https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
34
SLEEVE-REZEKSIYADA 3 BALLONLI OROGASTRAL BARIATRIK
ZONDNING SAMARADORLIGI
Ilmiy rahbar: T.f.d. professor Sattarov Oybek Toxirovich
1-sonli fakultet va gospital jarrohlik kafedrasi professori
Xamidullayeva Zaynabxon Amangeldi qizi
,
Xolboʻtayeva Aziza Baxtiyor qizi,
Ubaydullayev Javohir Lutfullo oʻgʻli
Toshkent Tibbiyot akademiyasi
2-davolash ishi fakulteti 5-kurs talabasi.
2-davolash ishi fakulteti 5-kurs talabasi.
Annotatsiya.
Ushbu maqolada semizlikni davolashda qo‘llaniladigan
laparoskopik me’da “Sleeve” rezeksiyasi jarayonida 3 ballonli orogastral bariatrik
zonddan foydalanish samaradorligi tahlil qilingan. Tadqiqotda 2020–2023 yillar
oralig‘ida 195 bemor ishtirokida olib borilgan klinik kuzatuvlar asosida, zond
qo‘llangan guruhda operatsiya davomiyligi qisqargani, qon ketish xavfi
kamaygani, stenozlar bartaraf etilganligi va postoperatsion tiklanish tezlashgani
aniqlangan. Maqolada EGDFS orqali olinadigan natijalar, asoratlar darajasi va
statistik tahlillar orqali yangi texnologiyaning klinik afzalliklari asoslab berilgan.
Ushbu yondashuv semizlikka qarshi jarrohlik usullarining samaradorligini
oshirishda istiqbolli texnologiya sifatida tavsiya etiladi.
Kalit so’zlar
: Sleeve-rezeksiya, bariatrik jarrohlik, semizlik, 3 ballonli
orogastral zond, intraoperatsion asoratlar, postoperatsion tiklanish, qon ketish,
EGDFS, laparokoskopik operatsiya.
Tadqiqotning
dolzarbligi.
Semizlik
dunyo
miqyosida
dolzarb
muammolardan biri hisoblanadi. O‘zbekistonda 2020-yilda ayollarning 22% va
erkaklarning 16% semizlik bilan kasallangani kuzatilgan. Prognozlarga ko‘ra,
2035-yilga kelib kattalarning 29% semizlik bilan kasallanadi. Bariatrik jarrohlik
semizlikni davolashning samarali usuli bo‘lib, O‘zbekistonda 2022-yilda 614 ta
bariatrik operatsiya bajarilgan. Shundan 399 tasi laparokoskopik me’da sleeve-
rezeksiya (LMSR) hisoblanadi.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
35
Tadqiqot maqsadi.
Semizlikda laparoskopik me’da “Sleeve” rezeksiyasini
bajarishda texnik yondashuvlarni takomillashtirilgan yo‘llarini qo‘llab davolash
natijalarini yaxshilash.
Mavzuga oid adabyotlarning tahlili.
Bariatrik jarrohlik sohasida olib
borilgan ilmiy tadqiqotlar semizlikni davolashda sleeve-rezeksiya eng samarali
usullardan biri ekanligini ko‘rsatadi. Buchwald va Oien (2013) tomonidan olib
borilgan tadqiqotda bariatrik jarrohlik usullarining uzoq muddatli natijalari tahlil
qilingan bo‘lib, sleeve-rezeksiya bemorlarda tana massasi indeksini (TMI)
sezilarli darajada kamaytirish imkonini bergani aniqlangan[1,3]. Angrisani (2018)
tadqiqotida sleeve-rezeksiya jahon miqyosida eng ko‘p bajariladigan bariatrik
operatsiyalardan biriga aylangani ta’kidlangan. Bu operatsiyaning kam
invazivligi, nisbatan qisqa tiklanish muddati va samaradorligi asosiy omillar
sifatida ko‘rsatib o‘tilgan[2,4,6].Parikh va boshqalar (2007) sleeve-rezeksiya
jarrohligida staple chiziqlarini mustahkamlashning ahamiyati bo‘yicha tadqiqot
o‘tkazgan. Ushbu tadqiqotda staple liniyalarini mustahkamlash intraoperatsion
qon ketish va anastomoz oqish xavfini sezilarli darajada kamaytirishi
ko‘rsatilgan[3,5]. Shu sababli, 3 ballonli orogastral zonddan foydalanish bu
jarayonda qo‘shimcha xavfsizlik chorasini ta’minlaydi. Rosenthal va hamkorlar
(2012) 12 000 dan ortiq bemor ishtirok etgan katta tadqiqotda sleeve-rezeksiya
operatsiyalarining natijalarini o‘rganib, jarrohlik davomiyligini qisqartirish, qon
ketish va anastomoz oqish xavfini kamaytirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish
muhimligini ta’kidlagan[2,6].Tahlil qilingan adabiyotlar shuni ko‘rsatadiki,
sleeve-rezeksiya semizlikni davolashda samarali usul bo‘lib, operatsiya davomida
qo‘shimcha xavfsizlik choralarini ko‘rish – intraoperatsion va postoperatsion
asoratlarni kamaytirishga xizmat qiladi. 3 ballonli orogastral bariatrik zond esa bu
yo‘nalishda muhim innovatsion texnologiya hisoblanadi.
Tadqiqot metodologiyasi
Ushbu tadqiqot 2020-2023 yillar davomida olib
borilgan bo‘lib, tadqiqot metodologiyasi retrospektiv va qiyosiy tahlil asosida
tashkil etildi. Tadqiqotda jami 195 bemor ishtirok etdi. Tadqiqot ishtirokchilari
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
36
bemorlar ikki guruhga ajratildi: Nazorat guruhi (90 bemor): an’anaviy sleeve-
rezeksiya bajarilgan. Asosiy guruh (105 bemor): operatsiya davomida 3 ballonli
orogastral zond qo‘llangan.
Tadqiqot bosqichlari
1. Jarrohlik amaliyoti: Bemorlar laparokoskopik sleeve-rezeksiya jarrohlik
amaliyotidan o‘tkazildi.
2. Postoperatsion kuzatuv: Operatsiyadan keyingi tiklanish jarayoni, qon
ketish xavfi va boshqa asoratlar qayd etildi.
3. Instrumental tekshiruvlar: EGDFS (ezofagogastroduodenoskopiya)
yordamida anastomoz joyida torayish yoki boshqa patologik o‘zgarishlar
baholandi.
4. Statistik tahlil: Olingan natijalar statistik jihatdan qayta ishlanib, nazorat
va asosiy guruh natijalari qiyosiy tahlil qilindi.
Natijalar va ularning tahlili.
Jarrohlik davomiyligi: 3 ballonli zond
ishlatilgan bemorlarda o‘rtacha 13 daqiqa qisqargan. (1-jadval). Nazorat guruhida
(an’anaviy usul) har bir darajadagi semizlikda operatsiya vaqti asosiy guruhga (3
ballonli zond qo‘llangan) nisbatan sezilarli darajada uzun bo‘lgan. Ayniqsa, III-
darajali semizlikda operatsiya o‘rtacha 20 daqiqa qisqargan (94 daqiqa o‘rniga 74
daqiqa). Bu natija 3 ballonli zond yordamida operatsion jarayonni tezlashtirish,
vizual nazoratni oshirish va texnik yondashuvni soddalashtirish imkonini berishini
ko‘rsatadi.
Jadval-1. Klinik guruhlarda Laparoskopik me’da “Sleeve” rezeksiyasi
jarrohlik amaliyotlarining davomiyliklari.
Intraoperatsion qon ketish: an’anaviy guruhda 8%, asosiy guruhda 3%
kuzatilgan. (2-jadval). Asosiy guruhda (3 ballonli zond qo‘llangan) 100 ml dan
ortiq qon ketish holati umuman kuzatilmagan.
Semizlik
darajalari
Vaqt(daqiqa)
Nazorat guruh
Vaqt(daqiqa)
Asosiy guruh
t-
student
I-daraja
61 ±9,5
48,6±7,3
1,035
II-daraja
72 ±11,3
58±8,1
1,007
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
37
Shuningdek, bu guruhda troakarlarni qayta joylashtirish zarurati ham
bo‘lmagan. Bu esa zondning aniq lokalizatsiya va optimal yo‘naltirish imkonini
berishini, natijada operatsiya vaqtida qon ketish va texnik muammolar
kamayishini ko‘rsatadi. Bu zond intraoperatsion xavfsizlikni oshiruvchi muhim
innovatsiya sifatida namoyon bo‘lmoqda.
2-jadval. Semizlikning darajalarida intraoperatsion asoratlar
Postoperatsion asoratlar: 3 ballonli zond qo‘llangan guruhda tiklanish
tezlashgan. (3-jadval). Bu jadval postoperatsion asoratlarning ikki guruhda
solishtirilgan ko‘rsatkichlarini aks ettiradi. Nazorat guruhiga nisbatan asosiy
guruhda barcha asoratlar soni sezilarli darajada kam kuzatilgan. Masalan, qon
ketish holati 6,67% dan 1% gacha, ko‘ngil aynish va qusish esa 46,7% dan 13,3%
gacha kamaygan. Ayniqsa, stenoz, gematoma, harorat ko‘tarilishi va yiringli
infektsiyalar asosiy guruhda deyarli kuzatilmagan. Bu natijalar 3 ballonli zonddan
foydalanish bemorning tiklanish jarayonini osonlashtirishini va asoratlar xavfini
sezilarli darajada kamaytirishini ko‘rsatadi.
3-jadval. Amaliyotdan keying erta davrda kuzatilgan asoratlar
Asoratlar
Nazorat guruhi
Asosiy guruh
Qon ketish
6 (6,67%)
1 (1%)
Choklar
yetishmasligi
0
0
III -daraja
94 ±12
74±10,7
1,431
Qon ketish hajmlari
Nazorat guruh
Asosiy guruh
50ml gacha
78 (86,7%)
96 (91,4%)
50-100ml
10 (11,1%)
9 (8,6%)
100mldan ko‘p
2 (2,2%)
0
Troakarlar qayta
o‘rnatish
5 (5,56%)
0
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
38
Jarohat yiringlashi
1(1,1%)
0(%)
Qorin old devori
gematomasi
2 (2,22%)
0 (%)
Ko’ngil aynish va
qusish
42 (46,7%)
14(13,3%)
Stenoz
5 (5,5%)
0
Qon tuflash
2(%)
0
Tana harorating
ko‘tarilishi
12 (13,3%)
6(5,71%)
O‘pka
arteriyalarining
tromboemboliyasi
0
0
Pnevmoniya
0
0
O‘lim
0
0
EGDFS natijalari: an’anaviy guruhda 5%, asosiy guruhda torayish
kuzatilmagan.
(4-jadval).
EGDFS
(ezofagogastroduodenoskopiya)
orqali
operatsiyadan oldin va keyin bemorlarning RE (refluks ezofagit) darajasi
baholangan. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, asosiy guruhda operatsiyadan keyingi RE
II darajasi holatlari ancha kamaygan (20% dan 4,7% gacha). Bu esa 3 ballonli
zonddan foydalanish nafaqat mexanik xavfsizlikni, balki funktsional holatni ham
yaxshilashini anglatadi. Torayish va diskomfort belgilari kam kuzatilganligi
operatsiyaning anatomik va fiziologik muvozanatini saqlab qolganligini
ko‘rsatadi.
4-jadval. Ikkala guruh bemorlarining EGDFS tekshiruvidagi
natijalarining qiyosiy tahlillari.
RE
darajasi
Nazorat guruhi
n=90
Asosiy guruh
n=105
Statistik tahlil
p
Amaliyotda
n avval
Amaliyotdan
keyin
Amaliyotdan
avval
Amaliyotdan
keyin
Amaliyotdan
keyingi N&A
I daraja
32,2%
N=29
37,7%
N=34
38,1%
N=40
27,7%
N=29
p>0,05
II daraja
12,2%
N=11
20%
N=18
16,2%
N=17
4,7%
N=5
p<0,05
III daraja
0
0
0
0
N/0
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
39
Xulosa
.Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, laparoskopik me’da “Sleeve”
rezeksiyasida
uch
ballonli
orogastral
zonddan
foydalanish
operatsiya
davomiyligini sezilarli darajada qisqartiradi, qon ketish xavfini kamaytiradi va
stenoz rivojlanishining oldini oladi. Ushbu texnologiya bemorlarning
postoperatsion tiklanish jarayonini tezlashtirib, umumiy ahvolini yaxshilashga
yordam beradi.
Zond qo‘llangan bemorlar guruhida operatsiyadan keyingi asoratlar
kamayib, EGDFS natijalari yaxshilanganini ko‘rsatdi. Ushbu yondashuv
semizlikni jarrohlik yo‘li bilan davolash samaradorligini oshirib, kelgusida
bariatrik amaliyotlarning sifatini yaxshilash uchun istiqbolli usul sifatida tavsiya
etilishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.World Obesity Atlas 2023 Report.
2. IFSO Registry Report 2023.
URL: https://www.ifso.com/pdf/8th-ifso-registry-report-2023.pdf
3. Buchwald H., Oien D. M. (2013). Metabolic/Bariatric Surgery Worldwide
2011. Obesity Surgery, 23(4), 427-436.
DOI: 10.1007/s11695-012-0864-0
4. Angrisani L., Santonicola A., Iovino P., et al. (2018). Bariatric Surgery and
Endoluminal Procedures: IFSO Worldwide Survey 2014. Obesity Surgery, 28(6),
1602-1611.
DOI: 10.1007/s11695-018-3323-y
5. Parikh M., Heacock L., Gagner M. (2007). Laparoscopic Sleeve
Gastrectomy: Does Staple Line Reinforcement Matter? Surgical Endoscopy,
21(11), 1760-1764.
DOI: 10.1007/s00464-007-9267-x
6. Rosenthal R. J., Diaz A. A., Arvidsson D., et al. (2012). International
Sleeve Gastrectomy Expert Panel Consensus Statement: Best Practice Guidelines
Based on Experience of >12,000 Cases. Surgery for Obesity and Related Diseases,
8(1), 8-19.
DOI: 10.1016/j.soard.2011.10.019
IV daraja
0
0
0
0
N/0
