https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
292
CHANOQ-SON BO‘G‘IMI ENDOPROTEZLASH AMALIYOTIDAN
KEYINGI OG‘RIQNI BOSHQARISHDA MULTIMODAL
ANALGEZIYANING SAMARADORLIGINI BAHOLASH
Ramazanova Zarina Faritovna
Toshkent tibbiyot akademiyasi
Muralimova Ranogul Simai qizi
Toshkent tibbiyot akademiyasi
Xolxo‘jayev Sherzod Yunus o‘g‘li
Toshkent tibbiyot akademiyasi
Annotatsiya.
Ushbu tadqiqot chanoq-son bo‘g‘imi endoprotezlash
amaliyotidan keyin multimodal analgeziyaning (MA) samaradorligini baholashga
bag‘ishlangan. Tadqiqot 40-60 yosh oralig‘idagi 30 bemorda o‘tkazildi. Ular ikki
guruhga bo‘lindi: 1-guruh faqat opioid analgetiklar, 2-guruh esa NSAID +
paratsetamol + opioid kombinatsiyasida multimodal analgeziya qabul qilgan.
Og‘riqni baholash VAS shkalasi bilan amalga oshirildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki,
multimodal analgeziya og‘riqni kamaytirishda samaraliroq bo‘lib, opioidga
bo‘lgan ehtiyojni pasaytiradi.
Kalit so‘zlar:
multimodal analgeziya, opioid, NSAID, chanoq-son bo‘g‘imi,
endoprotezlash, VAS, paracetamol.
Mavzuning
dolzarbligi:
Chanoq-son
bo‘g‘imi
endoprotezlash
operatsiyalaridan keyingi og‘riqni boshqarish katta ahamiyatga ega, chunki kuchli
og‘riq bemorlarning reabilitatsiya jarayonini sekinlashtiradi va asoratlar xavfini
oshiradi. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti (JSST) ma’lumotlariga ko‘ra, har yili
dunyo bo‘yicha 1,5 milliondan ortiq chanoq-son bo‘g‘imi endoprotezlash
operatsiyasi o‘tkaziladi va bu son yildan yilga oshib bormoqda[1,2] Tadqiqotlar
shuni ko‘rsatadiki, operatsiyadan keyin bemorlarning 30-50% da og‘riq sindromi
yuqori darajada saqlanib qoladi[3,4]. Jarrohlikdan keyingi og‘riqni adekvat
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
293
boshqarish erta reabilitatsiya,qon bosimi va yurak urishini barqaror
saqlash,opioidlarga qaramlikni kamaytirishga olib keladi[5].
Tadqiqot maqsadi:
Chanoq-son bo‘g‘imi endoprotezlash operatsiyasidan
keyin multimodal analgeziya usulining samaradorligini baholash.
Tadqiqot material va usullari:
Tadqiqot Toshkent tibbiyot akademiyasi
ko‘p tarmoqli klinikasi 2-son Anesteziologiya va reanimatologiya boʻlimida 40-60
yosh
oralig‘idagi
chanoq-son
bo‘g‘imi
endoprotezlash
operatsiyasi
o‘tkazilgan,hech qanday og‘ir surunkali kasalliklarga ega bo‘lmagan,opiatlarga,
NSAIDlarga allergik reaksiyasi yoʻq boʻlgan 30 nafar bemorda o‘tkazildi. Ular
ikki guruhga bo‘lindi: 1-guruh (kontrol): 7 erkak, 8 ayol, faqat opioidlar. 2-guruh
(asosiy): 7 erkak, 8 ayol, NSAID, paratsetamol va opioid kombinatsiyasida
multimodal analgeziya qilindi. Og‘riq baholashda VAS (Visual Analogue Scale)
shkalasidan foydalanildi. Statistik tahlil Student t-testi yordamida amalga
oshirildi.
Tadqiqot natijalari:
Multimodal analgeziya qo‘llanilgan bemorlarda og‘riq
darajasi tezroq pasaygan. Dastlab natija statistik jihatdan ahamiyatli emas (p >
0.05), ya’ni opioid va multimodal guruhlar o‘rtasida og‘riq kamayishi bo‘yicha
sezilarli farq yo‘q. 6-soatdan boshlab multimodal analgeziya sezilarli ustunlik
ko‘rsatgan (p < 0.05). 12-soatdan boshlab multimodal guruhda VAS ballari
sezilarli darajada past bo‘lib, 24 soatdan keyin 39-44% kamayish kuzatilgan (p <
0.01). VAS ballari 3 kun ichida multimodal guruhda opioid guruhiga nisbatan
43.75% ga kamaygan va statistik jihatdan juda ahamiyatli(p < 0.01).1-guruhda
o‘rtacha opioid doza 18.4 ± 3.2 mg ni tashkil qilgan.2-guruhda esa ushbu
ko‘rsatkich 10.7 ± 2.6 mg gacha kamaygan (p < 0.01). Opioidga qo‘shimcha
ehtiyoj 1-guruhda 46.7% (7/15) bo‘lsa, 2-guruhda bu ko‘rsatkich 20% (3/15)
gacha pasaygan (p < 0.05). Ushbu natijalar multimodal analgeziyaning opioidga
bo‘lgan umumiy ehtiyojni 42% gacha kamaytirganligini ko‘rsatadi. Bemorlarning
opioidga qo‘shimcha ehtiyoji esa 2.3 barobar kamaygan, bu multimodal
yondashuvning og‘riqni samarali boshqarishdagi muhimligini ko‘rsatadi.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
294
Multimodal analgeziyaning an’anaviy (opioid) analgeziyaga nisbatan
samaradorligi quyidagicha baholandi: O‘rtacha samaradorlik farqi (VAS
bo‘yicha): 25.02% yaxshiroq. Statistik ishonchlilik: p = 0.0046 (p < 0.05), ya’ni
natija ishonchli. Bu multimodal analgeziya opioid monoterapiyasiga nisbatan 25%
samaraliroq ekanini va ushbu farq statistik jihatdan ishonchli(p < 0.05) ekanini
ko‘rsatadi.
Xulosa:
Multimodal analgeziyaning samaradorligi 6-soatdan boshlab
statistik jihatdan ishonchli (p < 0.05), 12-soatdan keyin esa juda ishonchli (p <
0.01), ya’ni 99% ishonchlilik darajasiga ega.Multimodal analgeziya anʼanaviy
analgeziya bilan solishtirganda 28.88%ga samarali va ishonchli (P<0.01)
boʻldi.Qon bosimi va yurak urish tezligi multimodal guruhda stabillashgan, bu esa
og‘riq darajasining pastroq ekanligini bildiradi. Multimodal analgeziya opioid
ehtiyojiniini 42% ga kamaytirib, bemorlarning qo‘shimcha opioid talabini deyarli
2.3 barobar pasaytirgan. Bu multimodal yondashuvning ishonchli(p < 0.001) va
xavfsiz ekanligini tasdiqlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati:
1.WHO Guidelines for the pharmacological and radiotherapeutic
management of cancer pain in adults and adolescents. World Health Organization,
2021.
2.Chou R., et al. (2016). Management of postoperative pain: a clinical
practice guideline from the American Pain Society, the American Society of
Regional Anesthesia and Pain Medicine, and the American Society of
Anesthesiologists. The Journal of Pain, 17(2), 131-157.
3.Ivanov V.P. Pain management after hip replacement surgery: multimodal
approach. J Clin Med. 2023;12(4):123-135.
4. Gordon D.B., et al. (2016). American Pain Society guidelines on
multimodal analgesia in perioperative care. The Journal of Pain, 17(2), 131-157.
5. Smith J.R., Brown L.K. Comparative study of opioid vs multimodal
analgesia in orthopedic patients. Pain Res J. 2022;15(6):89-102.
