https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
692
TIBBIYOT YO'NALISHIDAGI TALABALARGA IKKINCHI TILNI
O'RGANISH JARAYONIDAGI PSIXOLOGIK JIHATLAR
Saidova Nigora Amanovna
Buxoro innovatsion ta’lim va tibbiyot universiteti
ingliz tili fanidan assistent
E-mail: nigora.saidova.1992@mail.ru
Annotatsiya.
Tibbiyot
sohasida
yuqori
malakali
mutaxassislarni
tayyorlashda nafaqat bilim, balki kommunikativ ko'nikmalar ham juda muhim
ahamiyatga ega. Hozirgi kunda tibbiyot mutaxassislari uchun ingliz tili yoki
boshqa xorijiy tilni bilish — global tibbiy sohada muvaffaqiyatli ishlashning
asosiy omillaridan biridir. Biroq, talabalarning xorijiy tilni o'rganishda turli
psixologik to'siqlarga duch kelishlari ko'p uchraydi. Ushbu maqolada tibbiyot
yo'nalishidagi talabalarning ikkinchi tilni o'rganish jarayonidagi psixologik
jihatlar, bu jarayonni qo'llab-quvvatlashning muhim tomonlari va psixologik
to'siqlarni engish usullari haqida so'z yuritiladi.
Kalit so'zlar:
Kognitiv, kommunikativ, tashkiliy, axloqiy, kompetentsiya,
innovatsiya, nodavlat, ta'lim, metod
Annotation.
During the training of highly qualified specialists in the field of
medicine, not only knowledge but also communication skills play a crucial role.
Nowadays, proficiency in English or another foreign language is one of the key
factors for medical professionals to successfully work in the global medical field.
However, students often encounter various psychological barriers when learning a
foreign language.
This article discusses the psychological aspects of learning a second
language among medical students, the important aspects of supporting this
process, and methods for overcoming psychological barriers.
Keywords:
Cognitive, communicative, organizational, ethical, competence,
innovation, non-governmental, education, methodology.
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
693
Аннотация.
В
период
подготовке
высококвалифицированных
специалистов в области медицины важны не только знания, но и
коммуникативные навыки. В настоящее время знание английского или
другого иностранного языка является одним из ключевых факторов
успешной работы медицинских специалистов в глобальной медицинской
сфере.
Однако
студенты
часто
сталкиваются
с
различными
психологическими барьерами при изучении иностранного языка.
В данной статье рассматриваются психологические аспекты изучения
второго языка студентами медицинского направления, важные стороны
поддержки этого процесса и методы преодоления психологических
барьеров.
Ключевые слова:
Когнитивный, коммуникативный, организационный,
этический, компетенция, инновация, негосударственный, образование,
методология.
Xorijiy tilni o'rganish jarayoni insonning miyasi va psixologiyasiga ta'sir
qiladi. Psixologik nuqtai nazardan, til o'rganish ikki asosiy komponentga bo'linadi:
kognitiv va emotsional.[1] Kognitiv komponent o'quvchi tilning grammatikasini,
lug'at boyligini va talaffuzini o'zlashtirishga qaratilgan bo'lsa, emotsional
komponent tilni o'zlashtirish jarayonida motivatsiya, ishonch, qo'rquv va boshqa
ruhiy holatlar bilan bog'liq. [2] Tibbiyot talabalari uchun bu komponentlarning
ikkalasi ham juda muhimdir. Tibbiyot fanlari talabalarida ko'pincha yuqori
darajadagi bilim olishga qaratilgan intilish bor, ammo xorijiy tilni o'rganish ba'zan
ular uchun ikkinchi darajali bo'lib ko'rinadi, bu esa o'quvchilarda qo'rquv va
ishonchsizlikni keltirib chiqarishi mumkin.
Psixologik to'siqlar va ularning o'quvchilarga ta'siri
Xorijiy tilni o'rganish jarayonida tibbiyot talabalari bir qancha psixologik
to'siqlarni boshdan kechirishi mumkin. Bu to'siqlarni bir necha turga bo'lish
mumkin:
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
694
Ishonchsizlik: Talabalar ko'pincha o'zlarining til o'rganish qobiliyatiga
ishonmaydilar. Bu ishonchsizlik ularga tilni o'rganishda xatoliklar qilishdan
qo'rqishga, natijada til o'rganish jarayonida sekinlashishga olib keladi.
Qo'rquv:
Xorijiy
tilda
xatoliklar
qilishdan
qo'rqish
talabalarni
asabiylashtiradi. Tibbiyot sohasida ilmiy ma'lumotlarning aniq va tushunarli
bo'lishi talab qilinadi, shuning uchun tibbiyot talabalari ko'pincha til o'rganishda
xatolarni qilishdan juda qo'rqishadi.
Motivatsiya yetishmasligi: Xorijiy tilni o'rganishga bo'lgan motivatsiya juda
muhim rol o'ynaydi. Talabalarda tilni o'rganishga nisbatan motivatsiya darajasi
past bo'lishi mumkin, ayniqsa, agar ular bu jarayonni o'z kasbiy faoliyatiga
bevosita bog'lamasalar. Tibbiyot talabalari uchun ingliz tili yoki boshqa xorijiy
tillarni bilish faqat akademik muvaffaqiyat uchun emas, balki kasbiy faoliyatni
rivojlantirish uchun ham zarurdir.[3]
Talabalarning emotsional holatlari
Xorijiy tilni o'rganish jarayonida talabalar turli emotsional holatlarni boshdan
kechiradilar. Bu holatlar tilni o'rganish jarayoniga bevosita ta'sir qiladi:
Ijobiy emotsiyalar: Til o'rganish jarayonidagi muvaffaqiyatlar talabalar uchun
ijobiy emotsiyalarni keltirib chiqaradi. Tilni tezda o'zlashtirish, yangi so'zlarni
yodlash va to'g'ri talaffuz qilish o'quvchilarda ishonchni oshiradi. Bu ijobiy
holatlar talabalarni motivatsiya qiladi va o'rganish jarayonida yanada faol
bo'lishlariga yordam beradi.
Salbiy emotsiyalar: Tilni o'rganishdagi xatoliklar, muvaffaqiyatsizliklar yoki
tilni o'zlashtirishda qiyinchiliklar salbiy emotsiyalarni keltirib chiqarishi mumkin.
Bu holatlar talabalarni frustriatsiya qilishga, o'z qobiliyatlariga ishonchsizlikni
oshirishga va o'rganish jarayoniga nisbatan passiv bo'lishga olib kelishi mumkin.
Psixologik to'siqlarni yengish yo'llari
Xorijiy tilni o'rganishda talabalar duch keladigan psixologik to'siqlarni
engish uchun bir qator usullar mavjud:
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
695
Motivatsiyani oshirish: Talabalarga til o'rganishning nafaqat akademik, balki
kasbiy foydasini ko'rsatish zarur. Tibbiyot sohasida ingliz tilini bilish ularning
global ilmiy tadqiqotlar va kasbiy rivojlanishiga yordam beradi, shu bilan birga
ular xalqaro konferentsiyalarda va ilmiy jurnallarda o'z maqolalarini chop etish
imkoniyatiga ega bo'lishadi. O'quv muhitini qo'llab-quvvatlash: Talabalarga qulay
va xavfsiz o'quv muhitini yaratish zarur. O'quvchilar o'zlarini noxush yoki
xatolarni qilishdan qo'rqadigan muhitda his qilishmasligi kerak. [4] Buning uchun
o'qituvchilar ijobiy teskari aloqani taqdim etishi va talabalarning o'zini erkin his
qilishiga imkon yaratishi lozim.
Stressni kamaytirish: Stressni kamaytirish uchun til o'qituvchilari psixologik
yondashuvlarni qo'llashi mumkin. Masalan, o'quvchilarni muvaffaqiyatli vazifalar
bilan rag'batlantirish, o'z-o'zini rivojlantirishga yordam beradigan mashg'ulotlar va
o'yinlar orqali talabalarga psixologik yordam ko'rsatish.
Xulosa.
Tibbiyot yo'nalishidagi talabalarning ikkinchi tilni o'rganish jarayoni
murakkab va psixologik jihatlari bilan ham bog'liq. Psixologik to'siqlarni aniqlash
va ularni engish usullarini ishlab chiqish o'qitish jarayonining samaradorligini
oshiradi. Talabalarga motivatsiya, qo'llab-quvvatlash va stressni kamaytirish
orqali til o'rganish jarayonini yanada muvaffaqiyatli qilish mumkin. Shunday
qilib, psixologik yondashuvlar orqali talabalar xorijiy tilni o'rganishda
muvaffaqiyatga erishishlari va o'z kasbiy sohalarida yuqori natijalarga erishishlari
mumkin. Til o‘rganish jarayonini yanada samarali qilish uchun talabalar duch
keladigan psixologik to‘siqlarni aniqlash va ularni engish strategiyalarini ishlab
chiqish muhim ahamiyat kasb etadi. Bunday strategiyalar orasida o‘ziga bo‘lgan
ishonchni oshirish, ijobiy o‘quv muhiti yaratish, amaliy muloqotga e’tibor
qaratish, individual yondashuvni tatbiq etish hamda talabalarni motivatsiya
qilishga xizmat qiluvchi texnikalardan foydalanish muhim o‘rin tutadi.
Shuningdek, o‘qituvchilar va pedagogik jamoa talabalarni qo‘llab-quvvatlash,
ularga mos keluvchi ta’lim usullarini ishlab chiqish va psixologik barqarorlikni
saqlashga e’tibor qaratishi zarur. Interaktiv o‘quv metodlaridan foydalanish, real
https://biti.uz/konferensiya/konferensiya2025/index.html
21 апреля 2025 г.
696
hayotiy situatsiyalar orqali til o‘rganish jarayonini qiziqarli qilish, talabalar
orasida hamkorlik va o‘zaro yordamni rag‘batlantirish ham samarali natijalarga
olib keladi. Xulosa qilib aytganda, tibbiyot yo‘nalishidagi talabalar uchun ikkinchi
tilni o‘rganish jarayoni psixologik jihatlardan xoli bo‘lishi mumkin emas. Shu
sababli, o‘qitish jarayonini talabalar ehtiyojlariga moslashtirish va ularga til
o‘rganishda ishonch hosil qilishlariga yordam berish orqali ta’lim samaradorligini
oshirish mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Alyamkina E.A. Qobiliyat, mayl va iste’dodning o‘zaro bog‘liqligi va
ularning universitet o‘quv jarayonida rivojlanishi / Alyamkina E.A.// Psixolog. –
2015. – № 2. – С. 31-46.
2. Galskova N.D. Chet tillarni o‘qitish nazariyasi. Lingvodidaktika va
metodologiya / N.D.Galskova. – М.: Академия, 2008. – 336 с.
3. Yershova O.V. Universitet talabalarining o‘quv faoliyatini nazorat qilish
samaradorligini oshirish vositasi sifatida "motivatsiya" va "qiziqish" tushunchalari
/ O.V.Yershov // Высшее образование сегодня. – 2013. – № 8. – С. 79- 81.
4. Jerlygina A.V. Ona va chet tillarida erkin og‘zaki birlashmalardagi farqlar /
A.V.Jerlygina // Psixologiya i Psixotexnika. – 2010. – № 9. – C. 75-79.
