https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
298
GINGIVIT: SABABLARI, BELGILARI VA DAVOLASH
YONDASHUVLARI
Babadjanova Adolat Tolibovna assistent
Buxoro innovatsion ta’lim tibbiyot universiteti
Annotatsiya:
Ushbu maqolada milk shilliq qavatining yallig’lanishi,
etiologiyasi, kelib chiqish sabablari, davolash usullari xususida so’z boradi.
Kalit so’zlar:
Gingivit,
kataral gingivit, yazvali gingivit, gipertrofik
gingivit,atrofik gingivit, skleroterapiya, gingivaektomiya
Gingivit
–
bu
milk
shilliq
qavatining
yallig'lanish jarayoni bilan
tavsiflangan kasallik. U o'tkir
yoki
surunkali
bo'lishi
mumkin.
Gingivit
gingiva — milk, itis —
yalligʻlanish) — milk shilliq
qavatining yalligʻlanishi. Meʼda-ichak, nafas aʼzolari, yurak-tomir,
periodontit, paradontoz, qon kasalliklari,
, avitaminozlar, ogʻir
metallar (simob, qoʻrgʻoshin va b.)ning tuzlaridan zaharlanish, tish toshi
gingivitga sabab boʻladi. Baʼzan antibiotiklar yoki boshqa dorilar qabul
qilinganda ham gingivit yuzaga keladi. Hayz sikli buzilganda, homiladorlik va
balogʻatga yetish davrida koʻp uchraydi. Chirigan tish qirrasi, notoʻgʻri qoʻyilgan
tish yoki yasama tish, shuningdek, dagʻal tish choʻtkasining milkni zararlashi,
kimyoviy moddalar va issiqdan kuyish ham gingivitga sabab boʻlishi mumkin.
Kasallikning quyidagi shakllari mavjud:
1)
kataral gingivit- milkning shishishi va qizarishi bilan namoyon bo'ladi,
bezillab turadi va salga qonaydi.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
299
2)
yarali ( nekrotik-yazvali ) gingivit- milkning nekrotik (o'lik) joylari
shakllanishi bilan tavsiflanadi, milk cheti kulrang karash bilan qoplanadi, ostidan
yara chiqadi, ogʻizdan sassiq hid keladi. Soʻlak oqadi, temperatura koʻtariladi,
jagʻ ostidagi limfa bezlari kattalashadi.
3)
gipertrofik gingivit- milk to'qimalarining hajmining sezilarli darajada
oshishi va undan qon chiqish bilan belgilanadi, milk oʻsib, butun tishni qoplaydi,
ogʻriq sezilmaydi.
4)
atrofik gingivit – gingival to'qima hajmining pasayishi kuzatiladi, natijada
milk darajasi pasayadi va tish ildizi ochilib qoladi. Shunda noxush oqibatlarga olib
keladi: sovuq yoki isiqqa og’riqli reaksiya.
5)
deskvamativ (geografik) gingivit
-
shilliq qavat epiteliyasining kuchli
qizarishi bilan tavsiflanadi.
Shish, milkning qizarishi, tana haroratining ko'tarilishi, milkdagi aftalar,
milk giperplaziyasi, milk sohasidagi qichishish, ovqatlanish paytida og'riq,
og'izdan yoqimsiz hid, milk atrofiyasi (ildiz ochila boshlashi) gingivitga xos
bo'lgan alomatlar hisoblanadi.
Gingivit uchun zarur bo'lgan davolash quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- professional og'iz gigienasi (tish toshlarini tozalash, tish karashlarini
tozalash;
- og'iz bo'shlig'ini antiseptik bilan davolash;
- yallig'lanishga qarshi dorilar;
- jarrohlik ( milkning gipertrofiyalangan qismini olib tashlash);
- skleroterapiya (kalsiy glyukonat) ;
- gingival papillaga steroid gormonal preparatlarni kiritish;
- zararlangan to’qimalarning diotermakoagulyatsiya
-fizioterapiya usullari;
-milk massaji.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
300
Xulosa qilib shuni aytishimiz mumkinki, kasallikning oldini olish uchun
tish gigienasiga rioya qilish, chekishni tashlash, tish shifokori tomonidan
muntazam ravishda tekshiruvdan o'tish (yiliga 1-2 marta) hamda kalsiyga boy
ovqatlar, kalsiy preparatlarini iste'mol qilish tavsiya etiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1.
Мюллер Х.П. Пародонтология 2004 y.
2.
Murtazayev S. S. va boshq. Bolalar og`iz bo`shlig`i shilliq qavati
kasalliklari darslik 162 bet. 2018 y. Toshkent
3.
Gafforov S.A., Rizayev J.A., Jilonov A.A., Sadiqova X.K. Stomatologiya.
O’quv qo’llanma.-Toshkent. Lesson press.2018y.
4.
Dusmuhamedov D.M., Sadikova X. K. va hammualliflar. “Parodontal
xirurgiya” O’quv uslubiy qo’llanma. –Toshkent TTA bosmaxonasi. 2019
5.
Abdusalomovich, A. A. Bolalarda og’iz bo’zish shilliq qatlami kasalliklari
tuzilishini yosh bo’yicha xususiyatlari. (2022).
6.
Евразийский журнал медицинских и естественных наук
,
2
(3), 77–80.
извлечено от https://in-academy.uz/index.php/EJMNS/article/view/1276
7.
T.E. Zoyirov Parodontologiya.196 b. Samarqand 2023
Samarqand
8.
Mirzakulova Lola Tohirovna. Parodont yallig'lanish kasalliklarini
davolashni takomillashtirish. Stomatologiya (yo'nalishlar bo'yicha). Dissertatsiya
akademik magistr darajasi uchun 90 b.
