https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
528
III-SHO’BA.
ADABIYOTSHUNOSLIKDA
INTERDISIPLINAR YONDASHUVLAR:
FAN, SAN'AT VA TA'LIM
INTEGRATSIYASI
TIBBIYOT YO‘NALISHIDAGI PROFESSIONAL TAʼLIM
MUASSASALARIDA SIMULYATSION TEXNOLOGIYALARNI
QO‘LLASH AMALIYOTI
Gaffarov O‘ktamjon Ravshanovich
BITU o’qituvchisi
Annotatsiya:
Mazkur tadqiqotda tibbiyot yo‘nalishidagi professional ta’lim
muassasalarida simulyatsion texnologiyalarni joriy etish amaliyoti, ularning
samaradorligi va o‘quvchilarning kasbiy ko‘nikmalariga ta’siri o‘rganildi.
Simulyatsion usullar orqali o‘quvchilarda klinik tafakkur, tezkor qaror qabul qilish
va amaliy malakalarni rivojlantirish mexanizmlari tahlil qilindi.
Kalit so‘zlar:
simulyatsion texnologiyalar, tibbiy ta’lim, kasbiy ko‘nikma,
klinik mashg‘ulot, OSCE.
XXI asrda tibbiy ta’limda nazariy bilimlarning amaliy ko‘nikmalarga
aylanishi ta’lim sifatining asosiy mezonidir. An’anaviy usullar yetarli darajada
real klinik vaziyatlarni yoritib bera olmagani bois, simulyatsion texnologiyalar
joriy etilishi dolzarb masalaga aylandi. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatmoqdaki,
simulyatsion texnologiyalar nafaqat xavfsiz muhitda amaliyot o‘tkazish imkonini
beradi, balki o‘quvchining mustaqil fikrlashini, tezkor reaksiya berishini ham
shakllantiradi. Xalqaro amaliyotda keng qo‘llanilayotgan bu texnologiyalar
bugungi kunda O‘zbekistonda ham joriy qilinmoqda.
Tibbiy ta’limda simulyatsion yondashuvlar o‘quvchilarga og‘riq, xavf va real
bemor bilan ishlashdagi stresssiz sharoitda klinik vazifalarni bajarishga imkon
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
529
beradi. Bu orqali ular tajriba orttiradi, xatolar ustida ishlaydi va real muhitga
tayyorlanadi. Maqolaning asosiy maqsadi-simulyatsion texnologiyalar orqali
tibbiy ta’lim muassasalarida o‘quvchilarning kasbiy ko‘nikmalarini shakllantirish
metodikasini chuqur o‘rganishdir.
METODOLOGIYA
Simulyatsion texnologiyalarning tibbiy ta’limda qo‘llanishi didaktik
tamoyillar asosida shakllangan o‘quv jarayonini interaktiv tarzda olib borishni
nazarda tutadi. Ushbu yondashuvda o‘quvchi faol ishtirokchi sifatida bilimlarni
amaliyotga tatbiq etishga o‘rganadi. Simulyatsion texnologiyalar quyidagi turlarni
o‘z ichiga oladi:
Texnik simulyatorlar: inson tanasining aniq modellarini takrorlaydi;
Klinik vaziyatli mashg‘ulotlar: real hayotga yaqin sharoitda qaror qabul
qilish;
Virtual simulyatsiya: kompyuter dasturlari orqali klinik muammolarni
hal qilish;
Rolli o‘yinlar: talabalarning kommunikativ va etika ko‘nikmalarini
rivojlantirishga xizmat qiladi.
Simulyatsion yondashuvlar asosida olib boriladigan mashg‘ulotlarda muhim
bosqichlardan biri – teskari aloqa (feedback) va refleksiya jarayonidir. Bu orqali
o‘quvchi o‘z harakatlarini baholaydi, xatolarni aniqlaydi va takomillashtiradi.
MUHOKAMA
Simulyatsion texnologiyalar yordamida o‘quvchilarda klinik tafakkur, qaror
qabul
qilish,
muomala
madaniyati,
komandada
ishlash
kabi
kasbiy
kompetensiyalar shakllanadi. Ular shuningdek, xavfsiz sharoitda turli xil klinik
holatlarda harakat qilishni o‘rganadi. Tibbiyotda uchraydigan favqulodda holatlar,
murakkab tashxislar va muhim qarorlar qabul qilish jarayonlari simulyatsion
mashg‘ulotlar orqali o‘rgatiladi.
OSCE (Objective Structured Clinical Examination) tizimi orqali baholash
simulyatsion yondashuvlar samaradorligini belgilashda muhim vositadir. Bu tizim
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
530
o‘quvchining har bir ko‘nikmasini alohida baholaydi va obyektiv mezonlar
asosida yondashishga imkon beradi.
Tibbiy ta’limda simulyatsion texnologiyalarning muvaffaqiyatli tatbiqi
uchun:
O‘quv dasturlarini zamonaviy talablar asosida yangilash;
Malakali instruktorlar tayyorlash;
O‘quvchilarni muntazam refleksiya va tahlilga o‘rgatish zarur.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Simulyatsion texnologiyalar tibbiyot ta’limining ajralmas qismiga
aylanmoqda. Ularni qo‘llash orqali:
O‘quvchilarni real muhitga tayyorlash;
Klinik xatolarni kamaytirish;
Kompetensiyalarni bosqichma-bosqich shakllantirishga erishiladi.
Takliflar:
1.
Har bir professional ta’lim muassasasida simulyatsion xonalar tashkil
etilishi;
2.
Metodik qo‘llanmalar bazasini kengaytirish;
3.
O‘qituvchilarni xalqaro instruktor kurslari asosida tayyorlash;
4.
OSCE tizimini barcha muassasalarda joriy qilish.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Gabaeva O.A. Simulyatsionnaya medicina. — M.: Medpress, 2021.
2.
Bashkirtsev A.A. Osnovy simulyatsionnogo obucheniya. — Kazan', 2022.
3.
WHO. Simulation in medical education. Geneva, 2020.
4.
O‘zbekiston Respublikasi SSV metodik qo‘llanmasi (2023).
