https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
712
BOSHLANG’ICH SINF ONA TILI VA O’QISH SAVODXONLIGI
DARSLARIDA XALQ OG’ZAKI IJODI NAMUNALARINI O’QITISH
METODIKASI
Baxronova Sarvinoz Akbar qizi
Buxoro innovatsion ta’lim va
tibbiyot universiteti o‘qituvchisi
Annotatsiya.
Milliy qadriyatlarimizni, xalqimizning tuganmas merosi xalq
og‘zaki ijodi namunalaridan xalq og‘zaki ijodi orqali kelajakka intilish, orzu-
havas, mehnatga chanqoqlik, kabi yuksak hislar paydo qilish hamda topqirlik va
hozirjavoblik xislatlarini rivojlantirish. Ushbu tezis orqali bu jarayonning
muvaffaqiyatli bo’lishi uchun Boshlang‘ich sinf ona tili va o‘qish savodxonligi
darslarida “xalq og‘zaki ijodi” bo‘limiga oid mavzularni o‘rgatish mazmuni,
metodlari va topshiriqlar tizimini ishlab chiqish.
Kalit so‘zlar:
farzand tarbiyasi, xulq-atvor, xalq og’zaki ijodi, tarbiya,
kelajak avlod.
Asosiy qism:
Boshlang‘ich sinf ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida
xalq og‘zaki ijodining ta`limiy–tarbiyaviy ahamiyatini ko‘rsatib berish o‘qish
darslarini takomillashtirishning yo‘llarini izlab topish, o‘quvchilar uchun xalq
og‘zaki ijodining mazmunini tushuntirishni ta’minlaydigan ko‘rgazmalar, didaktik
vositalarni ishlab chiqish va amaliy qo’llash.
Boshlang’ich sinflarida о’qish fanini o’qitishning asosiy maqsadi:
Milliy
hamda jahon adabiyotining nodir namunalarini o’qitish orqali о’quvchilarning
ma’naviy-axloqiy dunyosi, adabiy-estetik didini shakllantirish hamda ularda
mustaqil fikrlash, obrazli tafakkurga oid bilim, kо’nikma, malakalarni hosil qilish
va rivojlantirish; o’quvchilarni badiiy adabiyotga qiziqtirish, asarlarni о’rgatish
jarayonida olam va inson tabiati, milliy hamda umuminsoniy qadriyatlar,
shuningdek, kitobxonlik madaniyatini shakllantirish orqali о’quvchilarning
ma’naviyatini, dunyoqarashini kengaytirib, mustahkamlab borishdan iborat.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
713
O’qish darslari oldiga qo’yilgan didaktik vazifalar quyidagilardan
iborat
: O’quvchilarni kitobdan foydalanishga, undan kerakli bilimlarni olishga
o’rgatish, kitobga muhabbat uyg’otish, ularni oddiy kitobxondan chuqur mulohaza
yurituvchi, ijodkor kitobxon darajasiga ko’tarish.
“Kitob mahsulotlarini chop etish va tarqatish tizimini rivojlantirish, kitob
mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirish hamda targ’ibot qilish bо’yicha
komissiya tuzish tо’g’risida”gi farmoyishi ijrosi, Farmoyishda tavsiya etilgan yil
tanlovlari:
- “Yilning eng yaxshi kitobi”,
- “Eng yaxshi kitobxon oila”,
- “Yilning eng yaxshi bolalar kitobi”,
- “Yilning eng yaxshi audio kitobi”,
-“Yilning eng yaxshi elektron kitobi.
Boshlang’ich ta’lim fanlarini o’rganishdagi ijtimoiy omillar:
-
o’zining kasbiy hamda badiiy-ma’naviy barkamolligini oshirish uchun
kitobni tanlay olish va о’zi uchun zarurini о’qish;
-о’qigan kitobning asosiy mazmunini talqin qila bilish, uning fusunkor
olamiga kira bilish; о’qiganlaridan hayotiy xulosalar chiqarish;
-kitobning kerakli, zarur joylarini yon daftarchaga kо’chirib olish, notanish
bо’lgan sо’zlarni esda saqlab qolishga intilish; muntazam ravishda о’qish
kо’nikmasiga ega bо’lish;
-kitob bilan muomalada eng qadrdon dо’stingga munosabatda bо’lganday
e’tibor bilan qarash:
-kitobni yaroqsiz holiga keltirmaslik uchun undan tо’g’ri foydalana bilish;
kitobni shoshilmasdan, о’ylab, diqqat-eʼtibor bilan о’qish malakasiga ega bо’lish,
kutubxona kartotekalari bilan ishlay bilishni о’rganish;
-о’qigan kitobni dо’stlari bilan о’rtoqlashish, yaxshi kitobni ularga tavsiya
qilib, uni boshqalar ham о’qib chiqishiga erishishdir.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
714
Boshlang’ich ta’lim fani o’qituvchilarining amaliy ko’nikmalari:
“Boshlang‘ich ta`lim konsepsiyasi“da e`tirof etilganidek, yeti yoshga to‘lgan har
qanday bola aqliy, ruhiy hamda jismoniy jihatdan maktabda o‘qish uchun tayyor
bo‘lganda, maktabning moddiy-texnik bazasi bunday bolalarga ta`lim berish
uchun yetarli deb hisoblanganda hamda o‘qituvchilar pedagogik va psixologik
jihatdan yetti yoshli bolalarni o‘qitishga tayyor bo‘lganda ularni maktabga qabul
qilish mumkin.
Boshlang‘ich ta`lim jarayoni bolaning mantiqiy tafakkur qila olish
salohiyatini, aqliy rivojlanishini, dunyoqarashini, savodxonligini va o‘z-o‘zini
anglash salohiyatini shakllantirishga, jismonan sog‘lom bo‘lishga, go‘zallik va
nafosatdan zavqlana olishga, milliy urf-odatlarni o‘ziga singdirishga va
ardoqlashga, ularga rioya qilishga o‘rgatadi. Shu asosga ko‘ra boshlang‘ich
sinflarda o‘quvchilarning umumaxloqiy ko‘nikmalarini shakllantirish zarur.
Xulosa.
Xulosa o‘rnida ta’kidlash joizki, o‘z ona tilini, o‘z ona yurti tarixini
mukammal bilgan shaxslar kelajagimiz poydevoridir. Zero, ona tilining buyuk
ahamiyati, shundaki, u ma`naviyat belgisi sifatida kishilarni yaqin qilib
jipslashtiradi. Xotirasiz barkamol kishi bo‘lmaganidek o‘z tilini, tarixini bilmagan
xalqning kelajagi ham bo‘lmaydi. Shunday ekan, o‘quvchilar ona tili va o‘qish
savodxonligi darslarida til boyliklarini mukammal o‘zlashtirib borishlari, o‘z
fikrlarini ona tilimizda ravon ifodalashga o‘rganishlari lozim. Bu fazilatlar o‘qish
darslari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, birga olib borishgina o‘z samarasini
ko‘rsatadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Mirziyoyev Sh. Erkin va farovon, demokratik O`zbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz (Shavkat Mirziyoevning O‘zbekiston Respublikasi
Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlangan Oliy Majlis
palatalarining qo‘shma majlisidagi nutqi). Toshkent “O`zbekiston” nashriyoti,
2017, 13-14-bet.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
715
2. Mirziyoyev Sh. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt
taraqqiyoti
va
xalq farovonligining
garovi
(
O`zbekiston
Respublikasi
Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali
marosimdagi ma’ruza. 2016-yil 7-dekabr
). Toshkent “O`zbekiston” nashriyoti,
2017, 32 - bet.
3. Авлоний А. Туркий гулистон ёҳуд ахлоқ. -Т.: Ўқитувчи. 1992.-62 б.
