир пайтда, ҚҚСни қўллаш бўйича хорижий
давлатларнинг илғор тажрибаларини ўрганиш муҳим аҳамиятга эга. Ушбу
тадқиқотимизда турли мамлакатлар томонидан ҚҚС тизимларининг
1
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). kichik biznesga qanday yengilliklar beriladi, kimlar 20 mln yoki 30 mln
to ‘lasa soliq hisobotini yuritishi shart emas, 2023 yilgi soliq o ‘zgarishlari. ijodkor o'qituvchi, 3(32), 30-32.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
207
самарадорлигини ошириш учун қабул қилинган баъзи асосий стратегия ва
ёндашувларни кўриб чиқамиз.
Асосий қисм
Қўшилган қиймат солиғини моҳиятини янада кенгроқ англаш учун илмий
тадқиқотларни кўриб чиқишимиз лозим. Бу эса ушбу солиқ турининг
аҳамиятини ва бошқа мамлакатлардаги тажрибасини кенгроқ тушунишимизга
имкон беради. Хусусан, иқтисодиётнинг тарихига назар соладиган бўлсак,
солиққа тортишнинг асосий принципи прогрессив солиқни тўлаш қобилиятидир,
яъни юқори даромадли шахслар кам даромадли шахсларга қараганда кўпроқ
солиққа тортилиши керак (Смит, 1776). ҚҚС регрессив таъсирга эга бўлса, у
бойликни бойлардан бахтсизларга қайта тақсимлаш мақсадини бузади ва кам
даромадли турмуш даражасини ёмонлаштиради. Бу нима учун ҚҚС ҳукуматига
эга бўлган бир нечта давлатлар хизматлар ва товарларга истиснолар рўйхатини
ёки барча учун мажбурий бўлган асосий хизматлар ва товарлар учун ноль ставка
ҚҚСни амалга оширишини тавсифлайди (Сноссен, 1992). Баъзи мамлакатлар
солиқ адолатлилигини таъминлаш учун тўлов қобилияти принципи билан
кафолатланганидек, исрофгарчиликка тегишли товарларга нисбатан ҚҚС
ставкаси ёки жорий ставкадан юқорироқ ставка қўлланилишини истисно қилади.
Шундай қилиб, ҚҚС тизимини жорий этиш ёки ислоҳ қилиш учун ҳаракат
қилганда, улар тизим регрессив эмаслигини ва кам таъминланган уй
хўжаликларини
янада
қашшоқлаштирмаслигини
таъминлаши
керак
(Алавуотунки ва бошқ., 2019).
ҚҚС тизимлари турли мамлакатларда сезиларли даражада фарқланади, улар
фаолият юритадиган турли иқтисодий, ижтимоий ва сиёсий муҳитларни акс
эттиради. Ушбу алоҳида моделларни чуқур таҳлил қилиш ҳар бирига хос кучли
ва заиф томонларини аниқлаш учун жуда муҳимдир.
ҚҚСни уйғунлаштириш модели. Европа Иттифоқи доирасида ягона ички
бозорни ривожлантириш учун аъзо давлатлар ўртасида ҚҚС тизимини
уйғунлаштириш бўйича биргаликда ҳаракат қилинди. Ушбу модель ҚҚС
ставкалари ва солиққа тортишда изчилликни таъкидлайди, трансчегаравий
савдода ишқаланишни камайтиради. Ушбу ёндашувнинг кучи унинг турли
иқтисодиётлардаги бизнес учун тенг шароит яратиш қобилиятидадир. Бироқ,
аъзо давлатлар ўртасидаги иқтисодий номутаносибликларни бартараф этишда
қийинчиликлар юзага келади, чунки ягона ўлчамли ёндашув тўлиқ мос
келмаслиги мумкин.
2
Истеъмолга асосланган модель. Сингапурнинг ҚҚС тизими кўпинча
соддалиги ва самарадорлиги учун мақтовга сазовор. Солиқлар биринчи навбатда
товарлар ва хизматларнинг якуний истеъмолидан олинадиган истеъмолга
асосланган ёндашув ишлаб чиқариш
ва савдодаги бузилишларни
минималлаштиради. Ушбу модель ортиқча истеъмолни тўхтатиб, жамғарма ва
инвестицияларни
рағбатлантиради.
Унинг
афзалликларига
қарамай,
танқидчилар бундай тизимлар кам таъминланган уй хўжаликларига номутаносиб
2
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). ta’limda texnalogiyalarni qo ‘llash hamda xorijiy tillarni o ‘rgatish orqali
mutaxassislarni malakali kadr sifatida chiqarish islohatlari. scientific approach to the modern education system, 2(18),
62-64.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
208
таъсир кўрсатиши ва бир-бирини тўлдирувчи ижтимоий сиёсатни талаб
қилишини таъкидлайдилар.
Товар ва хизматлар солиғи модели. Австралиянинг товар ва хизматлар
солиғини қабул қилиши истеъмол солиғининг кенг қамровли моделини
ифодалайди. Унинг кенг базаси ва нисбатан паст даражаси иқтисодий
фаолиятнинг кенг доирасини қамраб олишга қаратилган. Ушбу модели нисбатан
пастроқ солиқ юки билан даромад олишда устунлик қилади. Бироқ, муҳим
бўлмаган товарлар ўртасидаги мос мувозанатни ва муайян демографик
гуруҳларга мумкин бўлган регрессив таъсирни аниқлашда қийинчиликлар пайдо
бўлади.
ҚҚСнинг ягона модели. Яқинда Бирлашган Араб Амирликлари ўзига аъзо
амирликлар бўйлаб ягона ҚҚС тизимини жорий қилди. Ушбу модель турли хил
иқтисодий шароитларда ҚҚСнинг мослашувини намойиш этади. Бирлашган
Араб Амирликларида ҚҚСнинг жорий этилиши нефть даромадларига жуда
боғлиқ бўлган иқтисодларда ҳам муваффақиятли амалга ошириш
имкониятларини кўрсатди. Кенг тарқалган мувофиқликни таъминлаш ва
тизимни минтақада кенг тарқалган ноёб бизнес тузилмаларига мослаштиришда
муаммолар мавжуд.
3
Умуман олганда, қўшилган қиймат солиғини қўллаш бўйича хорижий
мамлакатларнинг
илғор
тажрибасини
ўрганиш
солиқ
тизимини
оптималлаштиришга интилаётган давлатлар учун қимматли тушунчаларни
беради. Технология интеграциясидан ҳамкорлик ва қонунчиликдаги соддаликка
қадар кўплаб сабоқларни ўрганиш керак. Ушбу илғор тажрибаларни қўллаш ва
мослаштириш орқали мамлакатлар иқтисодий ўсишни рағбатлантирадиган,
қонунчиликка риоя қилишни кучайтирадиган ва солиқ юкининг адолатли
тақсимланишини таъминловчи мустаҳкам ҚҚС тизимини яратиши мумкин.
Жаҳон иқтисодий муҳити ривожланиб борар экан, халқаро тажрибаларни
узлуксиз ўрганиш самарали солиқ сиёсатини шакллантиришда муҳим роль
ўйнайди.
4
Хорижий мамлакатларнинг ҚҚС моделларини ўрганиш асосида Ўзбекистон
бўйича хулосани шакллантириш ушбу моделларда аниқланган кучли ва заиф
томонларни умумлаштириш ҳамда Ўзбекистоннинг ўзига хос иқтисодий,
ижтимоий ва сиёсий жиҳатини ҳисобга олишни ўз ичига олади.
ХУЛОСА
Хорижий ҚҚС моделларидан олинган маълумотлар Ўзбекистоннинг
ёндашувини кўрсатиши мумкин бўлсада, муваффақият ушбу илғор
тажрибаларни мамлакатнинг иқтисодий шароитларига мослаштириш учун
синчковлик билан мослаштириш ва доимий баҳолаш ва манфаатдор томонларни
жалб қилиш асосида самарали амалга оширишга боғлиқ.
Хорижий илғор тажрибаларни ўзлаштиришдан олинган самарадорлик
Ўзбекистоннинг ушбу амалиётни ўзининг ноёб шароитларига мослаш
3
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). ta’limda texnalogiyalarni qo ‘llash hamda xorijiy tillarni o ‘rgatish orqali
mutaxassislarni malakali kadr sifatida chiqarish islohatlari. scientific approach to the modern education system, 2(18),
62-64.
4
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). kichik biznesga qanday yengilliklar beriladi, kimlar 20 mln yoki 30 mln
to ‘lasa soliq hisobotini yuritishi shart emas, 2023 yilgi soliq o ‘zgarishlari. ijodkor o'qituvchi, 3(32), 30-32.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
209
қобилиятига боғлиқ. Хорижий моделлар асос бўлсада, Ўзбекистон ўзининг
ижтимоий-иқтисодий шароитлари, институционал салоҳияти ва сиёсат
мақсадларини ҳисобга олиши керак.
Адабиётлар:
1.
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). Ta’limda texnalogiyalarni qo‘llash hamda
xorijiy tillarni o‘rgatish orqali mutaxassislarni malakali kadr sifatida chiqarish islohatlari. Scientific
approach to the modern education system, 2(18), 62-64.
2.
Adurahimov, A. Z., & Ergashov, I. O. (2023). Kichik biznesga qanday yengilliklar beriladi,
kimlar 20 mln yoki 30 mln to‘lasa soliq hisobotini yuritishi shart emas, 2023 yilgi soliq o‘zgarishlari.
ijodkor o'qituvchi, 3(32), 30-32.
3.
Klichev, B. (2024, февраль 23). Inson kapitalini rivojlantirishda ishchilar harakati
tahlili. Ilm-fan taraqqiyotida mintaqaviy iqtisodiyotni rivojlantirish va kambag'allikni qisqartirish,
Farg'ona, O'zbekiston.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10901976
4.
Қличев, Б. (2021, май 21). Маҳсулот (иш, хизматлар) га баҳо шакллантириш
масалалари. Бухгалтерия ҳисоби ва аудиторлик фаолиятини халқаро стандартлар асосида
ташкил этишнинг долзарб масалалари.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10647005
5.
Қличев, Б. (2021, май 21). Ўзбекистонда ишбилармонлик фаоллиги таҳлилини
ташкил этиш. Бухгалтерия ҳисоби ва аудиторлик фаолиятини халқаро стандартлар асосида
ташкил этишнинг долзарб масалалари.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10646960
6.
Қличев, Б. (2021, май 5). Ишбилармонлик фаоллиги индекси таҳлили. Biznes-
tahlilni
rivojlantirishning
zamonaviy
tendensiyalari
va
istiqbollari.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10647021
7.
Қличев, Б. (2022, сентябрь 16). Операцион фаолият таҳлилида харидор танлови
асосида маҳсулотга баҳо шакллантириш масалалари. Инновацион ёндашув асосида молиявий
ҳисоботнинг халқаро стандартларини жорий этиш.
https://doi.org/10.5281/zenodo.10647059
8.
Қличев Бахтиёр Пардаевич. (2024). Ишчилар қўнимсизлиги таҳлили. World
Scientific
Research
Journal, 23(2),
287–294.
Retrieved
from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3042
9.
Қиличев Ботир Пардаевич. (2024). COVID-19 пандемиясидан кейин туризмни
ривожлантириш йўналишлари. Образование наука и инновационные идеи в мире, 39(2), 130–
134. Retrieved from
https://newjournal.org/index.php/01/article/view/11578/11219
10.
Abdullaevich, K. M. (2020). Issues to enhance financial literacy on extrabudgetary
targeted funds. International Journal of Research in Social Sciences, 10(8), 129-135.
11.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Яширин иқтисодиётга қарши
курашишда фискаль сиёсат, хорижий тажриба, муаммо ва ечимлар. World Scientific Research
Journal,
23(2),
257–265.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3039
12.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Солиқ маъмурчилигида молиявий
технологиялар – хуфиёна иқтисодиётни қисқартириш омили сифатида. World Scientific
Research
Journal,
23(2),
266–276.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3040
13.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Қўшилган қиймат солиғини
қўллашнинг халқаро амалиётдаги моделлари. World Scientific Research Journal, 23(2), 295–302.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3043
14.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Хуфиёна иқтисодиёт шароитида
фискал сиёсати ва унинг назарий асослари. World Scientific Research Journal, 23(2), 303–313.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3044
15.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Божхона тўловларини ундиришда
молиявий технологияларини қўллаш амалиётини такомиллаштириш. World Scientific Research
Journal,
23(2),
314–324.
Retrieved
from
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
210
16.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini
takomillashtirish va normativ-huquqiy asoslari. World Scientific research Journal, 23(2), 344–351.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3048
17.
Pardayevich, K. B. (2022). ANALYSIS OF PRODUCT PRICING BASED ON
PRODUCT PARAMETERS AND CUSTOMER CHOICE.
Journal of new century innovations, 6(1),
67-79.
18.
Қурбонов Мухиддин Абдуллаевич. (2024). Fiskal siyosat boʻyicha xorijiy mamlakatlar
tajribasi va uni qoʻllash muammolari. World Scientific Research Journal, 23(2), 352–361. Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3049
19.
Dusiyarov, S. K. (2021). Issues Of Supporting Activities Of Business Entities Through
Improving Tax Administration In Uzbekistan. Academicia Globe, 2(11), 51-59.
20.
Dusiyarov, S. X. (2023). Stages of entrepreneurship development in uzbekistan and its
role in the national economy. Modern Science and Research, 2(6), 16-25.
21.
Дусиярoв Ш. (2021). Кичик тадбиркорлик субъектлари молиявий фаолиятига
солиқларнинг
таъсири
таҳлили,
Iqtisodiyot
va
taʼlim,
2021,
6,
105-109.
https://cedr.tsue.uz/index.php/journal/article/view/289 .
22.
Дусияров, Ш., Чоршанбаев, У., & Муратжанова, Л. (2024). Саноатни
модернизациялашда самарали солиқ механизмларидан фойдаланиш йўллари. Iqtisodiy
taraqqiyot va tahlil, 2(2), 367-376.
23.
Fayziev, F. (2021). Маҳаллий бюджет даромадларини оширишда мулкий
солиқларнинг
аҳамияти. Архив
научных
исследований, 2(1).
извлечено
от
https://journal.tsue.uz/index.php/archive/article/view/305
24.
Файзиев Фаррух Абдуллахожаевич. (2024). Ўзбекистонда ўзини ўзи банд
қилиш: ривожланиш истиқболлари ва солиқ тизимидаги ўрни. World Scientific Research
Journal,
23(2),
387–402.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3052
25.
Abdullakhojaevich, F. F. (2020). Peculiarities of assessing real estate by market value
for the taxation purpose. International Journal of Research in Social Sciences, 10(7), 92-100.
26.
Файзиев, Ф. (2020). Солиқ солиш мақсадида кўчмас мулкни бозор қийматида
баҳолашнинг ўзига хос хусусиятлари. Экономика и инновационные технологии, (1 (2)), 218-
227.
27.
Хамидова Сулув Янгибоевна. (2023). Халқаро амалиётда ички аудиторлик
текширувларини ўтказиш услубиётини ва ички аудитнинг халқаро стандартларини
такомиллаштириш асослари. "XXI ASRDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR, FAN VA
TAʼLIM TARAQQIYOTIDAGI DOLZARB MUAMMOLAR" nomli respublika ilmiy-amaliy
konferensiyasi, 1(8), 8–22.
28.
Хамидова С.Я. (2023). Молиявий ҳисоботларни трансформация қилиш ва параллел
усулларда тузишнинг ташқилий жиҳатлари. "Conference on Universal Science Research
2023", 1(8), 18–23.
29.
Yuldashev, J. A. (2023). Marketing Principles of Formation of Reserve Funds in the
Practice of Commercial Banks. EUROPEAN JOURNAL OF BUSINESS STARTUPS AND OPEN
SOCIETY, 3(5), 1–6. Retrieved from
https://inovatus.es/index.php/ejbsos/article/view/1650
30.
Юлдашев, Ж. А. (2023). Изучение современного состояния банковских поступлений,
формы развития внутрибанковских и межбанковских расчетов. World scientific research
journal, 12(2), 186-196.
31.
Юлдашев,
Ж.
А.
ТИЖОРАТ
БАНКЛАРИДА
МИЖОЗЛАР
БИЛАН
МУНОСАБАТЛАР ҲОЛАТИНИ БАҲОЛАШ УСУЛИНИ ТАКОМИЛАШТИРИШ.
32.
Yuldashev, J. A. (2022). Mechanisms of Customer Attraction Based on Marketing
Strategies in Commercial Banks. EUROPEAN JOURNAL OF BUSINESS STARTUPS AND OPEN
SOCIETY, 2(10), 25–32. Retrieved from
https://inovatus.es/index.php/ejbsos/article/view/1313
33.
Самадова, Н. Р. (2024). КОРХОНА ИҚТИСОДИЙ САЛОҲИЯТИНИНГ
КОМПЛЕКС ТАҲЛИЛИ COMPLEX ANALYSIS OF THE ECONOMIC COMPETENCE OF
THE ENTERPRISE. World scientific research journal, 23(2), 174-181.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
211
34.
Samadova Nargiza Rasulovna. (2023). Ways to Analyze Financial Potential Based on the
Balance Sheet. Central Asian Journal of Innovations on Tourism Management and Finance, 4(12),
65-67. Retrieved from
https://cajitmf.centralasianstudies.org/index.php/CAJITMF/article/view/661
35.
Маматқ
улов, А. Х. (2023). Пахтани қайта ишлаш корхоналарида ишлаб чиқариш харажатлари бўйича
таннархни ҳисоблаш усулларини такомиллаштириш. Gospodarka i Innowacje., 41, 142-145.
36.
Маматкулов, А. (2017). Совершенствование учета затрат в производственном учете
на хлопкоперерабатывающем предприятии. Экономика и инновационные технологии, (3),
111–117. извлечено от
https://inlibrary.uz/index.php/economics_and_innovative/article/view/9264
37.
Rozmatovna, Y. U. (2022). Improvement of Intangible Assets Accounting and
Auditing. Texas Journal of Multidisciplinary Studies, 9, 102-104.
38.
Rozmatova Umida Yuldashevna. (2023). IQTISODIYOTNI TARTIBLASHDA
BОZОR MЕХANIZMI . Journal of New Century Innovations, 30(3), 12–13. Retrieved from
https://newjournal.org/index.php/new/article/view/7342
39.
Nurmanov, U. A. (2022). Budgeting in the management of current assets. Berlin
Studies Transnational Journal of Science and Humanities, 2(1.1 Economical sciences).
40.
У.А. Нурманов. (2024). Жорий активларни бошқаришда тизимли ёндашишни
такомиллаштиришнинг муҳимлиги. World Scientific Research Journal, 23(2), 277–286. Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3041
41.
Yuldasheva, U. A. (2022). THE IMPACT OF THE TAX BURDEN ON THE
FINANCIAL
ACTIVITIES
OF
BUSINESS
ENTITIES. ILMIY
TADQIQOT
VA
INNOVATSIYA, 1(1), 55-63.
42.
Yuldasheva Umida Asanaliyevna. (2024). WAYS TO OPTIMIZE THE TAX
BURDEN ON ORGANIZATIONS IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN. American Journal of
Business
Management,
Economics
and
Banking, 20,
248–253.
Retrieved
from
https://www.americanjournal.org/index.php/ajbmeb/article/view/1782
43.
Yuldasheva, U. (2022). IQTISODIYOTNING XALQARO INTEGRATSIYASIDA
INVESTITSIYALARNING O’RNI VA AXAMIYATI. INTERNATIONAL СONFERENCE ON
LEARNING
AND
TEACHING, 1(4),
336–345.
Retrieved
from
https://researchedu.org/index.php/iclt/article/view/2742
44.
Юлдашева, Д. A. (2024). ИНФОРМАЦИОННАЯ ОСНОВА ОЦЕНКИ
СОБСТВЕННОГО КАПИТАЛА ХОЗЯЙСТВУЮЩИХ СУБЪЕКТОВ. World scientific research
journal, 23(2), 57-66.
45.
Yuldasheva D.A. (2023). INFORMATION AND ANALYTICAL BUSINESS
ENVIRONMENT AND ITS INTERACTION WITH ACCOUNTING IN THE DIGITAL
ECONOMY. European Journal of Research Development and Sustainability, 4(1), 9-12. Retrieved
from https://scholarzest.com/index.php/ejrds/article/view/3106
46.
Сагдиллаева, З. А. (2024). ФИНАНСОВЫЙ АНАЛИЗ НА СОВРЕМЕННОМ
ЭТАПЕ РАЗВИТИЯ: ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА. World scientific research journal, 23(2), 191-198.
47.
Сагдиллаева, З. А. (2024). СОДЕРЖАНИЕ И ПОРЯДОК ПРОВЕДЕНИЯ
АНАЛИЗА ФИНАНСОВОЙ ОТЧЁТНОСТИ, СФОРМИРОВАННЫЙ НА ОСНОВЕ
МСФО. World scientific research journal, 23(2), 437-442.
48.
Sardor Umarovich Kholdorov (2022). Investitsion loyihalarini moliyalashtirishda xavflarni
baholash va boshqaruv masalalari. "The processes of digital transformation in the economy, finance
and management in the context of a pandemic", 6, 916-927 pp.
49.
Тулаев, М. С., & Кличев, Б. П. (2022). ВОПРОСЫ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ
УЧЕТА КОРПОРАТИВНЫХ ОБЛИГАЦИИ: ОБЯЗАТЕЛЬСТВО ИЛИ КАПИТАЛ. Учет,
анализ и аудит: их возможности и направления эволюции, 146-154.
50.
Сардор Умарович Холдоров (2022).
Рақамли иқтисодиёт шароитида инвестицион
фаолиятини молиялаштириш истиқболлари. “Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси: мақсад,
тамойиллар ва ривожланиш истиқболлари”, 3, 326-329 б.
World scientific research journal
www.wsrjournal.com Volume-26_Issue-2_April -2024
212
51.
Абдуллаев Аброр Бозарбоевич. (2023). Корхона солиқ мажбуриятларини
самарали бошқаришни таъминлашда солиқ аудитининг роли. World Scientific Research Journal,
21(1), 134–142. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2871
52.
Абдуллаев, А. Б. (2019). Совершенствование учета и анализа налогов
improvement of accounting and analysis of taxes. ББК 65.052 Б 94, 10.
53.
Klichev Bakhtiyor Pardayevich. (2022). ISSUES OF PRODUCT PRICING IN THE
ANALYSIS OF OPERATIONAL. Пандемия шароитида иқтисодиёт, молия ва бошқарувда
рақамли трансформация жараёнлари (IV ФОРУМ «ЭКОНОМИКА В МЕНЯЮЩЕМСЯ
МИРЕ»
2022
май
КАЗАНЬ-ТАШКЕНТ),
Казань-
https://doi.org/10.5281/zenodo.6641015
54.
Qlichev Baxtiyor Pardayevich. (2023). Xoʻjalik yurituvchi subyektlarda ishlab
chiqarishning maksimal hajmi tahlili. YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT, 5 (2023), 187–
192.
55.
Қличев Бахтиёр Пардаевич. (2023). ОПЕРАЦИОН ФАОЛИЯТ ТАҲЛИЛИНИ
ТАШКИЛ ЭТИШ МАСАЛАЛАРИ . World Scientific Research Journal, 12(2), 263–271. Retrieved
from
http://wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2557
56.
Қличев, Б. П. (2022). Маҳсулот сотиш ҳажми таҳлилини такомиллаштириш
масалалари. Science and Education, 3(5), 1719-1728.
57.
Абдуллаев Аброр Бозарбоевич. (2023). Солиқ таваккалчилигини бошқаришда
солиқ аудитининг роли ва вазифалари. World Scientific Research Journal, 21(1), 166–175.
Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/2874
58.
Abdullayev, A. B., & Ochilov, O. I. (2021). A new approach to the methodology of
tax analysis. Asian Journal of Research in Business Economics and Management, 11(9), 19-25.
59.
Якубов Улугбек Касимович. (2024). Хўжалик юритувчи субъектларнинг
молиявий- иқтисодий ҳолатини таҳлилида ташқи иқтисодий фаолият кўрсаткичларидан
фойдаланиш масалалари. World Scientific Research Journal, 23(2), 428–436. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3055
60.
U.Yakubov, Q.Altiyev, Sh.Maxmudova. (2022).
Biznes tahlilda raqamli
texnologiyalar. (Darslik). –T.: “Nihol print”, 236 b.
61.
САГДИЛЛАЕВА, З. А., & ЧОРИЕВ, И. Х. (2016). Проблемы аудита оплаты
труда. In СОВРЕМЕННЫЕ ПРОБЛЕМЫ УПРАВЛЕНИЯ И РЕГУЛИРОВАНИЯ: ПОИСК
ОПТИМАЛЬНЫХ РЕШЕНИЙ (pp. 113-119).
62.
Choriev, I., & Mamatqulov, A. (2018). THE EFFECT OF DEVELOPMENT OF
SMALL BUSINESS ON SEGMENTAL SEPARATION OF POPULATION. International Finance
and Accounting, 2018(5), 12.
63.
Тулаев Мирзакул Саламович. (2024). РАСЧЕТ РЕНТАБЕЛЬНОСТЬ
СОБСТВЕННОГО КАПИТАЛА (ROE) В УЗБЕКИСТАНЕ . World Scientific Research Journal,
23(2), 182–190. Retrieved from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3031
64.
Тулаев Мирзакул Саламович. (2024). МОЛИЯВИЙ ҲИСОБОТЛАРНИ
КОЭФФИЦЕНТЛАР ЁРДАМИДА ТАҲЛИЛ ҚИЛИШ МАСАЛАЛАРИ . World Scientific
Research
Journal,
23(2),
149–162.
Retrieved
from
http://www.wsrjournal.com/index.php/wsrj/article/view/3028
