https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
437
TIBBIY TA'LIMDA VR TEXNOLOGIYASINING O`RNI VA UNING
SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING INNOVATSION USULLARI
Ochilova N.R
Buxoro Innovatsion Ta`lim va Tibbiyot
universiteti ``Klinik va klinik oldi fanlar`` kafedrasi dotsenti
Annotatsiya:
Bugungi rivojlanib kelayotgan zamonda virtual texnologiya
hayotimizning barcha jabhalariga kirib bordi, xususan u ilm-fan va texnikaning
taraqqiyot yo‘lidagi eng ulkan yutuqlaridan biridir. Ushbu maqolada tibbiy
ta'limda VR texnologiyaning samarali qo‘llanilishi va ahamiyati haqida
ma`lumotlar yoritib berilgan.
Kalit so`zlar:
Virtual reallik,
interaktivlik, zamonaviy tibbiyot, VR ilova,
VR texnologiya, masofaviy tibbiy xizmat, malaka, tajriba.
Аннотация:
В современную развивающуюся эпоху виртуальные
технологии проникли во все стороны нашей жизни, в частности, это одно из
величайших достижений науки и техники. В этой статье представлена
информация об эффективном использовании и важности технологии VR в
медицинском образовании.
Ключевые
слова:
Виртуальная
реальность,
интерактивность,
современная медицина, VR-приложение, VR-технология, дистанционное
медицинское обслуживание, квалификация, опыт.
Abstract:
In today's developing era, virtual technology has penetrated into
all aspects of our life, in particular, it is one of the greatest achievements of
science and technology. This article provides information on the effective use and
importance of VR technology in medical education.
Keywords:
Virtual reality, interactivity, modern medicine, VR application,
VR technology, remote medical service, qualification, experience.
Virtual reallik (VR) texnologiyasi so'nggi yillarda tibbiy ta'lim sohasida keng
qo'llanilmoqda. Bu texnologiya nafaqat talabalarga nazariy bilimlarni
o'zlashtirishda, balki amaliy ko'nikmalarni shakllantirishda ham katta yordam
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
438
beradi. VR yordamida tibbiyot talabalariga turli kasalliklarni tashxislash, jarrohlik
amaliyotlarini o'rganish va bemor bilan muomala qilishni taqdim etish mumkin.
Shu bilan birga, VR texnologiyasining afzalliklari ta'lim jarayonini yanada
interaktiv, samarali va xavfsiz qilishga imkon yaratadi.
1. Virtual Reallik texnologiyasining tibbiy ta'limdagi roli
Virtual reallik — bu maxsus qurilmalar yordamida kompyuter tomonidan
yaratilgan, foydalanuvchini to'liq yoki qisman boshqa bir muhitga kirishga imkon
beradigan texnologiyadir. Tibbiyotda bu texnologiya o'quv jarayonlarini yanada
realistik, xavfsiz va samarali qilishda muhim o'rin tutadi. VR yordamida talabalar
inson anatomiyasini, turli kasalliklarni va davolash usullarini o'rganishlari
mumkin, bu esa ularning tushunchalarini mustahkamlaydi va amaliy
ko'nikmalarini rivojlantiradi.
2. Amaliy Mashg'ulotlar va Jarrohlik Ko'nikmalari
Jarrohlik amaliyotlari, albatta, tibbiy ta'limning asosiy qismidir. VR
texnologiyasining afzalliklaridan biri shundaki, talabalar jarrohlik amaliyotlarini
xavfsiz muhitda mashq qilishlari mumkin. Masalan, talaba VR yordamida
jarrohlik asboblarini qanday ishlatishni o'rganishi, murakkab jarrohlik
operatsiyalarini sinovdan o'tkazishi mumkin, bunda hech qanday xavf-xatar
mavjud emas. Bu, ayniqsa, yangi jarrohlar uchun juda muhim, chunki ular inson
tanasida haqiqiy amaliyot qilishdan oldin o'z ko'nikmalarini rivojlantirishlari
kerak.
3. Virtual Reallik orqali Diagnostika va Kasalliklarni O'rganish
VR texnologiyasi nafaqat jarrohlik amaliyotlari, balki kasalliklarni
diagnostika qilishda ham foydalidir. Talabalar turli kasalliklar, ularning alomatlari
va diagnostik usullarini o'rganish uchun virtual bemorlarni ko'rishlari mumkin.
Misol uchun, talaba bir nechta bemorlarda yurak kasalliklari yoki onkologik
kasalliklarni aniqlashga urinib ko'rishi mumkin. Bu nafaqat tushunchalarni
yaxshilashga yordam beradi, balki tibbiyot talabalariga tez va to'g'ri qarorlar qabul
qilishni o'rganish imkonini beradi.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
439
4. Talabalarning Fikrini O'zgarishi va Ta'limning Interaktivligi
Tibbiy ta'limda VR texnologiyasining qo'llanilishi o'quv jarayonini yanada
interaktiv va qiziqarli qiladi. Talabalar virtual muhitda ishlash orqali nafaqat
o'rganishadi, balki o'z bilimlarini amaliyotda sinab ko'rishadi. Shu tarzda,
o'quvchilar darslarda faqat nazariy ma'lumotlar olish bilan cheklanmay, balki
ularning o'rganish jarayoni to'liq va chuqurroq bo'ladi. VR texnologiyasi
yordamida o'quvchilar bemorlar bilan muloqot qilishni, diagnostika qo'yishni va
turli davolash usullarini qo'llashni o'rganadilar.
5. Xavfsizlik va Xatoliklarning Oldini Olish
Birinchi navbatda, VR texnologiyasining tibbiy ta'limdagi samaradorligini
oshiradigan yana bir muhim jihati — xavfsizlik. Haqiqiy bemorlar bilan ishlashda
talabalar biror xato qilishlari yoki zararlanishi mumkin. Ammo VRda ishlashda
bunday xavflar yo'q. Talabalar amaliyotda xatoliklarni amalga oshirgan taqdirda,
ularni tahrir qilish va qayta bajarish imkoniga ega bo'lishadi. Bu nafaqat xavfsiz
muhit yaratadi, balki talabalar uchun xatoliklar orqali o'rganishni imkonini beradi.
6. VR Texnologiyasining Kelajagi
Virtual reallik texnologiyasi tibbiy ta'limda juda katta o'zgarishlarni olib
kelishi mumkin. Bu texnologiyaning kelajagi, albatta, yangi ilmiy yutuqlar va
innovatsion yondashuvlar bilan bog'liqdir. Kelajakda VR yordamida talabalar
nafaqat tibbiy amaliyotlarni o'rganishadi, balki genetik tahlillar, yangi dori
vositalarining ishlash prinsiplarini o'rganishlari mumkin. Shuningdek, tibbiy
ta'limda VR texnologiyalarining yanada rivojlanishi, masofaviy ta'limni yanada
samarali qilishga va talabalarga butun dunyo bo'ylab o'qish imkoniyatlarini
yaratishga yordam beradi.
Xulosa
Shunday qilib, VR texnologiyasining tibbiy ta'limda qo'llanilishi nafaqat
o'quv jarayonini yaxshilashga, balki talabalarga realistik amaliy tajriba o'rganish
imkoniyatini yaratishga yordam beradi. Bu texnologiya tibbiyot sohasidagi
yangiliklarga tez moslashish va yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash uchun
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
440
katta imkoniyatlarni ochadi. Shu sababli, VR texnologiyasining tibbiy ta'limda
qo'llanilishi samara berishi va kelajakda uning rivojlanishi sohani yangi
cho'qqilarga olib chiqadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR :
1. Черникова А.С., Колесов А.А. Эффективность виртуальной и
дополненной реальности в медицинском образовании // Материалы XV
Международной студенческой научной конференции «Студенческий
научный форум»https://scienceforum.ru/2023/article/2018032307
2. Николаев, В. А. Опыт и перспективы использования технологий
виртуальной, дополненной и смешанной реальности в условиях цифровой
трансформации системы здравоохранения // Медицинские технологии.
Оценка и выбор. – 2020. – № 2(40). – С. 35-42.
3. Abdullayeva S., Maxmudova Z., Xujakulov S. (2022). Tibbiy ta'limda VR
texnologiya. Eurasian Journal of Academic Research, 2(11), 1140-1144.
4. Fayzullayeva M. (2023). Ta'lim jarayonini 3D asosida tashkil qilish va
rivojlantirish.
5. Qo'ziboyeva M.M. (2020). Ta'lim texnologiyalari. IJOD-PRINT.
ELIB.BUXDUPI.UZ
6. Voxidov A., et al. (2023). Tibbiyot universiteti pediatriya fakulteti
talabalari uchun ta'limda ishlab chiqish amaliyotining kontekst sifatida ta'lim.
Eurasian Journal of Academic Research, 3(2), 150-154.
7. Ne'matov N., Isroilov J. (2022). Tibbiy veb-saytlar yaratish yutuq va
kamchiliklari. Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya va amaliyot,
1(25), 162-164.
